Ìbalẹ̀ Fún Eré Gígùn: Bí Àwọn Aṣáájú Ṣe Ń Dúró Ṣinṣin Láìrẹ̀wẹ̀sì

Ìrúfẹ́ aṣáájú-ọ̀nà tó dúró-ṣinṣin kan wà tó ń gba gbogbo àfiyèsí. Ìṣòro dé, yàrá náà le, ènìyàn kan sì pa ohùn rẹ̀ mọ́ tí ó sì béèrè ìbéèrè tó tọ́. Ìyẹn jẹ́ ohun gidi tó sì wúlò. Ṣùgbọ́n ó jẹ́ ìtàn tó rọrùn láti sọ, nítorí ó ń ṣẹlẹ̀ ní ọ̀sán kan.

Ìtàn tó le jù náà ń ṣẹlẹ̀ jálẹ̀ ọ̀pọ̀ ọdún. Ènìyàn kan náà, lẹ́yìn ìṣòro ọ̀ọ́dúnrún, ṣì lè wọ yàrá náà pẹ̀lú ohun kan tó kù láti fún ni. Kì í ṣe nítorí pé wọn kò nímọ̀lára ìfunpọ́, bí kò ṣe nítorí pé wọ́n rí bí a ṣe ń tún ojò náà kún kí ó tó gbẹ. Ìyẹn ni ìrúfẹ́ tí ó fẹ́rẹ̀ jẹ́ pé ẹnikẹ́ni kò kọ́ ara rẹ̀ sí, ó sì ni ìyẹn tó ń pinnu bóyá o ṣì ń ṣe aṣáájú dáadáa ní àádọ́ta tàbí o ti rẹ̀wẹ̀sì ní ìpalọlọ ní ogójì.

Ìbalẹ̀ ní ìṣẹ̀jú jẹ́ ìjà-yíyára. Ìbalẹ̀ jálẹ̀ iṣẹ́-àyè jẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ ìfaradà. Wọ́n dà bákan náà láti ìta, wọ́n sì jẹ́ kíkọ́ ní ọ̀nà tó yàtọ̀ pátápátá.

Ìdí tí dúró-ṣinṣin fi ń jò

Èyí ni ìdẹkùn tí ọ̀pọ̀ ènìyàn olùṣe-tó-péye ń ṣubú sínú. O dára lábẹ́ ìfunpọ́, nítorí náà àwọn ènìyàn ń mú ìfunpọ́ síi wá fún ọ. O bójú tó o, nítorí náà wọ́n ń mú síi wá. Fún àkókò kan ètò náà ń san ẹ̀san fún ìṣesí gan-an tó ń mú agbára rẹ tán díẹ̀díẹ̀, owó-orí náà sì kì í dé fún ọ̀pọ̀ ọdún.

World Health Organization ti dárúkọ ohun tó ń ṣẹlẹ̀ ní ìparí ọ̀nà yẹn báyìí. Nínú ìpín àwọn àìsàn àgbáyé rẹ̀, ó ṣàlàyé burnout (ìrẹ̀wẹ̀sì-pátápátá) gẹ́gẹ́ bí àìsàn tó ń wá láti wàhálà iṣẹ́ déédéé tí a kò ti bójú tó dáadáa, ó sì kọ àmì mẹ́ta sílẹ̀: àárẹ̀ jíjinlẹ̀, ìṣòkùsùn tàbí ìjìnà ọkàn tó ń dàgbà nínú iṣẹ́ náà, àti ìmọ̀lára fínra pé o kò dára nínú iṣẹ́ rẹ mọ́. Ka ìkẹyìn yẹn lẹ́ẹ̀kan síi. Ohun tó ń bàjẹ́ kì í ṣe agbára rẹ nìkan. Ó jẹ́ ìgbàgbọ́ rẹ nínú agbára rẹ. Dúró-ṣinṣin tó sọ ọ́ di ẹni-iyebíye ni ohun àkọ́kọ́ tó ń lọ.

Àwọn ènìyàn tó wà ní ewu jù lọ sábà ni àwọn tó dà bí olùgbẹ́kẹ̀lé jù lọ. Wọ́n ń gba á mọ́ra. Wọn kì í kùn. Wọ́n jẹ́, ní ọ̀nà tó burú jù, irọrùn láti rù lọ́pọ̀.

