Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki
- E kūʻai i hoʻokahi hola ma mua o kou pane.
- E hoʻohaʻahaʻa i nā poʻohiwi, nā wāwae ma ka papahele.
- E kākau i ka pane wela, a laila e kali a ao.
Loaʻa i kekahi alakaʻi ka nūhou ʻino i ka hola 8:40 o ke kakahiaka. Ke pahū nei kekahi kuʻikahi, a hewa nā helu, a huhū kekahi ma luna ona. I ka hola 8:55, aia ʻo ia i loko o kekahi hālāwai kū me kāna hui, e ʻōlelo ana i nā mea maʻamau ma ke kuʻina maʻamau. A ʻike ka hui ua ʻino kekahi mea. ʻAʻole i haʻi ʻia kekahi mea i kekahi. Akā ua paʻa ka lumi. Ke pane akahele aʻe nei ka poʻe i nā nīnau ma mua o nehinei. ʻO kekahi mea maʻa i ka oluolu, ke nānā koke nei ʻo ia i kāna kelepona ma lalo o ka pākaukau.
ʻO ia ka piʻihau e hana ana i kā ka piʻihau e hana ai i nā pūʻulu. Hoʻolaha ia. A ʻo ke kiʻekiʻe o ke kanaka e hali ana, ʻoi aku ka wikiwiki a mamao o kona holo.
Maopopo i ka hapa nui o ka poʻe e alakaʻi ana i haʻi i kēia i ka naʻau, ʻoiai ʻaʻole lākou i kau i nā huaʻōlelo ma luna. Ua ʻike ʻoe i ka makaʻu o kekahi luna e komo i kekahi keʻena holoʻokoʻa. Ua ʻike ʻoe i ka hoʻololi ʻana o hoʻokahi leka uila pīhoihoi i kekahi Pōʻalua maʻamau i hana pōʻino. ʻO ka nūhou maikaʻi, a he nūhou maoli ia, ʻo ia ka ʻōnaehana hoʻokahi e hiki ai iā ʻoe ke hoʻolaha i ka piʻihau, hiki iā ʻoe ke kāohi nō hoʻi. Hiki iā ʻoe ke lilo i wahi e kū ai ia.
No ke aha e holo ai kou ʻano mai ka mea o nā poʻe ʻē a pau
Aia ka noiʻi paʻa ma hope o ka manaʻo i kēlā me kēia lā ʻo ka pipili o nā manaʻo. Ua hoʻolōʻihi ka loea ʻo Sigal Barsade o Wharton i kona ʻoihana e aʻo ana i kāna i kapa ai he pipili manaʻo, ke ʻano e neʻe ai nā manaʻo i waena o nā kānaka, ma lalo o ke kūlana noʻonoʻo. ʻOhi kākou i nā kūlana manaʻo o kekahi e like me ka ʻohi ʻana i kekahi leo ʻōlelo a hāmū paha, me ka ʻike ʻole pinepine ua hana kākou ia. Hana ia ma ke kino, ma ka wikiō, ma ka leka uila a me ke kamaʻilio paha, kahi ʻaʻohe maka e heluhelu ai.
ʻElua mea o ia hana e koʻikoʻi nui ai inā hōʻike kekahi iā ʻoe.
ʻO ka mua, ʻo ia ke nānā nui ʻia o kou mau manaʻo ma mua o nā poʻe ʻē a pau. Heluhelu ka poʻe i ke kanaka i ke kuleana no nā hōʻailona inā palekana nā mea. He uea kahiko ia. Inā maluhia ke alakaʻi, hiki i ka pūʻulu ke hoʻomaha iki a hoʻomau i ka hana. Inā haʻalulu ke alakaʻi, paʻa ka pūʻulu. No laila, ʻaʻole wale kou ʻano e hui i ke ʻano o ka lumi. Hoʻokūlia ia.
ʻO ka lua, ʻo ia ka pipili o ka hopohopo. Neʻe maʻalahi aʻe ka piʻihau a me ke kaomi ma kekahi pūʻulu ma mua o ka maʻalahi, ʻo kekahi kumu no ka mea ua hana ʻia kākou e lawe i ka hoʻoweliweli me ke koʻikoʻi, a me ka wikiwiki. Pono e hāʻawi ʻia ka maluhia me ka mau i ka manawa. Hiki i kekahi haʻalulu ke hoʻololi i ka lumi holoʻokoʻa i hoʻokahi minuke.
