Ìwọ Ni Ẹ̀rọ-Adarí-Ooru, Kì Í Ṣe Ẹ̀rọ-Òṣùwọ̀n-Ooru

Ìpàdé kan yà sí ọ̀nà. Ẹnìkan bú sí ẹlòmíràn, àwọn nọ́ńbà kò dára, láàrin nǹkan bí ìṣẹ́jú kan gbogbo yàrá náà sì ti le. Èjìká ń gòkè. Àwọn ènìyàn dáwọ́ mímú àbá wá. O lè nímọ̀lára afẹ́fẹ́ tó ń yí padà. Èyí sì ni apá àjèjì: o wọlé dáadáa, báyìí o sì le pẹ̀lú, o kò sì lè sọ ìgbà gan-an tí ìyẹn ṣẹlẹ̀.

Ìyẹn ni ẹ̀rọ-òṣùwọ̀n-ooru (thermometer) tó ń ṣe ohun tí àwọn ẹ̀rọ-òṣùwọ̀n-ooru ń ṣe. Ó ń ka ìwọ̀n-ooru tó yí i ká ó sì ń jábọ̀ padà. Ohunkóhun tí yàrá náà bá jẹ́, bẹ́ẹ̀ ni ẹ̀rọ-òṣùwọ̀n-ooru máa di. Ọ̀pọ̀ wa ń ṣiṣẹ́ lórí ìtò yẹn ní ọ̀pọ̀ ìgbà láìyàn án rí. Olórí ní àníyàn, nítorí náà a ní àníyàn. Ọ̀rẹ́ kan ń yí lọ sísàlẹ̀, nítorí náà a bá a yí lọ. Ọjọ́ fún wa ní ìṣesí a sì wọ̀ ọ́.

Ẹ̀rọ-adarí-ooru (thermostat) ń ṣiṣẹ́ lọ́nà mìíràn. Òun náà ń mọ̀lára yàrá náà. Ṣùgbọ́n kì í kàn jábọ̀ ìwọ̀n-ooru. Ó ń gbé ọ̀kan kalẹ̀. Ó ń dì nọ́ńbà kan mú ó sì ń ṣiṣẹ́ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ láti mú yàrá náà súnmọ́ ọn. Nígbà tí yàrá bá tutù, kì í tutù sí i pẹ̀lú gbogbo ẹlòmíràn. Ó ń mú ooru jáde.

O lè jẹ́ èyíkéyìí nínú wọn. Ìyàtọ̀ láàrin wọn ni ọ̀pọ̀ ohun tí àwọn ènìyàn ń túmọ̀ sí nígbà tí wọ́n bá pe ẹnìkan ní ẹni tó dúró ṣinṣin.

Èyí sì ṣe pàtàkì kọjá àwọn ìpàdé. Ẹ̀rọ-adarí-ooru àti ẹ̀rọ-òṣùwọ̀n-ooru máa ń farahàn ní tábìlì oúnjẹ alẹ́ nígbà tí ọ̀dọ́langba kan bá dé ilé pẹ̀lú ìdààmú, nínú ọkọ̀ nígbà tí ìdíwọ́-ọ̀nà àti ọjọ́ búburú bá kójọ, nínú ọ̀wọ́ ọ̀rọ̀-ránṣẹ́ níbi tí ìpayà ọ̀rẹ́ kan ti ń halẹ̀ láti di ti gbogbo ènìyàn. Ìtò tí o ń ṣiṣẹ́ lórí rẹ̀ jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àṣàyàn tó dákẹ́ jù, tó sì dúró ṣinṣin jù tí o ń ṣe. Ọ̀pọ̀ wa kì í ṣàkíyèsí rí pé à ń ṣe é.

Ìdí tí àwọn yàrá fi ń kó ìṣesí ní ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀

Èyí kì í ṣe àbá nípa ìwà ẹ̀dá. Ẹ̀rọ gidi wà lẹ́yìn rẹ̀.

