Àníyàn Ílera: Nígbà Tí Àníyàn Náà Bá Di Àìsàn Náà

Ó sábà máa ń bẹ̀rẹ̀ ní kékeré. Ìfàlọ́ kan níbi tí kò ti fà rí. Àmì kan lórí awọ ara rẹ tí o kò rántí. Ẹ̀fọ́rí kan ní ọjọ́ kẹta. Ènìyàn tó bọ́gbọ́n mu ṣe àkíyèsí rẹ̀ ó sì tẹ̀ síwájú. O ṣe àkíyèsí rẹ̀ inú rẹ sì rọ̀, nítorí pé apá kan rẹ ti fò síwájú sí ohun tó burú jù tó lè túmọ̀ sí.

Nítorí náà o yẹ̀wò. O tún tẹ ibi náà mọ́lẹ̀ láti rí bóyá ó ṣì ń dun. O ṣí fóònù rẹ o sì tẹ àmì-àìsàn náà sínú àpótí-ìṣàwárí, àbájáde náà sì gbé ọ lọ sí ibi tó ń dẹ́rù ba. O béèrè lọ́wọ́ ẹni tí o nífẹ̀ẹ́ bóyá èyí rí bí àdánidá sí wọn. Bóyá o ṣe ìpàdé ìbáwòsàn, tàbí bóyá o kò lè mú ara rẹ ṣe é, nítorí lílọ lè fi ẹ̀rù náà múlẹ̀. Fún ìgbà díẹ̀ àníyàn náà dákẹ́. Lẹ́yìn náà ó padà wá, sábà tó burú sí i, tó so mọ́ ohun tuntun.

Bí ohunkóhun nínú ìyẹn bá rí bí ohun tó mọ́ ọ, ohun tí o ń gbé pẹ̀lú ní orúkọ kan. Àwọn oníṣègùn pe é ní àníyàn ílera, tàbí àìsàn-àníyàn-àìsàn, ọ̀rọ̀ àtijọ́ fún un sì ni hypochondria. A ó fò ọ̀rọ̀ àtijọ́ yẹn já, nítorí pé a lò ó bí ọ̀rọ̀-ìfàbùkù, kò sì sí ohunkóhun nípa èyí tó tọ́ sí ẹ̀fẹ̀. Èyí jẹ́ àpẹẹrẹ àníyàn gidi, aṣàárẹ̀, aṣeéwòsàn. Ẹ̀rù náà jẹ́ tòótọ́ kódà nígbà tí ewu náà kì í ṣe.

Apá ìkà náà: àníyàn rẹ ń ṣe àkànṣe àwọn àmì-àìsàn

Èyí ni pàkúté tó ń jẹ́ kí àníyàn ílera dani-lójú tóbẹ́ẹ̀. Àníyàn kì í ṣe ìmọ̀lára nínú orí rẹ nìkan. Ó jẹ́ ìṣẹlẹ̀ gbogbo-ara. Ọkàn tó ń yára tàbí tó ń lù, àyà tó le, ìmí kúkúrú, orí-yíyí, ìṣòro inú, ìtannú, ẹ̀fọ́rí, ìrora iṣan. Àwọn wọ̀nyẹn jẹ́ àmì-àìsàn àdánidá ti jíjẹ́ ẹlẹ́rù-àníyàn.

Wọ́n tún jẹ́, dájúdájú, àwọn ìmọ̀lára gan-an tí o ń yẹ ara rẹ wò fún.

Nítorí náà àníyàn náà ń mú àwọn àmì gan-an tí o ka bí ẹ̀rí jáde. Ọkàn rẹ ń lù nítorí pé ẹ̀rù bà ọ́, lílù náà sì di ẹ̀rí tuntun pé ohun kan ti bàjẹ́ pẹ̀lú ọkàn rẹ, èyí tó ń dẹ́rù ba ọ́ sí i. Mayo Clinic ṣàpèjúwe èyí tààrà: àwọn ènìyàn tó ní àìsàn-àníyàn-àìsàn ń di ẹlẹ́rù gidigidi nípa àwọn ìmọ̀lára-ara kékeré tàbí àdánidá wọ́n sì ń ka ìtumọ̀ pàtàkì sínú wọn. Ara ń ṣe àwọn ìṣe-ara lásán. Ọkàn aláàníyàn ń túmọ̀ ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn bí ìhalẹ̀.

