Wakilta Ba Tare da Damuwa Ba: Yadda Za Ka Ba da Aiki Kuma Ka Sake Shi da Gaske

Akwai wani lokaci na musamman da yake sa mutane masu iyawa da yawa su yi tuntuɓe. Ka yanke shawarar ba wa wani a cikin ƙungiyarka wani aiki. Ka ma faɗi kalmomin. Sannan, bayan 'yan sa'o'i, sai ka tarar kana rubuta doguwar saƙo game da yadda za a yi shi daidai, ko kana sāke yin wani ɓangaren sa a hankali da dare, ko kana wartsakar da akwatin saƙonninka don ka ga ko sun fara. Aikin ya bar hannunka. Damuwar ba ta bar ka ba.

Idan haka kake, matsalar galibi ba hanyar wakiltarka ba ce. Abin da ba da aikin ya zama kamar barazana ne. Ga yawancinmu, kasancewa shi ne wanda yake yin sa da kyau yana haɗe da kasancewa cikin aminci, da a daraja ka, da riƙe iko a kan ko abubuwa za su lalace. Don haka sa'ad da ka ba da aikin, wani ɓangare na jijiyoyinka yana karanta shi a matsayin haɗari kuma yana fara neman inda haɗarin yake.

Za ka iya koyon ba da aiki ba tare da wannan damuwa ba. Yana buƙatar fahimtar abin da ke faruwa da gaske, sannan wata hanyar wakilta da take ba wa ɓangaren damuwa naka ƙarancin abin da zai riƙe.

Dalilin da ya sa sakin aiki yake jin kamar barazana

Ka fara da ainihin gaskiyar abin da ke faruwa, domin shawarar da aka saba bayarwa ("kawai ka amince da ƙungiyarka!") tana tsallakewa kai tsaye.

Sa'ad da ka yi aiki da kanka, kana samun tabbaci. Ka san zai kai matakinka, ka san daidai lokacin da ya ƙare, ka san babu abin da ya kuɓuce. Wakilta tana sayar da wannan tabbaci a madadin abin da ba a sani ba. Wani zai yi shi ta hanyarsa, a kan lokacinsa, zuwa matakin da ba za ka iya gani sarai ba tukuna. Ga duk wanda yake ɗan damuwa, rashin tabbaci kansa shi ne abin da yake tayar da damuwa. Rashin jin daɗin da kake ji ba game da ko abokin aikinka yana da iyawa ba ne da gaske. Game da rashin sani ne, kuma rashin sani yana jin rashin aminci.

Wannan shi ne injin guda da ke ƙarƙashin son cika-cika. Cleveland Clinic tana bayanin mutanen da ke da abin da a wasu lokuta ake kira damuwa mai aiki sosai a matsayin waɗanda suke kama da natsuwa da tsari a waje yayin da suke matsa kansu ƙwarai da gaske a ciki, waɗanda suke "neman cika-cika har ya zama laifi" kuma suna da wahala ta gaske wajen faɗin a'a ko ja da baya. Idan wannan shi ne injin, to riƙe kowane aiki hanya ce ta natsar da damuwa na ɗan lokaci. Sauƙin na gaske ne. Amma tarko ne kuma, domin gwargwadon yadda kake riƙo, gwargwadon abin da za a riƙe, kuma gwargwadon yadda kake matsawa kusa da gajiya mai tsanani.

Akwai ɓangaren shaida ma. Mutane da yawa suna zama shugabanni ne saboda sun kware wajen yin aikin. Harvard Business Review tana kiran matakin daga yin aiki zuwa jagoranci ɗaya daga cikin manyan sauye-sauye masu wuya da suke akwai, wani ɓangare saboda ainihin ƙwarewar da ta kawo ka nan, hannuwanka biyu a kan aikin, ita ce abin da yanzu dole ne ka ajiye. Sa'ad da yin aikin ne yadda ka ji kana da daraja, ba da shi na iya jin kamar goge shaidar darajarka. Ba abin mamaki ba ne yake ciwo.