Ìmọ̀lára máa ń ràn. À ń kó wọn lára ara wa bí a ṣe ń kó ẹnu yíyàn, ó pọ̀ jù lọ ní ìsàlẹ̀ ìpele ìmọ̀, nípasẹ̀ ohùn, ìrísí ojú, bí ẹnìkan ṣe ń sọ̀rọ̀ yára tó, líle tó wà nínú ìdúró wọn. Àwọn olùwádìí pè é ní àkóràn ìmọ̀lára (emotional contagion), ọ̀kan lára àwọn tó kẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ dáadáa jù, ọ̀jọ̀gbọ́n Wharton olóògbé Sigal Barsade, fi hàn pé ìṣesí ẹnì kan ṣoṣo lè tàn kalẹ̀ kí ó sì yí bí gbogbo ẹgbẹ́ kan ṣe ń nímọ̀lára tí wọ́n sì ń ṣiṣẹ́ papọ̀ padà. Ìṣesí náà ń rìn. Kì í béèrè àṣẹ.

Èyí ni apá tó ṣe pàtàkì bí ẹnìkan bá ń wo ọ̀dọ̀ rẹ rí. Àwọn ènìyàn ń fi àfiyèsí àfikún sí ẹnikẹ́ni tí wọ́n bá kà sí ẹni tó ń darí, èyí túmọ̀ sí pé ipò rẹ ń rìn jìnnà ju bí o ṣe rò lọ. Kì í ṣe nítorí pé o ń pariwo, ṣùgbọ́n nítorí pé wọ́n ń ṣọ́ ọ fún àwọn àmì. Yàrá náà ń mú ìkàsíye rẹ̀ lára rẹ yálà o pinnu láti fún ní ọ̀kan tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́. O ti ń nípa lórí ìwọ̀n-ooru náà, lójoojúmọ́, ní gbogbo yàrá. O kò lè yọ ara rẹ kúrò nínú ìyẹn. O kàn lè pinnu ìhà wo.

Èyí kì í ṣe òtítọ́ fún àwọn ìṣesí búburú nìkan. Onímọ̀-ẹ̀kọ́-ọpọlọ Daniel Goleman, tó ń kọ̀wé nínú Harvard Business Review nípa ohun tó pè ní ìdarí ìpìlẹ̀, fi ẹ̀rí hàn pé iṣẹ́ àkọ́kọ́ olórí jẹ́ ti ìmọ̀lára, pé ìdúró ṣinṣin àti ìgbóná-ọkàn ní òkè ń dá nǹkan tó pè ní ìsún-jọ (resonance), irú ìdúró rere àjọpín tó ń mú iṣẹ́ tó dára jù àwọn ènìyàn jáde. Ìhà kejì rẹ̀ jẹ́ gidi bákan náà. Nígbà tí ẹni tó ń gbé ìṣesí kalẹ̀ bá ti tú riru, ìyẹn tú riru pẹ̀lú, ó sì tàn kalẹ̀ gba gbogbo ènìyàn. Ìwọ̀n-ooru tí o gbé kì í ṣe ètò ojú-ọjọ́ àdáni. Ó jẹ́ ojú-ọjọ́ ìbẹ̀rẹ̀ yàrá náà.

Ìdáhùn dà bí ìdarí. Kì í ṣe bẹ́ẹ̀.

Ìdí kan wà tí jíjẹ́ ẹ̀rọ-òṣùwọ̀n-ooru fi jẹ́ ìṣesí àìyàn. Ó dà bí ẹni pé ó ń mú nǹkan jáde. Nígbà tí yàrá bá gbóná tí o sì gbóná pẹ̀lú rẹ̀, ara rẹ ní ìdánilójú pé ó ń ṣe nǹkan pàtàkì.

