Jíjọ̀wọ́ Ìlépa-Pípé Sílẹ̀ Láìsí Rírẹ Àwọn Ìwọ̀n Rẹ Sílẹ̀

O tún ìmẹ́lì náà kọ ní ẹ̀ẹ̀mẹ́rin kí o tó fi ránṣẹ́. O parí iṣẹ́-àkànṣe náà, dípò ìtura o sì nímọ̀lára híhó jẹ́ẹ́ ti ohun gbogbo tó ìbá ti dára sí i. O ń sún ìbẹ̀rẹ̀ ohun kan síwájú nítorí bí o kò bá lè ṣe é dáadáa, apá kan nínú rẹ ìbá fẹ́ láti má bẹ̀rẹ̀ rárá. Kò sí ọ̀kan nínú ìyẹn tó dà bí ìṣòro láti inú. Ó dà bí níní àwọn ìwọ̀n gíga. Ó dà bí kíkù sí i.

Ìyẹn ni ẹ̀tàn ìlépa-pípé. Ó ń wọ aṣọ àwọn àbùdá rẹ tó dára jù. Àti nítorí pé ó ń ṣe bẹ́ẹ̀, ó lè darí ìgbésí ayé rẹ fún ọ̀pọ̀ ọdún kí o tó ṣàkíyèsí pé kì í ṣe iṣẹ́ rẹ ni ó ń mú dára sí i tó bí ó ṣe ń mú ọ rẹ̀.

Ẹ jẹ́ kí a ṣe kedere nípa ohun tí a ní lọ́kàn. Fífẹ́ láti ṣe ohun kan dáadáa ní ìlera ó sì dára. Ìlépa-pípé jẹ́ ohun mìíràn: ìgbàgbọ́, tí a kì í sábà sọ, pé ohunkóhun tí kò pé pérépéré jẹ́ ìkùnà, àti pé iyì rẹ gun orí àbájáde. Èyí àkọ́kọ́ ń fún ọ lókun. Èkejì ń tẹ̀lé ọ dé ilé.

Àwọn ààbọ̀ méjì rẹ̀

Àwọn olùwádìí tó ń kẹ́kọ̀ọ́ èyí ń fa ìlà láàrin apá méjì tó sábà máa ń rìn papọ̀ ṣùgbọ́n tó ń fà sí àwọn ìhà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀.

Ọ̀kan ni ìlépa: gbígbé àwọn ète gíga kalẹ̀, ṣíṣiṣẹ́ kára, ríretí. Fúnra rẹ̀, apá yìí dára ní ọ̀pọ̀ ìgbà. Ó tilẹ̀ lè dára fún ọ.

Èkejì ni ìdàníyàn, ààbọ̀ tó le, tó kún fún àníyàn. Ẹ̀rù àwọn àṣìṣe. Ìmọ̀lára pé àwọn ènìyàn mìíràn ń wò tí wọ́n sì ń dúró de kí o já. Ìdálójú pé àṣìṣe kan ń pa ohun gbogbo tó ṣáájú rẹ̀ rẹ́. Èyí ni ààbọ̀ tó ń ṣe ìbàjẹ́. Nígbà tí àwọn ìwádìí bá so ìlépa-pípé mọ́ àníyàn, ìsoríkọ́, àti jíjóná-tán, ìhà yìí ni wọ́n ń tọ́ka sí lọ́pọ̀lọpọ̀.

Mímọ ìyàtọ̀ náà ṣe pàtàkì, nítorí ó túmọ̀ sí pé o kò ní láti yàn láàrin jíjẹ́ onílépa-pípé àti jíjẹ́ ọ̀lẹ. Àwọn wọ̀nyẹn kì í ṣe àṣàyàn méjì nìkan. O lè pa ríretí mọ́ kí o sì sọ ẹ̀rù náà kalẹ̀. Ìyẹn ni gbogbo iṣẹ́ náà.