Ìdí nìyí tí kì í ṣe ọ̀ràn "kàn ní ìfọkànbalẹ̀." O ti rọ̀ mọ́ ìyípo-ìdáhùn-padà níbi tí ìwò ti ń dá púpọ̀ sí i sílẹ̀ láti wò.

Ìdí tí ìfọ̀kànbalẹ̀ fi ń parẹ́ ní kíákíá tóbẹ́ẹ̀

Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ gbogbo ẹni tó ní àníyàn ílera ló ti gbìyànjú àtúnṣe tó hàn gbangba. Yẹ̀wò. Ṣe ìdánwò náà. Béèrè lọ́wọ́ dókítà tààrà. Ó sì ń ṣiṣẹ́. Fún àárọ̀-ọ̀sán kan, nígbà mìíràn ọjọ́ kan, ìtura náà tóbi gan-an.

Lẹ́yìn náà ìṣiyèméjì ń rọra padà. Bí wọ́n bá fò ohun kan já ńkọ́. Bí ìdánwò náà bá ṣàṣìṣe ńkọ́. Bí ohun tuntun yìí ńkọ́, tí ìdánwò àtijọ́ kò bò. Ìtura náà kì í dì mú láé, o sì nílò ìdùn rẹ̀ mìíràn ní kíákíá ju ìgbà tó kọjá lọ.

Ìyẹn kì í ṣe àbùkù nínú rẹ. Ó jẹ́ bí ìfọ̀kànbalẹ̀ ṣe ń hùwà pẹ̀lú àníyàn. Ní ìgbà gbogbo tí yíyẹ̀wò tàbí bíbéèrè bá ń mú ẹ̀rù náà rọ̀, ọpọlọ rẹ ń fi ẹ̀kọ́ kan pamọ́: bẹ́ẹ̀ ni a ṣe mú kí ìmọ̀lára búburú náà lọ, ṣe é lẹ́ẹ̀kan sí i nígbà tó bá kàn. Àwọn ìṣesí tó ń tù ọ́ nínú ní àkókò náà ń fi ìdákẹ́jẹ́ẹ́ kọ́ ọpọlọ rẹ pé ìhalẹ̀ náà jẹ́ gidi àti pé àìséwu kanṣoṣo ni yíyẹ̀wò sí i. Ìtura náà ni ìwọ̀ náà.

NHS to àwọn ìrísí tó wọ́pọ̀ tí èyí ń mú. Yíyẹ ara rẹ wò nígbà gbogbo fún kókó, ìrora, tàbí ìtannú. Bíbéèrè lọ́wọ́ àwọn ènìyàn léraléra bóyá o rí bí ẹni tó dáa. Ìṣàwárí ìsọfúnni ílera lórí íntánẹ́ẹ̀tì fún wákàtí. Àníyàn pé dókítà tàbí ọ̀nà-ìyẹ̀wò kan fò ohun kan já. Àwọn ènìyàn kan ń lọ ọ̀nà lòdì wọ́n sì ń yẹ̀ gbogbo rẹ̀, ní fífò àwọn ìpàdé já àti kíkọ̀ láti wo ohunkóhun tó kan ìṣègùn, nítorí pé wíwò ní pẹkípẹkí jù kò ṣeé fara dà. Cleveland Clinic ṣàkíyèsí pé ìyẹ̀sílẹ̀ yìí tún ń ṣe ìpadàbọ̀-búburú, nítorí pé yíyẹ ìtọ́jú sílẹ̀ sábà máa ń mú ẹ̀rù náà dàgbà dípò mímú un balẹ̀.

Ohun tó ń tú ìdìmú náà sílẹ̀ ní tòótọ́

Èròngbà níbí kì í ṣe láti dáwọ́ bíbìkítà nípa ílera rẹ dúró. Ó jẹ́ láti dáwọ́ àníyàn náà láti darí ọjọ́ rẹ dúró. Ohun tó ń ràn án lọ́wọ́ jù ni kíkọ́ láti jókòó pẹ̀lú àìdánilójú láìfọwọ́ kàn ìṣesí yíyẹ̀wò lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ tó ń jẹ́ kí ó pòórá fún ìgbà díẹ̀. Ìyẹn dún bí rírọrùn ó sì nira ní tòótọ́, nítorí náà lọ pẹ̀lẹ́ kí o sì lọ ní àwọn ìgbésẹ̀ kékeré.