Ohun tó ń ṣẹlẹ̀ ní tòótọ́ súnmọ́ ìgbàjọba. Lábẹ́ ìgbésókè másùnmáwo gidi kan, ibùdó ìpè-eléwu kékeré kan jìnnà nínú ọpọlọ, amygdala, lè fa ìdáhùn ìjà-tàbí-sá kí apá tó lọ́ra, tó ń ronú nínú rẹ tó lè lé e bá. Cleveland Clinic ṣàpèjúwe èyí ní gbangba: nínú ewu, amygdala lè gba ìdarí láti dáàbò bò ọ́. Ìlù ọkàn ń gòkè, mímí ń yára, ara ń dì ara rẹ̀. Ìyẹn jẹ́ ẹ̀bùn nígbà tí béárì gidi bá wà. Ó jẹ́ ìjàngbọ̀n nínú ìpàdé ìnáwó, nítorí ìgbésókè kan náà tó máa ràn ọ́ lọ́wọ́ láti sá ń mú apá pàtó ti ọpọlọ rẹ tó nílò fún ìdájọ́ dákẹ́.

Nítorí náà, ipò ìdáhùn ní iye owó gidi. Ó wọ́n. O kò ṣe kedere jù gan-an nígbà tí o bá pinnu pé àkókò náà ṣe pàtàkì jù. Gbogbo wa ti fi ìmẹ́lì tí a kì bá tí fi ránṣẹ́ ní ìṣẹ́jú mẹ́wàá lẹ́yìn náà ránṣẹ́, tàbí sọ ohun tó gba ọ̀sẹ̀ kan láti gbà padà nínú ìjíròrò tó gbóná. Ìyẹn ni ẹ̀rọ-òṣùwọ̀n-ooru, tó ń bá ooru yàrá mu tí ó sì ń pè é ní ìkánjú. Ara ní ìdánilójú pé ó ń ṣe ìpinnu líle. Ó kàn ń tan ìpè-eléwu ká ni jù lọ.

Jíjẹ́ ẹ̀rọ-adarí-ooru kò túmọ̀ sí pé o dáwọ́ nínímọ̀lára ooru náà. O nímọ̀lára gbogbo rẹ̀. O kàn kò ní láti di i.

Ohun tí ó ná láti jẹ́ ẹ̀rọ-òṣùwọ̀n-ooru tí kò yí padà

Díẹ̀ lára àwọn ènìyàn tó ṣàánú jù, tó sì mọ̀lára jù tí o mọ̀ jẹ́ ẹ̀rọ-òṣùwọ̀n-ooru pátápátá. Wọ́n máa ń wọ ilé tó le kí wọ́n sì gba ìdààmú náà mú. Wọ́n máa ń jókòó pẹ̀lú ọ̀rẹ́ kan nínú ìṣòro kí wọ́n sì kúrò tí wọ́n ń gbé ìṣòro náà fúnra wọn. Wọ́n máa ń nímọ̀lára gbogbo ohun tó yí wọn ká pátápátá tó bẹ́ẹ̀ tí wọn kò fi mọ ibi tí yàrá náà parí sí àti ibi tí àwọn bẹ̀rẹ̀ sí. Láti òde, èyí lè dà bí ìkáàánú. Sábà ó jẹ́ nǹkan tó súnmọ́ àìní ẹ̀rọ-adarí-ooru rárá.

Iye owó náà máa ń farahàn jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́. Bí ipò inú rẹ bá jẹ́ èyí tí ohunkóhun tó pariwo jù nítòsí ń gbé kalẹ̀ nígbà gbogbo, o kò sinmi ní tòótọ́ rí. À ń darí rẹ, wákàtí lẹ́yìn wákàtí, nípasẹ̀ ojú-ọjọ́ àwọn ènìyàn mìíràn. Ìyẹn jẹ́ ọ̀nà yára sí irú àárẹ̀ tí oorun kì í fọwọ́ kàn. Ó tún máa ń mú ọ dín wúlò sí àwọn ènìyàn gan-an tí o ń gbìyànjú láti ràn lọ́wọ́, nítorí ẹni tó ń rì lẹ́gbẹ̀ẹ́ rẹ kò lè nawọ́ sísàlẹ̀ kó fà ọ́ jáde.