Abin da kake bayarwa da gaske (da abin da ba ka bayarwa ba)

Ga wata sabuwar fahimta da take rage zafin lamarin. Wakilta ba jefa aiki daga kan dutse ba ce sannan ka yi fatan alheri. Mika mallakar sakamako ne yayin da kake ci gaba da kasancewa a matsayin mai taimako. Ba ɓacewa kake yi ba. Kana canza aikinka daga "yi shi" zuwa "shirya shi da kyau kuma ka kasance mai samuwa."

Wannan bambanci yana da muhimmanci, domin labarin damuwa da ke cikin kanka galibi shi ne sigar dutse: na ba da shi, na rasa dukan iko, kuma idan ya lalace zan gano ya yi latti wajen gyara. Wannan labari shi ne yake sa ka yawo a saman aikin. Amma ba haka wakilta mai kyau take aiki ba. Wakilta mai kyau tana gina ainihin bayyanuwar da take kwantar maka da hankali, da gangan, tun daga farko, don kada ka kama ta a baya.

Ka yi tunaninsa a matsayin bambanci tsakanin iko da tasiri. Ba za ka iya sarrafa yadda wani zai yi aiki ba. Za ka iya tsara shi da ƙarfi: ta hanyar bayyana yadda "aikin da aka yi da kyau" yake, ta hanyar yarda a kan lokacin da za ka duba, ta hanyar kasancewa wanda ba sa tsoron tambaya. Ƙoƙarin riƙe iko shi ne yake gajiyar da kai. Gina tasiri shi ne yake kare sakamakon da gaske.

Wata hanyar ba da aiki da take kwantar maka da hankali

Yawancin damuwar wakilta na fitowa ne daga ba da ƙarancin bayani sannan cikin damuwa a cika giɓin da leƙen asiri. Maganin shi ne a ba da fayyace tun farko. Ka sa ƙarin kula a farko don ka iya saki sosai daga baya. Ba da aiki da yake kwantar da jijiyoyinka galibi yana da waɗannan ɓangarori.

1. Ka bayyana ainihin sakamako, ba aikin ba. Kada kawai ka ce "ka haɗa faifan gabatarwa." Ka faɗi don me yake, ga wa yake, da abin da kyakkyawar siga take cimma. Mutane ba za su iya kai ga matakin da ba sa gani ba. Sa'ad da suka fahimci makoma, suna yin zaɓuɓɓuka masu kyau a duk ƙananan lokutan da ba za ka kasance a wurin ba.
2. Ka faɗi abin da ba ya canzawa da abin da yake nasu. Ka yi gaskiya game da abubuwa kaɗan da ba za su iya canzawa da gaske ba (ƙayyadadden lokacin ƙarshe, ka'idar alama, lamba da dole ne ta yi daidai) sannan ka ba su 'yanci na gaske a kan sauran komai. Idan kowane cikakken bayani an kayyade shi, ba ka yi wakilta ba, kawai ka mai da kanka na'urar sarrafawa daga nesa. 'Yancin shi ne muhimmin abu.
3. Ku yarda a kan dubawa kafin ka buƙace su. Wannan shi ne matakin da yake yin abu mafi yawa ga damuwa. Maimakon yawo a saman aikin ko yin shiru, ka kafa tsari a fili: "Bari mu haɗu ranar Laraba, kuma ka aiko mini saƙo kowane lokaci kafin haka idan ka ci karo da matsala." Yanzu kwakwalwarka tana da amsa da aka tsara ga "yaya ake tafiya," don haka za ta iya daina tambaya kowace sa'a.
4. Ka daidaita igiyar da mutumin. Wanda yake yin wannan a karo na farko yana buƙatar ƙarin shinge fiye da wanda ya yi shi shekaru. Ƙarin tsari ba rashin amana ba ne, kuma ƙarancin tsari ba sakaci ba ne. Kawai daidaitawa ne. Ka ba wa sababbin mutane dubawa da wuri da misalai bayyanannu, kuma ka faɗaɗa giɓin yayin da suke samun cancanta.
5. Ka mika ikon, ba kawai aikin ba. Idan ka ba wa wani aiki amma ka sa shi ya dawo maka da kowace ƙaramar shawara, ka riƙe ɓangaren da yake gajiyar da kai kuma ka ba da bugun rubutu kaɗai. Bari su yanke shawarwarin da matsayinsu ya kamata ya yanke. Wannan shi ne yake 'yantar da hankalinka don aikin da kai kaɗai za ka iya yi.