Ibi tí ó ti ń wá

Àwọn onímọ̀-ọkàn Paul Hewitt àti Gordon Flett ya irú mẹ́ta rẹ̀, o sì lè dá ara rẹ mọ̀ nínú ju ọ̀kan lọ. Ọ̀kan wà tí o ń dojú kọ ara rẹ, ìlà tí kò ṣeé ṣe tí o kì yóò di ẹnikẹ́ni mìíràn mú sí láé. Ọ̀kan wà tí o ń fojú sùn àwọn ènìyàn mìíràn, àárẹ̀ jẹ́ẹ́ ti rírí gbogbo ènìyàn bí ẹni tó ń kanni-nínú díẹ̀. Àti ọ̀kan wà tó dà bí ẹni pé ó ń wá láti òde rẹ, ìgbàgbọ́ pé ayé ń retí kí o pé pérépéré tí yóò sì fa ìtẹ́wọ́gbà rẹ̀ padà nígbà tí o kò bá pé.

Irú ìkẹta yẹn tọ́ láti dúró lé. Ó ni ẹni tó so mọ́ ìsoríkọ́ àti ìdánìkanwà jù, ó sì dà bí ẹni pé ó ń wọ́pọ̀ sí i. Ní ṣíṣàyẹ̀wò ọ̀pọ̀ ẹ̀wádún dátà láti ọ̀dọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yunifásítì, àwọn olùwádìí Thomas Curran àti Andrew Hill rí i pé ìlépa-pípé tó ní ìtìsẹ́yìn àwùjọ yìí, ìmọ̀lára pé àwọn ẹlòmíràn ń béèrè pípé pérépéré, gòkè ní nǹkan bí ìdámẹ́ta láàrin ìparí àwọn ọdún 1980 àti àárín àwọn ọdún 2010. Àwọn ọ̀dọ́ lónìí ń fa ìhìn tó pariwo sí i, tó dúró ṣinṣin sí i pé àwọn kò tó rárá mọ́ ara. Ìfiwéra máa ń ṣẹlẹ̀ ní etí ọjọ́ rẹ tẹ́lẹ̀. Báyìí ó ń yíká lórí ẹ̀rọ.

Ibikíbi tí tìrẹ ti wá, ìpilẹ̀ṣẹ̀ kì í ṣe kókó. O kò yàn án. Ọmọdé tó kọ́ pé ìfẹ́ máa ń farahàn pẹ̀lú káàdì-ìjábọ̀, tàbí pé àwọn àṣìṣe máa ń mú ìwà tútù wá, ń ṣe ohun tó bọ́gbọ́nmu. Àpẹẹrẹ náà bọ́gbọ́nmu nígbà náà. Ó kàn wọ́n owó báyìí.

Ìròyìn APA kan náà ń tọ́ka sí òògùn-àbùkù kan tó lágbára jẹ́ẹ́, kì í sì í ṣe àwọn ìwọ̀n rírẹsílẹ̀. Ó jẹ́ ìmọ̀lára *ṣíṣe-pàtàkì*, ìrírí tí a nímọ̀lára ti níní iyì fún ẹni tí o jẹ́ dípò fún ohun tí o ń mú jáde. Àwọn tó ń gbé ìmọ̀lára yẹn ní ìdáàbòbò tí a lè wọ̀n sí i lọ́wọ́ ìsoríkọ́, àníyàn, àti ìdánìkanwà tí ìlépa-pípé máa ń fà wọlé lẹ́yìn rẹ̀. Ìyẹn jẹ́ ìtọ́ka nípa àtúnṣe gidi náà. Ìṣòro náà kì í ṣe pé o fẹ́ láti ṣe dáradára láé. Ó jẹ́ pé níbìkan lójú ọ̀nà, ṣíṣe dáradára di ẹ̀rí kan ṣoṣo tí o ní pé o tọ́ sí pípamọ́ ní àyíká.