E hui i ia mau mea a loaʻa kekahi ʻoiaʻiʻo maʻemaʻe a ʻano ʻino iki. Ke komo ʻoe e hali ana i kou piʻihau ponoʻī me ka hoʻoponopono ʻole, ʻaʻole ʻoe e ʻike wale ia. Ke hoʻolaha nei ʻoe ia, ma ke kahawai e nānā nui ʻia, ma ke ʻano e pipili maʻalahi loa ai.
Pehea e ʻike ʻia ai ke hoʻolaha
He pono e noʻonoʻo i ke ʻano e hana maoli ai kēia, no ka mea, kakaikahi ka hoʻolaha he weliweli. He liʻiliʻi.
Paʻa ke alakaʻi, no laila ʻano ʻoi aʻe kāna mau nīnau. Lohe kekahi i ka ʻoi a kuhi ua hana ʻo ia i kekahi mea hewa, no laila noho hāmau ʻo ia a kū i ka hāʻawi ʻana i ka manaʻo hapa i hana ai paha i kekahi mea. Heluhelu kekahi ʻē i ka hāmau he hōʻoia ʻino nā mea, no laila hoʻomaka ʻo ia e hana a hiki i ka pō a e nānā ʻelua i ka hana i maikaʻi mua. ʻIke kekahi kolu i ʻelua hoa hana e paʻa ana a hoʻoholo ua kūpono ka paʻa, ʻoiai ʻaʻole hiki i kekahi ke ʻōlelo i ka hoʻoweliweli. I loko o hoʻokahi lā, ke holo wela nei kekahi pūʻulu holoʻokoʻa, e hoʻolilo ana i ka ikaika i ka mālama ʻana i kekahi ʻano ma kahi o ka pilikia maoli.
ʻAʻole i haʻi ʻia kekahi mea. ʻAʻohe hālāwai i hana ʻia no ka hopohopo. Ua neʻe wale ka hopohopo, mai ke kanaka i ke kanaka, e like me kona ʻano, e ʻohi ana i ka wikiwiki ma ke ala. A ʻo ka mea ʻino, hana ʻino aʻe ka hui piʻihau, e hana ai i ka nūhou ʻino hou aʻe, e hānai ai i ka piʻihau hou. Paʻa ka pōʻai iā ia iho.
ʻO ia ke kumu i koʻikoʻi nui ai ke kāohi ma luna o ke ʻano o kona ʻike ʻia. ʻAʻole he mea oluolu pilikino ke hoʻomalu ʻana i kou kūlana ponoʻī. ʻO ia kekahi o nā lever liʻiliʻi e hana ana ma luna o ka ʻōnaehana holoʻokoʻa i ka manawa hoʻokahi.
Ka hoʻouna ʻana a me ke kāohi ʻana
Aia kekahi huaʻōlelo pono no ke koho ʻē, i lawe ʻia mai ka lāʻau lapaʻau ʻohana. He mau ʻumi makahiki i hala, ua wehewehe ka rabi a noʻonoʻo alakaʻi ʻo Edwin Friedman i nā alakaʻi maikaʻi loa he "noho piʻihau ʻole": he kanaka e pili ana i ka poʻe a puni iā ia a aloha maoli, akā ʻaʻole e huki ʻia i loko o ke ʻano pane o ka pūʻulu. Hiki iā ia ke ʻike i ka wela o ka lumi me ke ʻā ʻole iā ia.
ʻO ia ke kāohi. ʻAʻole ia he manaʻo ʻaʻohe ou. ʻAʻole ia he hūnā i nā mea a pau a hōʻike i kekahi maluhia aniani e hoʻopunipuni ʻole ana i kekahi. ʻO ke ʻano, pae mai ka piʻihau iā ʻoe a mālama ʻia i loko ou, no laila ʻo ka mea e hiki ai i kāu hui, ʻo ia ke kūlana a me ka hoʻolālā, ʻaʻole ka makaʻu.
E noʻonoʻo i ka ʻokoʻa penei. Lawe ka hoʻouna i ka mea e komo mai a hāʻawi pololei ia, hoʻonui ʻia pinepine. Lawe ke kāohi i ka mea e komo mai, paʻa, ʻae e kau, a hoʻokuʻu i kekahi mea hiki i ka poʻe ma kēlā ʻaoʻao ke hoʻohana maoli. ʻO ka komo hoʻokahi. He hopena ʻokoʻa loa ma luna o nā mea a pau ma lalo.