Ka lura da abin da wannan yake yi. Ta hanyar zama mai karimci da fayyace a farko, kana samun 'yancin ja da baya a ƙarshe. Dubawar da ka tsara tana maye gurbin goma da za ka yi saboda damuwa.

Ka fara da abin da ya fi ƙarancin tsoratar da kai

Idan dukan tunanin yana damun ka, kada ka fara da aikin da ka fi manne masa. Ka fara da wanda ba shi da wani babban tasiri ga jijiyoyinka amma na gaske isashe. Kana gina ɗabi'a kuma kana tara shaida, kuma kana son shaida da wuri cewa sakin aiki abu ne mai yiwuwa a tsira daga gare shi.

Sauƙin hanyar warware abin da ke gabanka: waɗanne ayyuka ne kai kaɗai kake da masaniya ko iko na yi, kuma waɗanne kake riƙe galibi saboda ɗabi'a, ko domin ba da su yana jin rashin daɗi? Rukuni na farko naka ne da gaske a yanzu. Rukuni na biyu shi ne jerin wakiltarka, kuma kusan koyaushe ya fi tsawo fiye da yadda kake tsammani. Rahoton da ake maimaitawa da babu wanda ke buƙatar kai musamman ka rubuta. Taron da ke tafe da za ka iya aika wani a wurinka. Irin aikin da za ka iya bayyanawa cikin tattaunawa ta minti biyar. A wurin ne za ka yi atisaye.

Akwai wata fa'ida ta natsuwa a nan da yake da sauƙin rasawa sa'ad da kake damuwa. Ba wa wani aiki na gaske na ɗaya daga cikin manyan hanyoyin da mutane suke girma. Aiki da yake jin na yau da kullum a gare ka na iya zama miƙa da ke gina ƙarfin gwiwa da ƙwarewar wani. Sa'ad da kake riƙe komai domin kana yin sa da sauri, ba wai kawai kana gajiyar da kanka ba ne, kana kuma iyakance mutanen da ke kewaye da kai a hankali. Sakin aiki shi ne yadda za ka daina zama rufin.

Ka gwada ba da aiki guda a wannan makon. Ka zaɓi wani abu daga rukuni na biyu, ka yi amfani da matakan da ke sama, kuma ka mai da hankali kan abin da ya faru da gaske idan aka kwatanta da abin da ka ji tsoro. Wannan giɓi, tsakanin tsoro da gaskiya, shi ne dukan darasin.

Sa'ad da suka yi shi daban da yadda kai za ka yi

Ga gwajin da ke raba mutanen da suke wakilta da mutanen da suke yin kamar suna yi kawai. Abokin aikinka ya kawo aiki mai kyau, kuma daban da yadda kai za ka yi. Ba kuskure ba. Kawai ba naka ba.

Halin damuwa shi ne ka "gyara" shi ya koma sigarka. Ka yi tsayayya da haka, sosai. Duk lokacin da ka sāke yin aikin da ka wakilta don ya dace da zaɓinka, kana koya wa mutumin abu biyu: cewa hukuncinsa bai ƙidaya ba, kuma cewa ba da shi gare ka ba shi da amfani domin za ka ɗauke shi baya kawai. Ka yi haka sau kaɗan sai su daina ƙoƙari. Sannan kana sāke yin dukan aikin kuma kana kiran sa matsalar ƙungiya.

A nan ne yake taimakawa a raba tambaya biyu. Shin ya kai ainihin matakin, wanda ke haɗe da sakamakon? Ko kuma kawai ya kasa dacewa da zaɓinka na kansa? Ka tsaya kan na farko. Ka saki na biyu, ko da fatarka ta ɗan yi jijjiga. Rashin jin daɗin ganin an yi shi daban shi ne ainihin tsokar da kake ƙoƙarin ginawa.