Bí o ṣe lè yà á sọ́tọ̀ kúrò lọ́wọ́ ìfẹ́-ọkàn onílera

Nítorí pé ìlépa-pípé ń wọ aṣọ bí ìtẹ̀síwájú, ó ń ṣèrànwọ́ láti ní àwọn àdánwò olóòótọ́ díẹ̀. Kò sí ọ̀kan nínú àwọn wọ̀nyí tó jẹ mọ́ bí àwọn ìwọ̀n rẹ ṣe ga tó. Wọ́n jẹ mọ́ ohun tí àwọn ìwọ̀n náà ń ṣe ọ́.

• Ìlépa onílera ń sọ pé "Mo fẹ́ kí èyí dára." Ìlépa-pípé ń sọ pé "bí èyí kò bá pé pérépéré, mo wà nínú wàhálà." Ọ̀kan jẹ mọ́ iṣẹ́ náà. Èkejì jẹ mọ́ ààbò rẹ.
• Lẹ́yìn ìṣẹ́gun, ǹjẹ́ o máa ń nímọ̀lára rẹ̀, kódà fún ìgbà díẹ̀? Tàbí ìtura náà ń fẹ́ dànù sínú ohun tó kàn tí o yẹ kí o ti ṣe dáadáa sí i? Ayọ̀ tí kì í gúnlẹ̀ láé jẹ́ àmì ìkìlọ̀.
• Ǹjẹ́ o lè bẹ̀rẹ̀ àwọn ohun tí o lè má dáa nínú rẹ̀? Ìfẹ́-ọkàn onílera ń jẹ́ kí o jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ tuntun. Ìlépa-pípé ń sọ àbá jíjẹ́ aláìmọ́ọ̀ṣe di ohun tí kò ṣeé fara dà, nítorí náà o ń yẹra fún gbogbo ẹ̀ka náà.
• Nígbà tí o bá ṣàṣìṣe, ǹjẹ́ ìṣòro tí a ó yanjú ni, tàbí ìdájọ́ lórí rẹ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn? Ìwọ̀n ìfèsì rẹ sí àwọn àṣìṣe kékeré ń sọ ẹ̀rọ tó ń ṣiṣẹ́ fún ọ.

Bí o bá ka àwọn wọ̀nyẹn tí o sì nímọ̀lára pé a rí ọ díẹ̀, o kò bàjẹ́. O ń ṣàpèjúwe ọ̀kan lára àwọn àpẹẹrẹ tó wọ́pọ̀ jù tó wà láàrin àwọn ènìyàn tó ń ronú, tó lágbára. Ìròyìn rere tó sin sínú ìyẹn: àwọn ènìyàn tó lágbára, tó ń ronú ni gan-an àwọn tó lè kọ́ ọ̀nà mìíràn ti bíbá iṣẹ́ tiwọn lò.

Ohun tí ó ń ná ní tòótọ́

Èyí ni apá tó ń yà àwọn ènìyàn lẹ́nu. Ìlépa-pípé kì í tilẹ̀ mú ohun tí ó ṣèlérí wá.

Ó ṣèlérí iṣẹ́ àṣetán. Ohun tí ó sábà máa ń mú jáde ni dídi-ẹsẹ̀-ró. Bí bíbẹ̀rẹ̀ bá túmọ̀ sí gbígbé ewu àbájáde aláìpé, ìgbésẹ̀ tó léwu-kù jù ni láti má bẹ̀rẹ̀, nítorí náà o ń dúró, o sì ń pe dídúró náà ní "ìmúrasílẹ̀." Ìyẹn jẹ́ apá ńlá ti ìdí tí ìlépa-pípé àti ìfafalẹ̀ fi ń pa ìbákẹ́gbẹ́ tímọ́tímọ́ bẹ́ẹ̀ mọ́.

Ó ṣèlérí ìgbéraga nínú iṣẹ́ tí a ṣe dáadáa. Ohun tó ń mú wá ni ìlà-ìparí tó ń bá a lọ láti ṣíkiri. O lu àfojúsùn náà o kò sì nímọ̀lára ohunkóhun, nítorí ní àkókò tí o bá dé àfojúsùn náà ti gòkè sí i tẹ́lẹ̀. Ayọ̀ tó yẹ kí ó jẹ́ tìrẹ kì í gúnlẹ̀ láé.