ʻAʻole kēia no ke kū paʻa a no ka pani. ʻO ke kāohi e hōʻole ana i ka manaʻo ʻaʻohe ona, ke kahe wale nei pinepine, ma o ke kani ʻano ʻino, ka nānā hoʻolei, ke anu koke ma nā leka uila. Heluhelu ka poʻe i ka hakahaka i waena o kāu mau huaʻōlelo a me kou maka, a hoʻopiʻihau aʻe kēlā hakahaka iā lākou, no ka mea, i kēia manawa ua ʻino kekahi mea a ke hūnā ʻia nei nō. ʻO ke kāohi ka ʻaoʻao kūʻē o kēlā. He ʻoiaʻiʻo ia. ʻAʻole wale ia he pipili.
He aha ka mea e hana maoli ana i loko ou
Kōkua ke ʻike i ka mea āu e hana ana. Ke pae mai kekahi mea hoʻoweliweli, ʻā kekahi ʻōnaehana pihā wikiwiki o kou lolo, e kū ana ma kekahi haku liʻiliʻi i kapa ʻia he amygdala, ma mua o ka loaʻa ʻana o kou noʻonoʻo. Piʻi ka puʻuwai, hāiki ka manaʻo, hoʻomākaukau kou kino e pane. ʻO ia ke kū āu e ʻike ai i nā kekona mua o ka nūhou ʻino.
ʻO ka ʻāpana ou e hiki ke hoʻohaʻahaʻa i kēlā pihā, aia ma mua, ma ka prefrontal cortex. Ua loaʻa i ka noiʻi mai ka National Institute of Mental Health ʻo ka poʻe haʻahaʻa aʻe ka piʻihau e ʻā ʻoi aku i ia mau wahi hoʻoponopono prefrontal me ka maʻalahi, i kekahi manawa e komo mua i kekahi hoʻoweliweli ma mua o kona hiki maoli ʻana mai, ʻoiai ke ʻā emi ka poʻe kiʻekiʻe aʻe ka piʻihau. ʻAʻole ka manaʻo nui i ke alakaʻi he ʻano paʻa ka maluhia i hānau ʻia ai kekahi poʻe pōmaikaʻi. ʻO ia ka mīkini hoʻomalu he mea maoli, he mea kino, a hiki ke hoʻoikaika a kākoʻo ʻia. ʻAʻole ʻoe e paʻa i kāu pane mua, ʻo ia mea.
ʻO ka mea hana: ʻo ke kū he hana ʻole ʻ, akā ʻo kāu hana i nā kekona he kanakolu aʻe, ʻaʻole pēlā. ʻO ia hakahaka kahi e noho ai ke kāohi.
Pehea e kāohi ai ia i ka manawa
He hāiki a hiki nō ka pahuhopu ma ʻaneʻi. E hoʻomalu iā ʻoe iho a lawa e noʻonoʻo ai, ma mua o kāu ʻōlelo a hoʻouna paha i kekahi mea e komo ai ka lumi.
- E kūʻai i ka hakahaka nou. Mai pane i ke kū. ʻO "E ʻae mai iaʻu e nānā i kēia a hoʻi i ou i hoʻokahi hola" ʻaneʻane ma laila i nā manawa a pau, a ʻaneʻane lawa. Liʻiliʻi loa ka mea ma ka hana e koi maoli ai i ka pane manaʻo koke mai ke kanaka i ke kuleana.
- E hoʻomalu i ke kino ma mua o ke poʻo. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke noʻonoʻo i ka maluhia ʻoiai aia kou ʻōnaehana i ka pihā. Hoʻokahi hanu lōʻihi a mālie, nā wāwae ma ka papahele, nā poʻohiwi i lalo. E hana ma mua o ka hālāwai, ma ke alaloa, ma ke kaʻa. ʻAʻole ia he mea hou palupalu. ʻO ia ke ʻano e loaʻa hou ai kou hoʻokolokolo i ka pono.
- E kapa inoa nou iho, pilikino. ʻO "Piʻihau au no kēia helu" me he mea liʻiliʻi lā, akā ʻo ke kau ʻana i kahi lepili hāmau ma ka manaʻo, lawe ia i kekahi kaomi mai a mālama iā ia mai ke alakaʻi iā ʻoe ʻoiai e hoʻopunipuni ana ʻaʻole ia ma laila.