Ó tọ́ láti lóye ohun tó ń ṣẹlẹ̀ ní tòótọ́ nínú ara, nítorí ó ṣàlàyé ìdí tí agbára-ìfẹ́ nìkan kò fi ní gbà ọ́ là. Ìdáhùn wàhálà rẹ ni a kọ́ fún àwọn ìbúgbàù kúkúrú. Ewu kan farahàn, ètò rẹ kún fún homonu wàhálà, o ṣe nǹkan, lẹ́yìn náà ó yẹ kí ó pa kí ara lè tún ara rẹ̀ ṣe kí ó sì padà sí ipò. Ìlù-ọkàn-pípadé yẹn dára. Ó tilẹ̀ ní ìlera. Ìṣòro náà ni bọtini-pípa. Nígbà tí àwọn ìbéèrè kò bá dáwọ́ dúró, ìdáhùn náà kì í pa pátápátá rí, ètò tó wà fún àìsàn ìgbà-díẹ̀ sì wá ń ṣiṣẹ́ ní eré gíga fún oṣù àti ọdún. Ìwọ̀sì tó ń kójọ kì í ṣe ńlá lójú-ọjọ́ kọ̀ọ̀kan. Ó ń kójọ. Nígbà tí o bá nímọ̀lára rẹ̀, ọ̀pọ̀lọpọ̀ rẹ̀ ni a ti san tẹ́lẹ̀.

Àdàkàdekè títì-ràn-kọjá

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ wa ni a fún ní àpẹẹrẹ líle tó ń lọ ní ọ̀nà kan: faradà síi, sinmi kéré, fi hàn pé o lè gbà á. Àpẹẹrẹ yẹn kò tọ̀nà, àwọn tó ń kẹ́kọ̀ọ́ iṣẹ́-gíga sì ti mọ̀ ọ́n fún ìgbà díẹ̀.

Nínú ọ̀kan nínú àwọn àpilẹ̀kọ tó wúlò jù tí Harvard Business Review tí ṣe rí, àwọn olùwádìí iṣẹ́ Jim Loehr àti Tony Schwartz kẹ́kọ̀ọ́ àwọn aṣéré-ìdárayá gíga wọ́n sì rí ohun tó lòdì sí ìrètí. Àwọn aṣéré tó dára jù kì í ṣe àwọn tó dúró ní agbára gíga jù lọ. Wọ́n jẹ́ àwọn tó ní ìpadà-sípò tó ga jù. Ìlù-ọkàn wọn yóò ga sókè nígbà ìṣẹ̀lẹ̀ kan, lẹ́yìn náà yóò já bọ́ kíákíá láàrín àwọn ìṣẹ̀lẹ̀. Ọgbọ́n tó sọ wọ́n yàtọ̀ ni bí wọ́n ṣe ń balẹ̀ pátápátá, kì í ṣe bí wọ́n ṣe lè dúró ní eré pẹ́.

Aṣáájú ń ṣiṣẹ́ lórí físíìsì kan náà. Àdàkàdekè náà sọ pé ẹni tó lágbára jù ni ẹni tí kò ní sọ ìṣọ́ rẹ̀ kalẹ̀ rí. Òtítọ́ súnmọ́ òdìkejì. Ẹni tó lè já bọ́ sínú ìpadà-sípò gidi, ní kíkún, kì í ṣe ní ìmọ̀ràn nìkan, ni ẹni tó ṣì ní àyè kù nígbà tí ohun gidi tó tẹ̀lé bá dé. Sá láìsí ìpadà-sípò, àwọn ìga rẹ yóò kéré tí ìlẹ̀ rẹ yóò sì rẹ̀ síi, títí ìbalẹ̀ kì í fi jẹ́ àṣàyàn tí o lè ṣe mọ́. Kò kàn sí nínú ojò mọ́.

Shawn Achor àti Michelle Gielan, tí wọ́n kọ̀wé fún ìtẹ̀jáde kan náà, sọ ọ́ ní gbangba: ìfaradà-líle kì í ṣe nípa iye tí o lè faradà, ó jẹ́ nípa bí o ṣe ń tún agbára rẹ kún dáadáa. A sábà ń mú ìsinmi gẹ́gẹ́ bí ẹ̀san tí o gbà lẹ́yìn tí iṣẹ́ bá ti parí. Ó jẹ́ apá kan bí iṣẹ́ ṣe ń ṣẹ́ ní tòótọ́.

Bí ìpadà-sípò ṣe rí gan-an

Ìpadà-sípò jẹ́ ọ̀rọ̀ tó rọrùn láti gbà tó sì le láti ṣe, lápá kan nítorí ọ̀pọ̀lọpọ̀ wa ń ronú nípa etí omi. Ìpadà-sípò gidi kéré ó sì ń ṣẹlẹ̀ déédéé ju ìyẹn lọ, ó sì ní láti wà nínú àwọn ọ̀sẹ̀ lásán, kì í ṣe pípamọ́ fún ìsinmi tí kò sábà dé.