Ó sì ń fi owó-orí jẹ́ẹ́ lé àwọn ènìyàn tó yí ọ ká àti àwọn apá ìgbésí ayé rẹ tí kì í farahàn lórí pátákó-àmì. Àwọn eré-ìdárayá tí o kò ní dáa nínú rẹ̀ lákọ̀ọ́kọ́, nítorí náà o ń fò wọ́n. Àwọn ìbáṣepọ̀ tó ń nira nítorí ìwọ̀n tí o di ara rẹ mú sí ń tú sórí gbogbo ẹlòmíràn. Cleveland Clinic sọ pé bí a kò bá ṣàkóso rẹ̀, irú ìbáwí-ara-ẹni aláìlọ́ra yìí lè bọ́ àníyàn gidi, iyì-ara-ẹni kékeré, àti másùnmáwo aláìdáwọ́dúró. Ara ń pa àwọn ìwé-ẹ̀rí mọ́.

Bí o ṣe lè tú ìdìmú náà sílẹ̀

O kì í túnṣe èyí nípa gbígbìyànjú kára sí i, nítorí gbígbìyànjú kára sí i ni ẹ̀rọ náà. O ń túnṣe rẹ̀ nípa yíyí bí o ṣe ń fèsì sí àìpé nígbà tó bá farahàn padà. Àwọn ìgbésẹ̀ tó ń ṣèrànwọ́ ní tòótọ́ nìyí.

Fojú sun "ó tó," mọ̀ọ́mọ̀. Kí o tó bẹ̀rẹ̀ ohun kan, pinnu bí ìparí ṣe rí, kí o sì pinnu rẹ̀ ní ìpele tó bọ́gbọ́nmu. Ìmẹ́lì náà nílò láti ṣe kedere àti onínúure. Kò nílò láti jẹ́ iṣẹ́-ọnà àgbàyanu kékeré. Dídárúkọ ìlà náà ṣáájú ń dá ọ dúró láti máa rábàbà síhà àìlópin nígbà tí o bá ń ṣiṣẹ́.

Ṣàṣesìlò àìpé mọ̀ọ́mọ̀. Èyí ń dún àjèjì ó sì ń ṣiṣẹ́. Fi ìhìn náà ránṣẹ́ pẹ̀lú àbùkù kékeré kan tó ṣẹ́kù nínú rẹ̀. Wọ aṣọ tó tọ́ ní ìpín 90 nínú ọgọ́rùn-ún. Jẹ́ kí ìpàdé náà lọ láìsí ìlà ìparí pípé. Ìgbà kọ̀ọ̀kan tí o bá yege nínú ohun aláìpé, o ń kọ́ ètò iṣan-ara rẹ pé àjálù tí o ń múra dè kì í dé ní tòótọ́.

Bá ara rẹ sọ̀rọ̀ bí ẹnìkan tí o nífẹ̀ẹ́. Ṣàkíyèsí ohùn tó wà nínú orí rẹ nígbà tí o bá já, kí o sì béèrè ìbéèrè kan: ǹjẹ́ mo ìbá sọ èyí fún ọ̀rẹ́ kan tó ṣe àṣìṣe kan náà? Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ nígbà gbogbo, bẹ́ẹ̀ kọ́. Ìwọ ìbá ní ìgbóná ọkàn sí i, ṣe tọ́tọ́ sí i, dárí jì sí i. Fojú ohùn kan náà yẹn sun ara rẹ padà. Èyí kì í ṣe ìmọ̀ràn rírọ̀. Nínú ìwádìí kan tó tọpasẹ̀ àwọn ọ̀dọ́langba àti àwọn àgbàlagbà, àánú-ara-ẹni dín ìsopọ̀ láàrin ìlépa-pípé àti ìsoríkọ́ kù ní ọ̀nà tí a lè wọ̀n. Àwọn tó lè ṣàánú ara wọn ni àwọn ìwọ̀n gíga kan náà pa lára kù. Ìnúure náà ni ààbò náà.