Kurakurai za su faru, ma, domin haka ba da aiki na gaske yake kama. Yadda ka mayar da martani a karo na farko da wani ya yi kuskure yana kafa yanayin komai bayan haka. Amy Edmondson, mai binciken Harvard da ke bayan ra'ayin tsaron tunani, ta gano cewa ƙungiyoyi mafi kyau ba su ne waɗanda suke yin kurakurai mafi ƙaranci ba, su ne waɗanda mutane suke jin isasshen aminci wajen fitar da kurakurai da wuri maimakon ɓoye su. Idan martaninka ga tuntuɓe shi ne ka ruga ka ɗauki aikin baya, kana koya wa mutane su ɓoye matsaloli har sai sun yi girma da ba za a iya ɓoye su ba. Idan martaninka shi ne "to, bari mu warware shi, me kake buƙata," kana koya musu su kawo maka matsala yayin da har yanzu ƙarama ce. Ɗaya daga cikinsu yana hana ka barci da dare. Ɗayan yana ba ka damar barci.

Ɓangaren da yake game da kai da gaske

Akwai wani ɓangare na natsuwa a nan, kuma yana da amfanin bayyanawa a sarari. Wani lokaci tsayin daka ga wakilta ba game da aikin ba ne kwata-kwata. Kasancewa cikin ayyuka har kunne yana hana ka wani aiki mafi wuya, mafi bayyana: jagoranci. Yin aiki abu ne bayyananne kuma abin yabo kuma mai aminci. Amincewa da wasu mutane a kan abubuwa masu muhimmanci abu ne mai rashin tabbaci kuma mai sauƙin cutarwa. Abin fahimta ne a fifita mai aminci. Kawai ba ya girmar da kome.

Sa'ad da sha'awar ɗaukar aiki baya ta taso, yana iya taimakawa ka tambayi kanka menene da gaske kake nema. Shin aikin yana cikin haɗari da gaske? Ko kuma kana ƙoƙarin natsar da wani tsohon ji, wanda yake cewa kana cikin aminci ne kaɗai sa'ad da kai ne kake riƙe komai? Fiye da yadda mutane suke yarda, na biyun gaskiya ne. Kuma za ka iya amsa wannan ji ba tare da sāke yin aikin abokin aikinka ba. Numfashi a hankali. Duban abin da suka kawo da gaske, ba abin da kake tsoro ba. Tunatarwa cewa ka gina dubawa a ciki, don haka za ka gano a kan lokaci.

Ka yi da kanka a hankali yayin da kake atisaye da wannan. Damuwar ba za ta ɓace a karo na farko da ka saki wani abu ba. Tana sassautawa da maimaitawa, kamar yadda kowane tsoro yake sa'ad da ka ci gaba da nuna masa cewa abin da ka ji tsoronsa bai faru ba. Kowane ba da aiki da ya yi kyau shaida ce da jijiyoyinka za su ajiye.

Iyaka guda ta gaskiya. Idan damuwar da ke kewaye da iko ta fi aiki zurfi, idan tana kwashe maka barci, tana hana ka faɗin a'a, ko tana bin ka gida cikin kowane ɓangare na rayuwarka, hakan yana da amfanin tattaunawa da likita ko masanin warkar da hankali maimakon sarrafa shi kai kaɗai. Son cika-cika da buƙatar iko zaruruwa ne na kowa a cikin damuwa, kuma suna mayar da martani da kyau ga taimako mai kyau. Son ƙasa mai ƙarfi a ƙarƙashinka ba rauni ba ne a jagorancinka. Yana ɗaya daga cikin abubuwa masu balaga da za ka iya yi masa.

Madogara

• Harvard Business Review, To Be a Great Leader, You Have to Learn How to Delegate Well
• Cleveland Clinic, Signs You Have High-Functioning Anxiety
• Amy C. Edmondson, Psychological Safety
• Harvard Business Review, Why Aren't I Better at Delegating?