Ìgbẹ́kẹ̀lé Bíi Olùsúnniṣe Tó Dára Ju Ìbẹ̀rù Lọ

Irú ìdákẹ́rọ́rọ́ kan wà tó máa ń gúnlẹ̀ sórí ẹgbẹ́ kan tó ń bẹ̀rù ọ̀gá rẹ̀. Àwọn ènìyàn ń dá ìbéèrè lóhùn pẹ̀lú ìṣọ́ra. Àwọn àṣìṣe ni a ń ṣàtúnṣe rẹ̀ sídìí kí ẹnì pàtàkì tó rí wọn. Ìpàdé ń parí pẹ̀lú gbogbo ènìyàn tó ń mì orí, ìjíròrò gidi sì ń ṣẹlẹ̀ ní ọ̀nà àbáwọlé tàbí nínú ìjíròrò-àkójọ tí ọ̀gá kò sí. Láti ọ́fíìsì igun, ó lè rí bíi ètò tó dára. Sábà ó jẹ́ ìdàkejì rẹ̀.

Ìbẹ̀rù ń ṣiṣẹ́. Ìyẹn ni apá tó ń mú ìdààmú wá. Gbé ara le e, o sì máa rí ìbúra ìsapá lọ́pọ̀ ìgbà, àkókò tí a dé, nọ́ńbà tí a yí padà. Ọ̀pọ̀ wa ti darí nǹkan gba ìfúnpá ó kéré tán lẹ́ẹ̀kan a sì rí i tó mú àbájáde wá. Ìṣòro náà kì í ṣe pé ìbẹ̀rù kò ṣe nǹkan. Ìṣòro náà ni ohun tó ń ná ọ ní ọjọ́ tó tẹ̀ lé e, àti ọ̀sẹ̀ tó tẹ̀ lé ìyẹn, àti ohun tó ń gbé kúrò lórí tábìlì jẹ́ẹ́ láéláé.

Ohun tí ìbẹ̀rù ń rà fún ọ ní gidi

Nígbà tí àwọn ènìyàn bá bẹ̀rù, àfiyèsí wọn ń há sí iṣẹ́ kan: má jẹ́ kí wọ́n bá ọ ní ẹ̀gbẹ́ tó ṣìnà. Ìwà yẹn ti pẹ́ ju iṣẹ́-ọ̀fíìsì èyíkéyìí lọ, ó sì lágbára. Nínú àṣà tó kún fún ìbẹ̀rù, ìgbésẹ̀ tó dáàbò bò ni ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé kì í ṣe èyí tó jẹ́ olóòótọ́ láé.

Àwọn olùwádìí Wharton tó ń ṣe ìwádìí lórí èyí ṣàpèjúwe ìlànà kan tó yẹ kí ó dá olórí èyíkéyìí lẹ́kun. Ìbẹ̀rù lè rí bíi olùsúnniṣe ní ìgbà kúkúrú nítorí ó ń da kánjúkánjú kún gbọ̀ngàn náà. Lórí àkókò ó ń ṣe ìdàkejì ohun tí o fẹ́. Ó ń pa adáṣèdá rọ, ó ń darí àárẹ̀ ọkàn, ó sì ń fún àjọṣiṣẹ́ tí iṣẹ́ dáradára gbáralé pa. Ọ̀kan lára àwọn àwárí tó lẹ́bi jù jẹ́ nípa àwọn àṣìṣe. Nínú àṣà tí ìbẹ̀rù darí, àwọn ènìyàn kì í ṣe àṣìṣe tó dín kù. Wọ́n ń ṣe púpọ̀ sí i, nítorí wọ́n ń pa àwọn tí wọ́n ti ṣe mọ́ dípò gbígbé wọn jáde nígbà tí àkókò ṣì wà láti tún wọn ṣe. Ìṣòro tí o nílò láti gbọ́ jù ni èyí tí ẹgbẹ́ rẹ ń bẹ̀rù láti sọ fún ọ jù.