Ya àbájáde náà sọ́tọ̀ kúrò lọ́wọ́ iyì rẹ. Iṣẹ́-àkànṣe tó kùnà jẹ́ iṣẹ́-àkànṣe tó kùnà. Kì í ṣe ẹ̀rí pé ìwọ jẹ́ ẹni tó kùnà. Àwọn wọ̀nyẹn dà bí ọ̀kan náà láti inú, wọn kì í sì í ṣe ohun kan náà. Iṣẹ́ náà lè ní àbùkù kí ìwọ sì ṣì wà dáadáa pátápátá. Mímú àlàfo yẹn, léraléra, ni ó pọ̀ jù nínú ọgbọ́n náà.

Ní ìfẹ́-ìmọ̀ nípa ẹ̀rù náà. Nígbà tí o kò bá lè bẹ̀rẹ̀, tàbí tí o kò lè dáwọ́ ìfọwọ́kàn-nǹkan dúró, béèrè ohun tí o ń bẹ̀rù ní tòótọ́ pé yóò ṣẹlẹ̀ bí èyí kò bá pé. Sọ ìdáhùn náà sókè. "Wọ́n á rò pé mi ò gbọ́n." "A ó ṣí mi payá." Nígbà tí a bá mú wọn wá sínú ìmọ́lẹ̀, àwọn ẹ̀rù wọ̀nyí máa ń héwọ́n, nítorí wọn kì í sábà jẹ́ òtítọ́ tàbí ìkẹyìn tó bí wọ́n ṣe rí lára.

Jẹ́ kí àwọn ènìyàn mìíràn wọlé. Ìlépa-pípé ń gbilẹ̀ ní ìkọ̀kọ̀, níbi tí kò sí ẹni tó lè rí àlàfo láàrin ìwọ̀n àti òtítọ́. Sísọ fún ọ̀rẹ́ tó ṣe àgbẹ́kẹ̀lé pé "Mo ń yí ká lórí èyí, ó sì ti tó tẹ́lẹ̀" ń fọ́ ìdán náà. Wọ́n fẹ́rẹ̀ẹ́ máa ń rí i ní kedere sí i ju bí ìwọ ṣe lè ṣe lọ.

Kò sí ọ̀kan nínú àwọn wọ̀nyí tó jẹ́ àtúnṣe ẹ̀ẹ̀kan-ṣoṣo. Wọ́n jẹ́ àdáṣesí léraléra. Ìgbà àkọ́kọ́ tí o bá fi ohun aláìpé sílẹ̀ mọ̀ọ́mọ̀, ó máa ń rí lára burúkú. Ìgbà ẹ̀kẹwàá, kò tó bẹ́ẹ̀. O kò ń pa ìtẹ̀sí náà rẹ́. O ń kọ́ èkejì lẹ́gbẹ̀ẹ́ rẹ̀, èyí tó fara balẹ̀ sí i, o sì ń fún un ní ìdarí sí i díẹ̀díẹ̀.

Àṣesìlò kékeré kan fún àwọn èrò tó pariwo jù

Nígbà tí ohùn ìbáwí-ara-ẹni bá bẹ̀rẹ̀, o kò ní láti ṣẹ́gun àríyànjiyàn pẹ̀lú rẹ̀. O kàn ní láti mú un lọ́ra tó láti wò ó. Ẹ̀dà kúkúrú kan tí o lè ṣe lórí bébà tàbí nínú orí rẹ nìyí.

1. Mú èrò náà, ọ̀rọ̀ dé ọ̀rọ̀. Kì í ṣe ìmọ̀lára rẹ̀, gbólóhùn gan-an. "Mo yẹ kí n ti rí àṣìṣe-àtẹ̀wé yẹn, mo kùu ṣọ́ra."
2. Béèrè ohun tó ń sọ ní tòótọ́. Lọ́pọ̀ ìgbà apá kékeré kan, tó tọ́ (àṣìṣe-àtẹ̀wé ṣẹlẹ̀) ni a fi wé inú èyí ńlá, tí kò tọ́ (nítorí náà mi ò ṣọ́ra, ìyẹn sì ni ẹni tí mo jẹ́).
3. Fa àwọn méjèèjì sọ́tọ̀. Pa apá tó tọ́ mọ́. Àṣìṣe-àtẹ̀wé ṣẹlẹ̀, o sì lè túnṣe rẹ̀. Sọ ìdájọ́ tó gun orí rẹ̀ kalẹ̀.
4. Kọ ẹ̀dà tí o ìbá sọ fún ọ̀rẹ́ kan. "O pàdánù ohun kan lórí àkọsílẹ̀ gígùn kan. Ti ẹ̀dá ènìyàn nìyẹn. Túnṣe rẹ̀ kí o sì tẹ̀síwájú." Nígbà náà tọ́ ọ sí ara rẹ.