Ẹ̀rọ-adarí-ooru ṣì máa ń nímọ̀lára òtútù. Kókó rẹ̀ ni pé ó ń mọ̀lára yàrá náà lọ́nà pípé. Ohun tí kì í ṣe ni láti ṣì ìwọ̀n-ooru yàrá náà mú fún tirẹ̀ kí ó sì jọ̀wọ́ ara rẹ̀ fún un. Àlàfo kékeré, tó dúró gbọn-in wà láàrin "Mo lè sọ pé yàrá yìí ní àníyàn" àti "Mo ní àníyàn báyìí." Kíkọ́ láti gbé nínú àlàfo yẹn ni ọ̀pọ̀ iṣẹ́ náà. Ó tún jẹ́, jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́, irú ìdáàbòbò-ara-ẹni, kì í ṣe àìnítara. O pa ìdúró tìrẹ mọ́ kí o lè ní nǹkan láti fi ṣe ìrànlọ́wọ́.

Bí o ṣe lè dì ìtò kan mú

Ìròyìn rere ni pé ẹ̀rọ-adarí-ooru kì í ṣe ọpọlọ tó balẹ̀ sí i. Àwọn ìṣesí kékeré díẹ̀ ni, tí a ń ṣe nígbà tí kò sí ohun tó burú, kí wọ́n lè wà nígbà tí nǹkan bá burú. Kò sí ọ̀kan nínú ìwọ̀nyí tó nílò oyè tàbí ọ́fíìsì igun. Wọ́n ń ṣiṣẹ́ nínú ìdáná ìdílé àti ìfọ̀rọ̀wérọ̀ ẹgbẹ́ bí ó ṣe ń ṣiṣẹ́ nínú yàrá ìpàdé.

1. Pinnu nọ́ńbà rẹ kí yàrá náà tó gbóná. Ẹ̀rọ-adarí-ooru ń ṣiṣẹ́ nítorí ẹnìkan gbé e kalẹ̀ ṣáájú. Yan, ní àkókò ìdákẹ́, bí o ṣe fẹ́ farahàn gan-an nígbà tí nǹkan bá lọ àṣìṣe. Dídúró ṣinṣin. Onímọ̀-kìkì dípò olùdáàbòbò. Ẹni tó ń béèrè ìbéèrè tó wúlò tó tẹ̀lé. Nígbà tí o bá ti dárúkọ rẹ̀ ṣáájú àkókò, o ní nǹkan láti fojúsùn tí kì í kàn ṣe ohunkóhun tí o bá ṣẹlẹ̀ láti nímọ̀lára.

1. Ṣàkíyèsí ìkó náà bí ó ṣe ń ṣẹlẹ̀. Ọgbọ́n tó wà lábẹ́ gbogbo èyí ni mímú àkókò tí ìṣesí yàrá náà bá nawọ́ sí ọ, ìtànná ooru náà, ìfẹ́ láti tún dá padà, líle nínú ọmú rẹ. O kò lè yàn lọ́nà mìíràn bí o kò bá ṣàkíyèsí pé o ń yàn. Dídárúkọ rẹ̀ ní ìdákẹ́ ń ṣèrànwọ́. "Yàrá náà ní àníyàn. Mo ń kó o." Ìwọ̀n ìjìnnà kékeré yẹn ni ibi tí òmìnira rẹ ń gbé.

1. Fi àyè sí àárín ìmọ̀lára àti ìgbésẹ̀. Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé kò sí ohun tó nílò ìdáhùn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ní tòótọ́, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé másùnmáwo máa tẹnu mọ́ ọn pé gbogbo nǹkan ló nílò rẹ̀. Ẹ̀mí lọ́ra kan. Gbólóhùn ìdádúró kan: "Jẹ́ kí n jókòó pẹ̀lú ìyẹn fún ìṣẹ́jú-àáyá kan." Àlàfo yẹn kéré, ó sì tó láti jẹ́ kí ìrònú rẹ padà wá kí o tó ṣe nǹkan.

