Yorùbá
Ró balẹ̀ báyìí
Mímí àpótí: èémí kíkà mẹ́rin tó ń mú ọ balẹ̀ láàrin ìṣẹ́jú díẹ̀
Nígbà tí másùnmáwo bá ru sókè, èémí rẹ nìkan ni apá ìdágìrì náà tí o lè dìmú gan-an. Mímí àpótí jẹ́ ìlànà kíkà mẹ́rin tó lọ́ra, tó sì ṣe déédéé, tó ń ran ara rẹ lọ́wọ́ láti rọlẹ̀; o lè ṣe é nínú ìpàdé, nínú ọkọ̀, tàbí nínú ìlà, láìsí ẹni tó máa kíyè sí i.
5-4-3-2-1: ọ̀nà ìmọ̀-ara márùn-ún tó ń mú ọ padà sí ìsinsìnyí
Nígbà tí ọkàn rẹ bá ń sáré ṣíwájú rẹ, ìsàlẹ̀ ni ọ̀nà àbáyọ. Sọ̀kalẹ̀ sínú àwọn ìmọ̀-ara rẹ, sínú yàrá tí o jókòó sí gan-an. Èyí ni ìlànà ìfẹsẹ̀múlẹ̀ 5-4-3-2-1; o lè ṣe é níbikíbi, lójú ṣíṣí, láìsí ẹni tó máa mọ̀.
Àtúntò Ìmọ̀lára Márùn-ún: Bí O Ṣe Lè Fi Ẹsẹ̀ Rẹ Múlẹ̀ Nígbà Tí Ọkàn Rẹ Ń Sáré
Nígbà tí àníyàn bá fà ọ́ jáde kúrò nínú yàrá tí o wà, tí ó sì tì ọ́ sínú ọgọ́rùn-ún ìrònú ‘bí ó bá rí báyìí ńkọ́,’ àwọn ìmọ̀lára rẹ lè fà ọ́ padà. Àtúntò ìmọ̀lára-márùn-ún jẹ́ ìkàsílẹ̀ jẹ́ẹ́jẹ́ tí o lè ṣe níbikíbi, ó sì ń ṣiṣẹ́ nítorí ó gbé àfiyèsí rẹ sí ibi tí ìbẹ̀rù rẹ kò lè tẹ̀lé.
Ìmísí 4-7-8: Ìtújáde Ẹ̀mí Lọ́ra-lọ́ra láti Mú Ọkàn Tó Ń Sáré Dákẹ́
Fa ẹ̀mí wọlé fún mẹ́rin, dìímú fún méje, tú u jáde fún mẹ́jọ. Ìlànà ìmí kúkúrú, tí kò dọ́gba ni, tí a kọ́ yìí ká àbá kan: ìtújáde ẹ̀mí gígùn ń sọ fún ara rẹ pé ó wà láìséwu láti tù sílẹ̀. Èyí ni bí o ṣe ń ṣe é, ìdí tí àwọn nọ́ńbà fi rí bí wọ́n ṣe rí, àti ìgbà tí ó sábà máa ń ṣèrànwọ́ jù.
Ìfọwọ́sílẹ̀ Nípasẹ̀ Ara: Bí o ṣe lè Padà sí Ìsinsìnyí Nígbà tí Ọkàn Rẹ Kò Ní Jẹ́
Nígbà mìíràn o kò lè ronú ọ̀nà rẹ sí ìbalẹ̀, nítorí ìrònú ni ìṣòro náà. Ìfọwọ́sílẹ̀ ń ṣiṣẹ́ ní ọ̀nà òdìkejì. Ó ń lo àwọn ìmọ̀lára rẹ àti ara rẹ láti fà ọ jáde kúrò nínú ìyípo kí ó sì padà sí inú yàrá tí o dúró sí ní tòótọ́.
Bí Mímí Ṣe Ń Yí Ètò Iṣan-Ọpọlọ Rẹ Padà
Mímí ni apá kan ṣoṣo nínú ìdáhùn ìpọ́njú rẹ tí o lè ṣàkóso lọ́nà àfọwọ́yan. Èyí ni ohun tó ń ṣẹlẹ̀ nínú ara rẹ gan-an nígbà tí o bá mú un lọ́ra, ìdí tí ìmí-jáde tó gùn fi ń mú ọ balẹ̀, àti bí o ṣe lè lo èyí ní ọjọ́ tó le.
Sọ Ọ́ Lórúkọ Kí O Lè Kó O Níjàánu: Ìdí Tí Fífi Ìmọ̀lára Sínú Ọ̀rọ̀ Fi Ń Mú Un Tù
Nígbà tí ìmọ̀lára bá ń hó tí o kò sì lè ronú kedere, ìgbésẹ̀ tó kéré jù lè yí ohun gbogbo padà: sọ ọ́ lórúkọ. Sísọ pé "àníyàn ni èyí" tàbí "inú mi ti bíntinbìntin báyìí" máa ń dín ariwo náà kù lọ́nà tí a lè wọ̀n. Èyí ni ìdí tí ó fi ń ṣiṣẹ́, àti bí o ṣe lè lò ó nígbà tí o bá nílò rẹ̀.
Ìmí Ẹ̀dùn Ara: Ọ̀nà Tí Ó Yára Jù Láti Tu Ara Rẹ Balẹ̀
O ti ń ṣe é tẹ́lẹ̀ láìronú. Nígbà tí o bá ṣe é mọ̀ọ́mọ̀, ìmí méjì wọlé, ìmí gígùn kan jáde, ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà tí ó yára jù láti dín ìwúwo àkókò líle kù, ó sì ń ṣiṣẹ́ láàrin nǹkan bí ọgbọ̀n ìṣẹ́jú-àáyá.