Àwọn nǹkan díẹ̀ tó ń tún ojò kún ní tòótọ́:

• Àwọn ìsinmi gidi nígbà ọjọ́, kì í ṣe èké. Yíyí lórí fóònù rẹ láàrín àwọn ìpàdé kì í ṣe ìpadà-sípò, ó jẹ́ irú ìfọwọ́sí mìíràn. Ìrìn kúkúrú, ìṣẹ̀jú díẹ̀ tó ń wo fèrèsé, ìṣẹ̀jú mẹ́wàá jẹ́ẹ́ láìsí ẹ̀rọ. Ohun tó ṣe pàtàkì ni láti jẹ́ kí ètò rẹ balẹ̀, bí aṣéré ṣe ń balẹ̀ láàrín àwọn ìṣẹ̀lẹ̀.
• Ìdúró líle. Iṣẹ́-àyè tí kò ní etí jẹ́ iṣẹ́-àyè tó ń ṣiṣẹ́ nígbàgbogbo. Pinnu ìgbà tí ọjọ́ máa parí kí o sì jẹ́ kí ó parí. Iṣẹ́ máa ń gbòòrò láti kún ààyè èyíkéyìí tí o fún un, nítorí náà ìbáwí náà wà nínú ààlà, kì í ṣe nínú agbára-ìfẹ́.
• Oorun tí a mú gẹ́gẹ́ bí àwọn ohun-èlò ìpìlẹ̀, kì í ṣe àfikún. Èyí ni ohun kan tó wọ́pọ̀ jù tí àwọn ènìyàn tó ń ṣe púpọ̀ ń fi rúbọ ní ìpalọlọ, ó sì ni ohun tó ní owó-orí tó pamọ́ tó ga jù. Àwọn ènìyàn tó rẹ̀wẹ̀sì jẹ́ àwọn ènìyàn tó ń fèsì ní ọ̀nà burúkú. O kò lè ṣiṣẹ́ ètò iṣan tó dúró-ṣinṣin lórí àìtó déédéé.
• Ohun kan tó kò ní nǹkan ṣe pẹ̀lú àṣeyọrí. Ohun kan tí o kò ń gbìyànjú láti dára nínú rẹ̀. Ọpọlọ nílò ibi kan tí a kò ti ń wọ̀n.

Kò sí ọ̀kan nínú èyí tó jẹ́ ìgbádùn-àṣejù. Ó jẹ́ ìtọ́jú, bí o ṣe máa tọ́jú ohun kan tí o nílò láti ṣiṣẹ́ fún ìgbà pípẹ́. Àwọn aṣáájú tó ń pẹ́ kì í ṣe àwọn tó rí ọ̀nà láti nílò rẹ̀ díẹ̀ síi. Wọ́n jẹ́ àwọn tó dáwọ́ rírílárá ẹ̀bi nípa gbígbà á.

Ìrúfẹ́ ìpadà-sípò jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ kan tún wà tó tọ́ láti dárúkọ, ó sì ní nǹkan ṣe pẹ̀lú àfiyèsí dípò àkókò ìsinmi. Iye tó ń mú àwọn ènìyàn rẹ̀wẹ̀sì tó ya ni kì í ṣe iṣẹ́ fúnra rẹ̀ ṣùgbọ́n èyí tó kù, ìpàdé tí o ṣì ń ronú lé lẹ́yìn wákàtí kan, ìjíròrò tí o ń tún ṣe léraléra. Kíkọ́ láti fi nǹkan kan sílẹ̀, láti pa ìṣílẹ̀kùn tó wà nínú orí rẹ ní tòótọ́ nígbà tí o bá yẹ̀ kúrò nínú rẹ̀, jẹ́ ọgbọ́n ìpadà-sípò tirẹ̀. Àwọn kan ń dé ibẹ̀ nípa ìṣẹ̀jú díẹ̀ ti ìmí jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́. Àwọn mìíràn nípa àṣà tó ń fi hàn pé ọjọ́ ti parí, ìpààrọ̀ aṣọ, ìrìn lọ sílé, ààlà líle láàrín iṣẹ́ àti ìyókù ìgbé-ayé. Ohunkóhun tó jẹ́ ọ̀nà náà, ìlànà náà jẹ́ ọ̀kan. O kò lè tún ojò kún tó ṣì ń jò.

Nígbà tí ìṣòro náà kì í ṣe ìwọ

Ààlà wà sí iye tí o lè tún ṣe nìkan, ó sì ṣe pàtàkì láti sọ òtítọ́ nípa rẹ̀, nítorí ìmọ̀ràn ìrànlọ́wọ́-ara-ẹni lè di ìfijọ́ra-ara-ẹni ní ìpalọlọ.