Ìyẹn ni ìṣirò ìkọ̀kọ̀ ti ìbẹ̀rù. O rò pé o ń ra iṣẹ́ dáradára. Ohun tí o sábà ń rà ni ìdákẹ́rọ́rọ́ yí àwọn ohun tó ṣe pàtàkì jù ká.

Ìdí tí àwọn ènìyàn fi ń dákẹ́

Amy Edmondson ní Harvard ti lo ọ̀pọ̀ ẹ̀wádún lórí ìbéèrè tó jọ èyí: kí ló dé tí àwọn ènìyàn olóye tó lágbára fi ń dákẹ́ nígbà tí fífọhùn yóò ṣèrànwọ́ ní kedere? Ìdáhùn rẹ̀ ni pé dídákẹ́ jẹ́ àṣàyàn tó mọ́gbọ́n dání ní ọ̀pọ̀ ipò-ìdarí. Fífọhùn ru ewu lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, tó jẹ́ ti ẹnìkọ̀ọ̀kan, ti rírí bíi òmùgọ̀ tàbí títẹ ẹni àgbà mọ́lẹ̀. Àǹfààní fífọhùn tú ká ó sì dé lẹ́yìn náà, sábà fún ẹlòmíràn. Nítorí náà a ń gbé ọ̀pá ìdiwọ̀n ìkọ̀kọ̀ kalẹ̀ fún ìgbà tó tọ́ sí ewu náà, a kì í sì í ya ẹnu wa sílẹ̀ àyàfi nígbà tí a bá fẹ́rẹ̀ẹ́ dá wa lójú ìkíni gbígbóná.

Ìbẹ̀rù ń gbé ọ̀pá ìdiwọ̀n yẹn sókè. Ìgbẹ́kẹ̀lé ń rẹ ẹ sílẹ̀.

Edmondson ń pe ìtumọ̀ tó rẹlẹ̀ ní ààbò ọpọlọ: ìmọ̀lára àjọpín pé a kò ní jẹ ọ́ níyà tàbí kẹ́gàn rẹ fún béèrè ìbéèrè, jíjẹ́wọ́ pé o sọnù, tàbí gbígbé èrò tí kò tíì pé jáde. Kì í ṣe ìwà pẹ̀lẹ́, kì í sì í ṣe àìsí ọ̀pá ìdiwọ̀n. Ó jẹ́ ipò tó ń jẹ́ kí ìṣòótọ́ ṣẹlẹ̀ rárá. Láìsí rẹ̀, o ń darí ẹgbẹ́ kan tó ti pinnu jẹ́ẹ́ pé o kò lè gba òtítọ́.

Ìwà láti dákẹ́ ń lágbára sí i bí ẹnì kan ṣe wà nísàlẹ̀ àkàbà. Ẹni tuntun jù lórí ẹgbẹ́, ẹni tó ṣeé ṣe jù láti ṣàkíyèsí ohun tí gbogbo ẹlòmíràn ti dẹ́kun rírí, tún ni ẹni tó ní púpọ̀ jù láti pàdánù nípa sísọ ọ́. Nítorí náà àwọn àkíyèsí wọn tó dára jù kì í dé ọ̀dọ̀ rẹ láé. Olórí tó ń darí lórí ìbẹ̀rù ń pàdánù ìfikún gan-an tó bá ti gbà á là, ó sì ń pàdánù rẹ̀ lákọ̀ọ́kọ́.

Ohun tí ìgbẹ́kẹ̀lé ń ṣe dípò

Ìgbẹ́kẹ̀lé rí bíi ohun tó lọ́ra nítorí ó lọ́ra ní gidi. Kò sí ìbúra adẹ́rẹnalíìnì, kò sí kánjúkánjú. Ṣùgbọ́n ó ń yí àwọn ohun kan náà tí ìbẹ̀rù ń yí padà, ní ọ̀nà ìdàkejì.