1. Mú ara balẹ̀, kí o sì gbẹ́kẹ̀ lé ọkàn. O kò lè fi ìrònú dé ìtura nígbà tí ara rẹ ṣì wà nínú ìpè-eléwu. Ìtújáde ẹ̀mí gígùn, lọ́ra ń ṣe púpọ̀ ní àkókò yẹn ju ọ̀rọ̀ ìmúnilọ́kàn-le èyíkéyìí lọ. Ẹsẹ̀ lórí ilẹ̀. Èjìká sísàlẹ̀. Mú ìpè-eléwu ara-ẹ̀dá dákẹ́, ìrònú tó ṣe kedere sì máa ń tẹ̀lé fúnra rẹ̀.

1. Mú ooru jáde mọ̀ọ́mọ̀. Èyí ni apá tó ń sọ ẹ̀rọ-òṣùwọ̀n-ooru tó fara balẹ̀ gidigidi di ẹ̀rọ-adarí-ooru gidi. Rẹ ohùn rẹ sílẹ̀ díẹ̀ nígbà tí àwọn ẹlòmíràn bá gbé tiwọn sókè. Lọ́ra nígbà tí yàrá bá yára. Béèrè ìbéèrè kan tó balẹ̀, tó ṣe kedere. O kò díbọ́n pé kò sí ohun tó burú. O ń fún yàrá náà ní ìwọ̀n-ooru mìíràn láti lọ sí, ó sì máa ń ṣe é lọ́pọ̀ ìgbà tó máa yà ọ́ lẹ́nu.

Èyí kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú dídibọ́n ìtura

Ó yẹ láti ṣe kedere nípa ohun tí ẹ̀rọ-adarí-ooru kì í ṣe, nítorí a máa ń ka àpèjúwe náà lọ́nà tí kò tọ́. Dídì ìtò kan mú kì í ṣe fífi ojú tó balẹ̀ lẹ̀ mọ́lẹ̀ nígbà tí o ń tú ká jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ lábẹ́. Àwọn ènìyàn lè nímọ̀lára ìyàtọ̀ láàrin ìdúró ṣinṣin gidi àti eré-ìdíbọ́n rẹ̀, bí wọn kò tilẹ̀ lè dárúkọ ohun tí kò dára. Ìtura tí a fi ipá ṣe sábà máa ń mú yàrá kan ní àníyàn sí i, kì í ṣe dín kù, nítorí àìbáramu wà nínú afẹ́fẹ́ báyìí tí ètò iṣan-ara gbogbo ènìyàn sì ń gbìyànjú láti mọ ohun tó jẹ́ àṣìṣe.

Kì í sì í ṣe díbọ́n pé ohun tó le kò le. Ẹ̀rọ-adarí-ooru nínú ìṣòro gidi kì í sọ pé gbogbo nǹkan wà dáadáa. Ó ń sọ nǹkan tó jẹ́ òtítọ́ tó sì dúró ṣinṣin sí i. "Ìṣòro gidi ni èyí. Èyí ni ohun àkọ́kọ́ tí a máa ṣe nípa rẹ̀." Ìtura náà wà nínú ìdúró, kì í ṣe nínú kíkọ̀.