Christina Maslach, onímọ̀-ọkàn Berkeley tó lo iṣẹ́-àyè rẹ̀ ní kíkọ́ burnout, ń ṣe àbáyọrí kan tó tún gbogbo nǹkan náà ṣe. Burnout, nínú ìwádìí rẹ̀, sábà jẹ́ àìbamu láàrín ènìyàn àti iṣẹ́ rẹ̀ ní àwọn àgbègbè mẹ́fà: iye iṣẹ́, ìṣàkóso, ẹ̀san, àwùjọ, òdodo, àti àwọn ìlànà. Nígbà tí iṣẹ́ bá béèrè ju èyí tó ṣeé-padà lọ, nígbà tí o kò ní ọ̀rọ̀ sí bí a ṣe ń ṣe é, nígbà tí akitiyan kò bá ní ìmọ̀, nígbà tí ibi náà bá dà bí ibi adáwà tàbí àìṣòdodo, tàbí nígbà tí a bá béèrè kí o ṣe lòdì sí ohun tí o gbàgbọ́, kò sí iye ìbalẹ̀ ti ara-ẹni tó ń dí àlàfo yẹn fún ìgbà pípẹ́.

Ọ̀rọ̀ rẹ̀ tọ́ láti pa mọ́. Bí ìbéèrè kan ṣoṣo tí a bá béèrè bá jẹ́ "kí ni ó ṣe àìtọ́ pẹ̀lú ẹni tó rẹ̀wẹ̀sì," ìdáhùn kan ṣoṣo tí a ó rí ni ìtọ́jú-ara-ẹni síi. Nígbà mìíràn ìdáhùn òtítọ́ ni pé ilé-ìdáná gbóná jù ó sì nílò àtúntò, kì í ṣe pé olùdáná yẹ kí ó kọ́ láti lágùn ní ìpalọlọ.

Fún ẹnikẹ́ni tó ń ṣe aṣáájú àwọn ènìyàn mìíràn, ìyẹn dé ní ẹ̀ẹ̀mejì. O kò lè fi ìṣàṣàrò bórí iye iṣẹ́ tó bàjẹ́, ẹgbẹ́ rẹ kò sì lè ṣe é náà. Apá kan ti ìdáàbòbò dúró-ṣinṣin rẹ fún ìgbà pípẹ́ ni láti kọ́ ìrúfẹ́ àyíká tí kò ń da àwọn ènìyàn tó wà nínú rẹ̀ rú ní ìpalọlọ, pẹ̀lú ara rẹ. Àwọn ààlà tí o fi hàn di àwọn ààlà tí a gbà wọ́n láàyè láti pa mọ́. Bí o bá dáhùn ìmẹ́lì ní ọ̀gànjọ́, ẹgbẹ́ rẹ yóò kọ́ pé ọ̀gànjọ́ wà nínú eré, láìka ohun tí ìlànà rẹ sọ sí. Àwọn ènìyàn ń wo ohun tí o ṣe dáadáa ju ohun tí o kéde lọ.

Ó tún túmọ̀ sí sísọ òtítọ́ nípa àwọn iná tó jẹ́ gidi. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìfunpọ́ tó ń mú àwọn ẹgbẹ́ rẹ̀wẹ̀sì ni a fi ọwọ́ ṣe, ìkánjú tí a so mọ́ àwọn nǹkan tó lè dúró, tí a mú gẹ́gẹ́ bí àwọn àìsàn nítorí pé ẹni kan ní òkè ní ìbànújẹ́. Ọ̀kan nínú àwọn nǹkan tó ń dáàbò bo aṣáájú dúró-ṣinṣin jù ni kíkọ̀ láti gbé ìbànújẹ́ yẹn sísàlẹ̀. Gbígba ìpè-ìdánilójú èké mọ́ra kí ó má bàa tàn káàkiri sí àwọn ènìyàn mẹ́wàá mìíràn jẹ́ iṣẹ́ gidi, ó sì ni ìrúfẹ́ tó ń dáàbò bo ojò gbogbo ẹgbẹ́ kúrò nínú jíjò lórí kòkòrò.

Ọ̀nà tó gùn jù láti wọ́n ọ

Ó ṣe ìrànlọ́wọ́ láti yí ìbéèrè tí o ń dáhùn padà. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ wa, láìmọ̀, ń ṣiṣẹ́ fún ọjọ́ àádọ́rùn-ún tó tẹ̀lé. Kọlu nọ́ńbà náà, là ìfilọ́lẹ̀ kọjá, là ìdámẹ́rin ọdún kọjá. Ìwòye yẹn ń sọ jíjóná gbóná di nǹkan tó dà bí èrò, nítorí owó-orí náà ń dé lẹ́yìn náà, lórí ìrúfẹ́ rẹ tó dà bí ẹni jíjìnnà.