Nígbà tí àwọn ènìyàn bá gbẹ́kẹ̀ lé ẹni tó ń darí wọn, wọ́n ń gbé àwọn ìṣòro jáde ní kùtùkùtù dípò sínsin wọn. Wọ́n ń gba irú ewu kékeré tó gbọ́n tó ń yí di ọjà tó dára jù. Wọ́n ń dúró. Ìwádìí láti ọ̀dọ̀ àwọn onímọ̀-ọpọlọ ti iṣẹ́ àti ètò so ìgbẹ́kẹ̀lé iṣẹ́-ọ̀fíìsì pọ̀ mọ́ másùnmáwo tó dín kù, ìtẹ́lọ́rùn iṣẹ́ tó ga sí i, ìsúnniṣe tó lágbára sí i, àti apá tí àwọn olórí bìkítà nípa rẹ̀ jù, ìyẹn ni iṣẹ́-àṣejáde tó ga sí i àti iṣẹ́ tó dára jù. Ìwádìí kan náà so ìgbẹ́kẹ̀lé pọ̀ mọ́ méjì lára àwọn olùdarí ènìyàn tó jinlẹ̀ jù tí a ní: ìmọ̀lára pé o ní ọ̀rọ̀ gidi lórí iṣẹ́ ara rẹ, àti ìmọ̀lára pé o dára níbẹ̀. Fún àwọn ènìyàn àwọn wọ̀nyẹn, ìsúnniṣe máa ń wá láti inú wọn dípò ohun tí o ní láti máa fi lélẹ̀ láti òde.

Ìyẹn ni ìyàtọ̀ gidi. Ìbẹ̀rù jẹ́ agbára tí o ní láti máa tún fi lélẹ̀, nítorí ní ìṣẹ́jú tó bá gbé sókè, ìsapá tó gbé dúró rọlẹ̀. Ìgbẹ́kẹ̀lé ń pọ̀ sí i. Nígbàkúgbà tí o bá fi hàn pé o wà láìséwu láti sọ òtítọ́ fún, àwọn ènìyàn ń gba ewu díẹ̀ sí i, ẹgbẹ́ náà sì ń di olóòótọ́ díẹ̀ sí i, iṣẹ́ náà sì ń dára díẹ̀ sí i. O kò tún ń tì mọ́. O ń kọ́ ohun kan tó ń ṣiṣẹ́ fúnra rẹ̀.

Bí a ṣe lè darí lọ́nà yìí pẹ̀lú ìmọ̀ọ́mọ̀

Kò sí ọ̀kan lára èyí tó jẹ́ nípa jíjẹ́ ẹni pẹ̀lẹ́, rírẹ ọ̀pá ìdiwọ̀n sílẹ̀, tàbí àìní ìjákulẹ̀ láé. O lè dì ọ̀pá ìdiwọ̀n gíga gan-an mú kí o sì jẹ́ ẹni tó wà láìséwu láti kùnà níwájú rẹ̀. Èyí ni bí àwọn méjèèjì ṣe bá ara wọn mu ní gidi.