Fojú inú wo ìyàtọ̀ náà nínú ìfọ̀rọ̀wérọ̀ kan. Alábàáṣiṣẹ́ kan sáré wọlé, ohùn rẹ̀ le, ó ń sọ pé gbogbo iṣẹ́-àkànṣe náà ń wópalẹ̀. Ìdáhùn ẹ̀rọ-òṣùwọ̀n-ooru bá ìwọ̀n náà mu: "Dúró, kín ni? Ń wópalẹ̀ báwo? Èyí burú." Báyìí ènìyàn méjì ló wà nínú iná. Ìdáhùn ẹ̀rọ-adarí-ooru dì nọ́ńbà rẹ̀ mú. Ẹ̀mí kan. Ohùn tó lọ́ra díẹ̀. "Ó dáa. Sọ ohun tó ṣẹlẹ̀ fún mi." Ìròyìn kan náà, ewu kan náà. Ìdáhùn kan ń sọ ooru yàrá náà di ìlọ́po méjì. Èkejì ń fún ẹnì kejì ní ojú tó tutù sí i láti dúró lé, o sì fẹ́rẹ̀ẹ́ lè wo èjìká wọn bí ó ṣe ń rẹlẹ̀ bí wọ́n ṣe ń bẹ̀rẹ̀ sí ronú lẹ́ẹ̀kan sí i. O kò tí ì tún ohunkóhun ṣe. O yí ìwọ̀n-ooru tí wọ́n máa yanjú ìṣòro náà nínú rẹ̀ padà, ìyẹn sì ń yí ohun tó ṣeéṣe padà.

Nígbà tí ìtò náà bá yọ́

O máa pàdánù rẹ̀ nígbà mìíràn. Yàrá náà máa borí, o máa bú, o sì máa mú ara rẹ ní àárín gbólóhùn kan tó máa kábàámọ̀. Ìyẹn kì í ṣe ìkùnà. Ìyẹn ni jíjẹ́ ènìyàn.

Ohun tí àwọn ènìyàn ń rántí ní tòótọ́ ni ohun tí o ṣe tẹ̀lé. "Mo bá ọ sọ̀rọ̀ ní ìkánra ṣáájú, ìyẹn kò sì tọ́" ń kọ́ gbogbo ẹni tó wà nítòsí pé àkókò gbígbóná kì í ṣe òpin ayé, pé ìfarabalẹ̀ jẹ́ nǹkan tí o ń padà sí, kì í ṣe nǹkan tí o ní tàbí tí o kò ní. Ìsinmi-padà náà ń ràn pẹ̀lú. O kò ní láti dì ìwọ̀n-ooru náà mú lọ́nà pípé. O ní láti padà sí i.

Ààlà olóòótọ́ kan sì wà tó yẹ láti sọ ní gbangba. Bí o bá ń rí i pé o kò lè dì ìdúró ṣinṣin kankan mú rárá, pé nǹkan ń bò ọ́ mọ́lẹ̀ ní ọ̀pọ̀ ọjọ́, tí o ń bú àwọn ènìyàn tí o fẹ́ràn, tí o ń dùbúlẹ̀ jí tí o ń tún un ṣe, tàbí tí o ń gbé ẹ̀rù tí kì í gbé, ìyẹn kì í ṣe ìṣòro agbára-ìfẹ́, kò sì sí iye mímí gba inú rẹ̀ tó máa tún un ṣe. Ìyẹn ni àkókò láti bá oníṣègùn tàbí oníṣègùn-ọpọlọ sọ̀rọ̀. Ìdúró ṣinṣin jẹ́ ọgbọ́n tí o lè kọ́, ó sì tún jẹ́ nǹkan tí o máa nílò ìrànlọ́wọ́ nígbà mìíràn láti padà sí. Nínáwọ́ fún ìrànlọ́wọ́ yẹn ni ohun tó jẹ́ ẹ̀rọ-adarí-ooru jù tí o lè ṣe.

Ọ̀pọ̀ àwọn yàrá tí o ń wọ̀ ń dúró láti gbọ́ ìwọ̀n-ooru tí wọ́n máa jẹ́. Ẹnìkan máa gbé e kalẹ̀. Ó sàn kó jẹ́ ẹni tó fara balẹ̀ jù níbẹ̀.

Àwọn Orísun

• Knowledge at Wharton, Leadership Influence: Controlling Emotional Contagion
• Harvard Business Review, Primal Leadership: The Hidden Driver of Great Performance
• Cleveland Clinic, Amygdala: A Small Part of Your Brain's Biggest Abilities