Gbìyànjú láti wọ́n lórí aago tó gùn jù. Kì í ṣe "ṣé mo lè là ọ̀sẹ̀ yìí kọjá" ṣùgbọ́n "ṣé mo lè ṣe èyí, ní eré yìí, fún ọdún mẹ́wàá." Ó jẹ́ ìbéèrè tó ń ṣe kedere. Ọ̀pọ̀ àṣà tó dà bí akínkanjú ní gígùn ìdámẹ́rin-ọdún dà bí àìmọ̀ àjò ní gígùn ẹ̀wádún. Àwọn alẹ́ aláìsùn. Ìpadà-sípò tí a fò. Ìgbéraga nínú àìyẹ̀-séyìn rí. Kò sí ọ̀kan nínú wọn tó là ìfọwọ́kàn ìwòye gígùn náà já.

Àwọn aṣáájú tí àwọn ènìyàn ń dúró pẹ̀lú, àwọn tí àwọn ẹgbẹ́ wọn ń ṣe iṣẹ́ wọn tó dára jù tí wọn kò sì ń sá lọ ní àyè àkọ́kọ́ tí wọn bá rí, fẹ́rẹ̀ jẹ́ pé kì í ṣe àwọn tó ń sá ní gbígbóná jù. Wọ́n sábà jẹ́ ìfarahàn dúró-ṣinṣin tó ṣì wà níbẹ̀, tó ṣì ṣeé-dé, tí ó ṣì jẹ́ ara rẹ̀, lẹ́yìn tí àwọn olùpariwo ti rẹ̀wẹ̀sì tí wọ́n sì ti yẹ̀ lọ.

Bí o bá ti ń ṣiṣẹ́ ní àìtó

Díẹ̀ nínú èyí lè ń dé súnmọ́ ọ̀. Bí o bá ń ka nípa àárẹ̀ àti ìṣòkùsùn àti ìmọ̀lára tó ń dín kù pé o dára nínú iṣẹ́ rẹ, tí ó sì dà bí àpèjúwe dípò ìkìlọ̀, ìyẹn tọ́ láti mú ní pàtàkì dípò títì-ràn-kọjá.

Bẹ̀rẹ̀ kékeré kí o sì bẹ̀rẹ̀ báyìí. Dáàbò bo ààlà kan ní ọ̀sẹ̀ yìí kí o sì pa á mọ́ ní tòótọ́. Ní alẹ́ oorun gidi kan. Sọ òtítọ́ fún ẹni kan nípa bí àwo rẹ ṣe kún tó, dípò gbígbà á mọ́ra ní ìpalọlọ lẹ́ẹ̀kan síi. Bí ìwúwo náà bá sì ti kọjá àárẹ̀ sí nǹkan tó ń tẹ ipò-ọkàn rẹ, oorun rẹ, tàbí agbára rẹ láti bìkítà nípa àwọn nǹkan tó o máa ń bìkítà nípa rẹ̀ tẹ́lẹ̀, bá dókítà tàbí olùtọ́jú-ọkàn sọ̀rọ̀. Burnout àti ìsoríkọ́ lè dà bákan náà láti inú, o kò sì ní láti jẹ́ ẹni tó ya wọ́n sọ́tọ̀. Wíwá ìrànlọ́wọ́ kì í ṣe ìparí jíjẹ́ ẹni dúró-ṣinṣin. Ó jẹ́ bí àwọn ènìyàn dúró-ṣinṣin ṣe ń dúró-ṣinṣin pẹ́ tó láti ṣe pàtàkì.

Àfojúsùn kì í ṣe láti má nímọ̀lára ohunkóhun lábẹ́ ìfunpọ́ rí. Ó jẹ́ láti ṣì dúró, kí o sì ṣì jẹ́ ara rẹ, pẹ́ lẹ́yìn tí ìfunpọ́ ti dé tí ó sì ti lọ.

Àwọn Orísun

• World Health Organization, Burn-out an "occupational phenomenon": International Classification of Diseases
• Harvard Business Review, The Making of a Corporate Athlete (Jim Loehr and Tony Schwartz)
• Harvard Business Review, Resilience Is About How You Recharge, Not How You Endure (Shawn Achor and Michelle Gielan)
• UC Berkeley News, Burned out? Berkeley expert's book offers roadmap to a better workplace (Christina Maslach)