• Ṣe olóhùn-ọ̀rọ̀ dáadáa, ní gbogbo ìgbà. Ìgbà àkọ́kọ́ tí ẹnì kan bá gbé ìròyìn burúkú wá tí o sì bù ú jẹ, o ti kọ́ gbogbo ẹgbẹ́ náà láti dákẹ́. Dúpẹ́ lọ́wọ́ àwọn ènìyàn fún ìkìlọ̀ tọ́jọ́ àní nígbà tí ìkìlọ̀ náà ba ọ̀sán rẹ jẹ́. Pàápàá nígbà náà.
• Ya ọ̀pá ìdiwọ̀n sọ́tọ̀ kúrò lára ìhalẹ̀. "Èyí gbọ́dọ̀ dára jùlọ, màá sì ràn ọ́ lọ́wọ́ láti mú un dé bẹ̀" ń fa àwọn ènìyàn síwájú. "Ó dára kí èyí dára jùlọ" ń mú wọn ṣọ́ra kí wọ́n sì kéré. Ọ̀pá ìdiwọ̀n kan náà, epo tó yàtọ̀ pátápátá.
• Jẹ́wọ́ àṣìṣe ara rẹ ní gbangba. Olórí tó sọ pé "mo pinnu ìyẹn ní àṣìṣe" ń fún gbogbo ẹlòmíràn ní àṣẹ láti jẹ́ ẹ̀dá ènìyàn tí a lè ṣàtúnṣe. Àwọn ènìyàn ń bá ìṣòótọ́ tí wọ́n rí ní òkè mu.
• Béèrè ìbéèrè gidi kí o sì gbọ́rọ̀ ní tòótọ́ lẹ́yìn náà. "Kí ni mo ń fojú fò níbí?" ń ṣiṣẹ́ nìkan bí ẹni tó dá a lóhùn bá rìn kúrò pẹ̀lú inúdídùn pé òun sọ̀rọ̀. Ìtẹ̀síwájú náà ṣe pàtàkì ju ìbéèrè náà lọ.
• Fún àwọn ènìyàn ní àyè láti ni iṣẹ́ wọn. Ìwádìí ìgbẹ́kẹ̀lé ń padà déédéé sí òmìnira. Sọ ohun tí ohun rere dà bí àti ìdí tó fi ṣe pàtàkì fún àwọn ènìyàn, kí o sì jẹ́ kí wọ́n rí ọ̀nà tiwọn sí i. Jíjẹ́ ẹni tí a gbẹ́kẹ̀ lé pẹ̀lú ìpinnu gidi jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olùsúnniṣe tó lágbára jù tí ó wà, ó sì jẹ́ ọ̀fẹ́.
• Jẹ́ ẹni tó dúró ṣáṣá. A kì í kọ́ ìgbẹ́kẹ̀lé nípa ìhùwàsí ńlá bíi kíkọ́ ọ nípa jíjẹ́ ẹni kan náà ní ọjọ́ burúkú tí o jẹ́ ní ọjọ́ dáradára. Ìṣeéfojúsọ́nà ni ó ń jẹ́ kí àwọn ènìyàn dẹ́kun mímúra dání.

Ìtumọ̀ èyí tó ń dúró pẹ́

Rò nípa àwọn olórí tí o máa tẹ̀lé lẹ́ẹ̀kejì láìṣiyèméjì. Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé kò sí ọ̀kan nínú wọn tó darí lórí ìbẹ̀rù. Wọ́n jẹ́ àwọn tó dúró ṣáṣá, tó sọ òtítọ́ fún ọ tí wọ́n sì lè gbà á padà, tó gbẹ́kẹ̀ lé ọ pẹ̀lú ohun gidi tí inú wọn sì dùn ní tòótọ́ nígbà tí o dé ibẹ̀. O ṣiṣẹ́ kára fún wọn, kò sì rí bíi owó orí.

Ìbẹ̀rù lè gbé ọ kọjá ìdámẹ́rin ọdún. Kò lè gbé ẹgbẹ́ kan kọjá ọdún, nítorí ó ń ná ohun kan ṣoṣo tí àwọn ọdún wọ̀nyẹn gbé ka. Ìgbẹ́kẹ̀lé jẹ́ ọ̀nà tó lọ́ra jù, ó sì jẹ́ ọ̀nà kan ṣoṣo tó ń pa àwọn ènìyàn mọ́ olóòótọ́, jíjí, tí wọ́n sì ṣì dúró lẹ́gbẹ̀ẹ́ rẹ nígbà tí ohun tó le tó tẹ̀ lé e bá dé. Ìyẹn tọ́ sí ju ìsáré èyíkéyìí tí o lè fi ìbẹ̀rù gbà lọ́wọ́ wọn lọ.

Àwọn Orísun

• Knowledge at Wharton, Does Fear Motivate Workers, or Does It Make Things Worse?
• Harvard Business Review, Creating Psychological Safety in the Workplace (interview with Amy Edmondson)
• Society for Industrial and Organizational Psychology, Organizational Trust Leads to Positive Employee and Organizational Outcomes