- E hoʻoholo i ka mea e pono maoli ai i ka hui mai ou. ʻElua mea pinepine: ka heluhelu maka ʻakahi o ke kūlana a me ka manaʻo o ka mea e hiki mai ana. ʻAʻole kou makaʻu maka. E hoʻokaʻawale i ka ʻokoʻa ma mua o kou komo ʻana.
- E nānā i nā kahawai āu e poina ai. Ke kani, ka wikiwiki, kou maka ma ke kelepona wikiō, ka wikiwiki a me ka ʻoi o kāu mau pane. Heluhelu ka poʻe i ia mau mea ʻoi aku ma mua o kāu mau huaʻōlelo. Hoʻololi ka hanu mālie ma mua o kou kaomi ʻana i ka hoʻouna ʻoi aku ma mua o kāu i manaʻo ai.
Ka ʻoiaʻiʻo me ka pipili ʻole
Ma ʻaneʻi e hewa ai ka nui o ka ʻōlelo aʻo manaʻo maikaʻi. Haʻi ia i nā alakaʻi e hūnā i nā mea a pau a "noho maikaʻi", e hana ai i ka maluhia paʻa a wahaheʻe e hoʻopilikia ai i nā hui.
ʻO ka mea kākau alakaʻi ʻo Morra Aarons-Mele, nāna e kākau no Harvard Business Review no ka piʻihau ma ka hana, hāpai ʻo ia i kekahi manaʻo ʻoi aku ka ʻoi. ʻAʻole hana ka kāohi ʻana i kāu manaʻo, a ʻike ka poʻe i ke kāohi. ʻO ka mea e hana maikaʻi aʻe, ʻo ia ka ʻoiaʻiʻo no kou kūlana me ka hoʻolei ʻole i kona kaumaha ma luna o ka poʻe e hōʻike ana iā ʻoe. ʻO "ʻAʻole au i hiamoe nui, e ahonui mai iaʻu i kēia lā" he ʻoiaʻiʻo a hoʻomalu i ka manawa hoʻokahi. Haʻi ia i ka hui he kanaka ʻoe a paʻa ka honua. ʻO ka hāʻule ʻana i ka lumi, ka haʻi ʻana i kēlā me kēia kūlana ʻino loa, ka noi ʻana i kāu hui e hōʻoluʻolu iā ʻoe, he ʻoiaʻiʻo nō hoʻi, akā hāʻawi ia iā lākou i ke kaumaha āu e hali ai.
No laila, ʻaʻole ka laina i waena o ka hūnā a me ka kaʻana. Aia ia i waena o ka kaʻana ʻana ma ke ʻano e hoʻomalu ai a me ka kaʻana ʻana ma ke ʻano e hoʻolaha ai. Hiki iā ʻoe ke kapa i ka mea paʻakikī. Hiki iā ʻoe ke ʻōlelo he paʻakikī ia. Noho wale ʻoe i ke kanaka makua o ka lumi ʻoiai ʻoe e hana ana, ka mea i hoʻomaka maopopo e mālama.
Pēlā nō no ka mea ʻaʻole āu i ʻike. ʻO "ʻAʻole au i ka kiʻi piha, a eia ke ʻano e loaʻa ai iā mākou" ʻoi aku ka hoʻomalu ma mua o ka maopopo wahaheʻe, ka mea e ʻike ai ka poʻe, a i ʻole ka kā wale ʻana, ka mea e ʻohi ai ka poʻe. Lanakila ka maopopo ʻole maluhia ma luna o ka hilinaʻi piʻihau i nā manawa a pau.
Ke kāohi ma kēlā ʻaoʻao o ka pale
Hana ka nui o ke alakaʻi i kēia manawa ma ka kikokikona. He memo i ka hola 9 o ke ahiahi, he pane laina hoʻokahi, he loulou e huli hewa ana ʻoiai e heluhelu ʻekolu kānaka ia ma ʻekolu manaʻo ʻokoʻa. Maopopo ka noiʻi a Barsade ʻaʻole pono ka pipili i kekahi maka. Holo nō ia ma ke kākau, a ʻo ke kākau kahi e kahe ai ka piʻihau ma nā ʻano āu e ʻae ʻole ai ma ke kino.
Kōkua kekahi mau hana. ʻO ka mua ka palapala i hoʻouna ʻole ʻia. Ke pae mai kekahi memo e hoʻāʻa iā ʻoe, e kākau i kāu pane inā pono, a laila mai hoʻouna. E noho me ia no kekahi mau minuke, a i ka pō a ao, a ʻaneʻane i nā manawa a pau e hoʻouna ʻoe i kekahi mea ʻoi aku ka maikaʻi. ʻO ke kū āu i ʻike ai i ka hola 9 o ke ahiahi, kakaikahi e ola i hoʻokahi pō hiamoe.