Ìṣíra Ara Gẹ́gẹ́ Bí Ìtura Másùnmáwo: Ìdí Tí Ara Rẹ Fi Ń Balẹ̀ Nígbà Tí O Bá Ń Ṣí I
Másùnmáwo jẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ ti ara kí ó tó di ìrònú. Ìṣíra ara ń fún agbára ara yẹn ní ibi tí yóò lọ. Èyí ni ohun tó ń ṣẹlẹ̀ gan-an nígbà tí o bá ń ṣíra, àti bí o ṣe lè lò ó ní àwọn ọjọ́ tí o kò ní àkókò tàbí agbára.
Ìsinmi Iṣan Onítẹ̀léǹtẹ̀lé Kíákíá: Le Wọn, Tú Wọn Sílẹ̀, Kí O Sì Jẹ́ Kí Ara Rẹ Máa Darí
Nígbà tí ọkàn rẹ kò bá fẹ́ rọ̀, ara rẹ lè lọ ṣáájú. Ìsinmi iṣan onítẹ̀léǹtẹ̀lé jẹ́ ọ̀nà fífun-àti-títú tí o lè ṣe ní ìṣẹ́jú díẹ̀, ó sì ń ṣiṣẹ́ ní pàtó nítorí pé ó fo apá inú rẹ tí ń jiyàn.
Bí O Ṣe Lè Tú Ìdìmú Ara Tí O Kò Mọ̀ Pé O Ń Dì Mú Sílẹ̀
Aápọn kì í gbé nínú orí rẹ nìkan. Ó máa ń balẹ̀ sínú agbọ̀n rẹ, èjìká rẹ, àti ìsàlẹ̀ ẹ̀yìn rẹ. Èyí ni ìdí tí ara rẹ fi ń dì pọ̀ nígbà tí o bá wà lábẹ́ ìnira, àti àwọn ọ̀nà rírọrùn díẹ̀ láti jẹ́ kí ó lọ.
Gígun Ìgbì Ìṣẹ́jú-àáyá 90: Bí Ìmọ̀lára Ṣe Ń Pẹ́ Tó Ní Ti Gidi
Ìmọ̀lára tó lágbára máa ń dé ògóńgó rẹ̀ kíákíá ju bí o ṣe lérò. Kẹ́míkà ìṣàn àkọ́kọ́ máa ń gba inú ara rẹ kọjá ní nǹkan bí ìṣẹ́jú kan àbọ̀. Èyí ni bí o ṣe lè jẹ́ kí ìgbì yẹn kọjá láìfún un ní èkejì.
Ìtúntò Omi-Tútù: Bí Ìwọ́n Omi Tútù Ṣe Ń Tu Ara Tó Ń Yí Ráúráú
Nígbà tí àwọn èrò rẹ bá ń sáré tí àwọn eré-ìmí sì dàbí èyí tí kò ṣeé fojúsùn, omi tútù lè ṣe iṣẹ́ náà fún ọ. Ó ń ru ìṣesí-àdáhùn kan tí a bí ọ pẹ̀lú sókè, ó sì lè fa ara rẹ jáde kúrò nínú ìyíká ìpáyà ní abẹ́ ìṣẹ́jú kan. Èyí ni bí ó ṣe ń ṣiṣẹ́, bí o ṣe lè lò ó, àti ìgbà tí o gbọ́dọ̀ ṣọ́ra.
Iṣan Vagus àti Ìtura: Bí Iṣan Kan Ṣe Ń Ràn Ọ́ Lọ́wọ́ Láti Tù Sílẹ̀
Iṣan gígùn kan wà tó ń sàn láti orísun ọpọlọ rẹ sọ̀kalẹ̀ gba àyà àti ikùn rẹ kọjá, òun sì ni ohun tó jọ pédálì bíréèkì jù lọ tí ara rẹ ní fún másùnmáwo. Èyí ni ohun tó ń ṣe ní ti gidi, àti ọ̀nà òtítọ́ díẹ̀ láti tì í jẹ́ẹ́ nígbà tí o bá nílò láti fàsẹ̀yìn.
Rírìn Láti Mú Ọkàn Balẹ̀
Ìrìn jẹ́ ohun tó wọ́pọ̀ jù lágbáyé, ìdí gan-an nìyẹn tí a fi ń fojú fò ó. Bí a bá ṣe é pẹ̀lú ète díẹ̀, ó lè mú orí tó ń sáré dákẹ́, ó lè tú kókó àníyàn kan, ó sì lè fún ọ ní àyè díẹ̀ padà láti ronú.
Nínà Ara fún Másùnmáwo: Bí Títú Àwọn Iṣan Tó Le Ṣe Ń Ràn Ọ́ Lọ́wọ́ Láti Tù
Másùnmáwo kì í kàn gbé nínú orí rẹ nìkan. Ó ń dì mọ́ èjìká rẹ, ẹ̀rẹ̀kẹ́ rẹ, ẹ̀yìn ìsàlẹ̀ rẹ. Ìṣẹ́jú díẹ̀ ti nínà ara lọ́ra, pẹ̀lẹ́ ń fún ara ní ọ̀nà àbájáde, ó sì ń sọ fún ètò iṣan-ara rẹ pé ewu náà ti kọjá.