Èyí lọ́ra ó sì le díẹ̀ ní àkọ́kọ́, bí i kíkọ́ láti wa ọkọ̀ oníyíyí-ọwọ́. Ṣe é tó ìdáhùn onínúure náà á sì bẹ̀rẹ̀ sí dé fúnra rẹ̀, kánkán ju èyí ìkà lọ. Ìyẹn ni èròngbà náà. Kì í ṣe pípa aṣofintoto inú lẹ́nu mọ́. Kìkì rí i dájú pé kì í ṣe ohùn kan ṣoṣo nínú yàrá náà mọ́.

Nígbà tó pọ̀ ju àṣà lọ

Ibi kan wà tí èyí ti dáwọ́ jíjẹ́ ìwà àrà tí a ó fi ọwọ́ ara ẹni ṣàkóso. Bí ìlépa-pípé bá ń dá ọ lẹ́kun láti parí iṣẹ́ rẹ, ń fa ọ kúrò lọ́dọ̀ àwọn ènìyàn, ń bọ́ àníyàn tí kò dáwọ́dúró, tàbí tó ti dà sínú àwọn àṣà-ìsìn tó le tàbí ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú oúnjẹ àti ara rẹ tó ń dẹ́rùbà ọ́, jọ̀wọ́ fi ìyẹn ṣe ohun tó tọ́ sí àtìlẹ́yìn gidi. Àwọn àpẹẹrẹ tó jinlẹ̀ tó bẹ́ẹ̀ sábà máa ń ní gbòǹgbò tí àpilẹ̀kọ ìrànlọ́wọ́-ara-ẹni kò lè dé.

Oníṣègùn-ọpọlọ rere kì yóò gbìyànjú láti sọ ọ́ kúrò nínú kíkù sí i. Èròngbà náà ni láti ràn ọ́ lọ́wọ́ láti pa apá tó ń ṣe iṣẹ́ rere mọ́ kí o sì sọ apá tó ń lọ̀ ọ́ kalẹ̀. Àwọn ọ̀nà bí ìtọ́jú-ìhùwàsí-ìmọ̀-ọkàn ni a ti kẹ́kọ̀ọ́ dáadáa fún èyí gan-an. Fífọwọ́ sí ìrànlọ́wọ́ yẹn kì í ṣe ìkùnà agbára-ìfẹ́. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun tó ní ojú kedere jù tí ènìyàn lè ṣe.

Ìrètí jẹ́ẹ́ tó wà lábẹ́ gbogbo rẹ̀ nìyí. O lè ṣe iṣẹ́ tí o gbéraga lé, di àwọn ìwọ̀n tí o bọ̀wọ̀ fún mú, kí o sì ṣì padà sílé sí ọkàn tí kò bá ọ ja ìjà. Ìlà gíga àti ìbalẹ̀ pẹ̀lẹ́ lè gbé inú ènìyàn kan náà. A gbà ọ́ láyè láti jẹ́ ènìyàn yẹn.

Àwọn Orísun

• Cleveland Clinic, Am I a Perfectionist? 5 Traits and Signs
• American Psychological Association, The antidote to achievement culture
• Harvard Summer School, Perfectionism Might Be Hurting You. Here's How to Change Your Relationship to Achievement
• National Center for Biotechnology Information, Self-compassion moderates the perfectionism and depression link in both adolescence and adulthood