ʻO ka lua, ʻo ia ka nānā ʻana i kāu mau pane maʻamau. Heluhelu ʻia ka "ʻae." pōkole he anu ʻoiai āu i manaʻo ai he wikiwiki. Heluhelu ʻia kekahi lālani lōʻihi o nā memo pō he pihā ʻoiai he kūpono kēlā me kēia. E nīnau inā ke lawe nei ka manawa a me ke kani o kāu mea e hoʻouna ai i ka ʻike āu e manaʻo ʻole ana e hoʻouna. Pinepine ka neʻe aloha a maluhia loa, ʻo ia ke kali a hiki i ke kakahiaka a ʻōlelo hoʻokahi, me ka mōakāka.
ʻO ke kolu, ʻo ia ke kapa ʻana i ka mamao ma kona ʻano. Wehe ka kikokikona i ka mehana a me ke kālele kino e hoʻopalupalu ai i kekahi memo paʻakikī ma ke kino. Inā koʻikoʻi kekahi mea a hiki ke heluhelu hewa, he pono kekahi kelepona a kamaʻilio maka wikiwiki paha ma kahi o kekahi loulou. ʻO ke kahawai wikiwiki loa, ʻaʻole ia ka mea e hoʻomalu ai i ka poʻe i nā manawa a pau.
Ke ʻoi aku ka piʻihau ma mua o ka manawa
ʻO nā mea a pau ma luna, pili ia i ka pioloke maʻamau o ke alakaʻi ʻana i nā kānaka. Ka nūhou ʻino, nā hapaha paʻakikī, nā lumi paʻa. He akamai ke kāohi no kēlā, a e like me kēlā me kēia akamai, kūkulu ʻia ia i nā wā maluhia a kāhea ʻia i nā wā paʻakikī.
Akā e ʻoiaʻiʻo iā ʻoe iho no kekahi kūlana ʻokoʻa. Inā ʻaʻole i nakinaki kou piʻihau i kekahi hanana hoʻokahi, inā aia ia i ka hapa nui o nā lā, e ʻako ana i kou hiamoe, kou manaʻo, kou ahonui i ka poʻe āu e aloha ai, a i ʻole ke paʻa ikaika nei ʻoe ma ka hana ma ka adrenaline a ʻaʻole e hoʻohaʻahaʻa nā hola hoʻomaha ia, ʻaʻole ia he pilikia kāohi a ʻaʻohe nui o ka hanu mālie ma ke alaloa e hoʻoponopono ai. He pono kēlā e lawe i kekahi kauka a kauka noʻonoʻo paha. He maoli, hiki ke lapaʻau, maʻamau. ʻO ke kīkoʻo ʻana no ia ʻano kōkua, ʻaʻole ia he māwae i kou alakaʻi. ʻO ia ke ʻano kuleana loa o ia mea, no ka mea, ʻo ke alakaʻi e mālama ana i kona piʻihau ponoʻī, he alakaʻi me ka maluhia ʻoi aku e hāʻawi ai.
ʻO ia ka uku hāmau o kēia mau mea a pau. Ke nīnau mau nei ka poʻe e nānā ana iā ʻoe, ma kekahi pae, i ka nīnau hoʻokahi: palekana anei ma ʻaneʻi, hiki anei iaʻu ke hana maikaʻi, e paʻa anei ka honua. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke hoʻohiki i nā manawa maʻalahi. ʻO ka mea hiki iā ʻoe ke hāʻawi, ʻo ia ʻoe iho he wahi paʻa ke paʻakikī nā mea, ke kanaka i loko ona e kau ai ka hopohopo ma kahi o ka hoʻolaha. He makana maoli kēlā i ka poʻe. A hoʻi pinepine ia iā ʻoe.
Nā Kumu
- Knowledge at Wharton, Leadership Influence: Controlling Emotional Contagion
- Harvard Business Review, Morra Aarons-Mele, Leading Through Anxiety
- National Institute of Mental Health, Brain Activity Patterns in Anxiety-Prone People Suggest Deficits in Handling Fear
- Sigal Barsade, The Ripple Effect: Emotional Contagion and Its Influence on Group Behavior (Administrative Science Quarterly)