Ka àwọn ààtò ṣáájú kí o tó yí wọn padà

Fún ọjọ́ díẹ̀, kàn ṣe àkíyèsí. Ìgbà mélòó ni o yẹ ara rẹ wò lónìí? Ìgbà mélòó ni o béèrè fún ìfọ̀kànbalẹ̀, tàbí wo ohun kan? Má ṣe ìdájọ́ nọ́ńbà náà. NHS dámọ̀ràn pípa irú ìkà yìí mọ́, nítorí pé ọ̀pọ̀ ènìyàn ń yà lẹ́nu nípa ìgbà mélòó ni wọ́n ń ṣe é, o kò sì lè dín ìṣesí kù tí o kò lè rí. Lẹ́yìn náà fojúsun láti mú un sọ̀kalẹ̀ díẹ̀, kì í ṣe sí òfo lóru kan. Yíyẹ̀wò díẹ̀ tó dín kù ní ọ̀sẹ̀ yìí ju ọ̀sẹ̀ tó kọjá jẹ́ ìtẹ̀síwájú gidi.

Sún ìfẹ́-ìgbóná náà dípò bíbá a jà

Nígbà tí ìfàsí láti yẹ̀wò tàbí láti ṣàwárí bá kọlù, o kò ní láti ṣẹ́gun ìjàkadì-ìgbóná pẹ̀lú rẹ̀. Kàn fi àlàfo sí àárín ìfẹ́-ìgbóná náà àti ìṣe náà. Sọ fún ara rẹ pé wàá dúró fún ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún, nínú àwọn ìṣẹ́jú wọ̀nyẹn sì lọ ṣe ohun kan tó ń lo ọwọ́ rẹ tàbí ara rẹ. Rìn. Pe ọ̀rẹ́ kan nípa ohun mìíràn pátápátá. Àwọn ìfẹ́-ìgbóná àníyàn ń dìde tí wọ́n sì ń rọ̀ bí ìgbì omi, iye tó ń yà ní lẹ́nu nínú wọn sì ń kọjá fúnra wọn tí o kò bá fún wọn jẹun lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.

Kọ àníyàn náà lẹ́gbẹ̀ẹ́ èrò tó dúró ṣinṣin sí i

Mú ẹ̀rù náà jáde kúrò nínú orí rẹ sórí bébà. Ya ọwọ̀n méjì. Ní apá òsì, èrò aláàníyàn náà gan-an bí ó ṣe dún: "Ẹ̀fọ́rí yìí túmọ̀ sí pé ohun kan ti bàjẹ́ ní pàtàkì." Ní apá ọ̀tún, ẹ̀yà tó dọ́gba sí i tí wàá nà fún ọ̀rẹ́: "Àwọn ẹ̀fọ́rí sábà jẹ́ másùnmáwo, gbígbẹ-omi-ara, tàbí ọjọ́ ìbojú-ìṣná gígùn, èyí sì ti ṣe ohun tí àwọn wọ̀nyẹn ń ṣe." O kò ń gbìyànjú láti jiyàn ara rẹ kúrò nínú ẹ̀rù tàbí fihàn pé o wà ní àlàáfíà. O ń ṣàdánwò dídi ọ̀nà-àbáyọ kejì, tó balẹ̀ sí i mú ní ojúran ní àkókò kan náà.

Yan dókítà kan àti òfin tó bọ́gbọ́n mu

Ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn tó ní àníyàn ílera ń parí pẹ̀lú ìtọ́jú tó túká ká àwọn dókítà púpọ̀ àti àwọn ìdánwò àtúnṣe, èyí tó sábà máa ń fi epo kún dípò àlàáfíà. Ó ràn án lọ́wọ́ láti ní oníṣègùn kan tí o gbẹ́kẹ̀lé àti àdéhùn nípa bí yíyẹ̀wò yóò ṣe ṣiṣẹ́, kí ìfọ̀kànbalẹ̀ lè wá láti ibi tó dúró ṣinṣin dípò ìṣàwárí ọ̀gànjọ́ tó kún fún ìrora. Íntánẹ́ẹ̀tì sì tọ́ sí òfin tirẹ̀. Àwọn ìṣàwárí àmì-àìsàn fẹ́rẹ̀ẹ́ máa pèsè àlàyé tó ṣọ̀wọ́n jù, tó dẹ́rù-ba jù, nígbà gbogbo, kì í ṣe èyí tó ṣeé ṣe tó sì rẹ̀wẹ̀sì. Bí o kò bá lè dúró ní ìwò kan, ìgbésẹ̀ tó ní inú-rere sí i ni láti pa táàbù náà dé.

Gba ìgbé-ayé rẹ padà díẹ̀díẹ̀

Àníyàn ílera ń mú àwọn ènìyàn kéré. O ń fò eré-ìmárale já nítorí pé ẹ̀rù iye-ìlù-ọkàn rẹ ń bà ọ́. O ń sọ àwọn ètò sílẹ̀ nítorí pé jíjáde rí bí ohun ewu. Ohunkóhun tí o bá yẹ̀ ń fi ìdákẹ́jẹ́ẹ́ fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ó léwu. Nítorí náà fi àwọn nǹkan kún ní ìwọ̀n kékeré. Ìrìn náà, ilé-eré-ìmárale, oúnjẹ alẹ́ náà, ìrìn-àjò náà. Ìpadà sí ìgbé-ayé lásán jẹ́ ara ìtọ́jú náà, kì í ṣe ẹ̀bùn fún pípari rẹ̀.

Nígbà tí a ó mú ìrànlọ́wọ́ gidi wá

Kò sí ọ̀kan nínú èyí tó jẹ́ àrọ́pò ìtọ́jú tó yẹ, o kò sì ní láti fi ìka-funfun gbé e nìkan. Bí àníyàn náà bá ń gba àwọn ẹ̀yà gidi ti ọjọ́ rẹ, tó ń dí ọ lọ́wọ́ kúrò níbi iṣẹ́ tàbí oorun tàbí àwọn ènìyàn tí o nífẹ̀ẹ́, ìyẹn ni àmì láti bá dókítà sọ̀rọ̀. NHS sọ ọ́ ní gbangba: wá ìrànlọ́wọ́ nígbà tí àníyàn náà bá dí ọ lọ́wọ́ láti gbé ìgbé-ayé àdánidá, tàbí nígbà tí ìrànra-ẹni-lọ́wọ́ nìkan kò bá mú ọ délé.

Ìròyìn rere níbí lágbára. Àníyàn ílera ń dáhùn dáadáa sí ìtọ́jú. Ọ̀nà tó múná dóko jù ni irú ìmọ̀-ìwòsàn-ọ̀rọ̀ kan tí a pe ní ìmọ̀-ìwòsàn-ìṣesí-ìmọ̀, tàbí CBT, èyí tí Mayo Clinic àti Cleveland Clinic jọ tọ́ka sí lákọ̀ọ́kọ́. Ó ń ṣiṣẹ́ tààrà lórí ìyípo tí a ti ṣàpèjúwe, ní rírànlọ́wọ́ rẹ láti túmọ̀ àwọn ìmọ̀lára-ara wọ̀nyẹn padà kí o sì fi àwọn ààtò yíyẹ̀wò àti ìfọ̀kànbalẹ̀ tó ń pa ẹ̀rù náà láàyè sílẹ̀ díẹ̀díẹ̀. Fún àwọn ènìyàn kan, dókítà lè tún dámọ̀ràn òògùn. Ọ̀jọ̀gbọ́n gidi lè ṣe àkànṣe èyí fún ọ dáradára ju àpilẹ̀kọ èyíkéyìí ṣe lè ṣe, fífọwọ́ kàn ìrànlọ́wọ́ yẹn sì jẹ́ ìgbésẹ̀ alágbára, kì í ṣe ìkùnà agbára ìfẹ́-inú.

Ohun kan ìkẹyìn, nítorí pé ó ṣe pàtàkì. Níní àníyàn ílera kò túmọ̀ sí pé o kì yóò ṣàìsàn láé, kò sì túmọ̀ sí pé gbogbo àníyàn tí o ní jẹ́ èké. Ó túmọ̀ sí pé ètò-ìkìlọ̀ rẹ ti dún sókè jù ó sì bẹ̀rẹ̀ sí ní lọ sórí àwọn nǹkan lásán. Iṣẹ́ náà kì í ṣe láti dáwọ́ bíbìkítà nípa ara rẹ. Ó jẹ́ láti yí ìkìlọ̀ yẹn padà sọ̀kalẹ̀ sí ìró tí o lè gbé pẹ̀lú, kí ílera rẹ lè gba ìwọ̀n ààyè tó tọ́ nínú ìgbé-ayé rẹ kí ó sì fún ọ ní ìyókù rẹ̀ padà.

Àwọn Orísun

• NHS, Health anxiety
• Mayo Clinic, Illness anxiety disorder: Symptoms and causes
• Cleveland Clinic, Illness Anxiety Disorder (Hypochondria): Symptoms & Treatment