Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki
- E hoʻoholo i kāu helu ma mua o ka wela ʻana o nā mea.
- E hoʻohaʻahaʻa i kou leo i ka wā e hoʻokiʻekiʻe ai ka poʻe i ko lākou.
- E ʻae i kekahi pahee, a laila e hoʻi hou.
Hewa kekahi hālāwai. Pane ʻino aku kekahi i kekahi, ʻino nā helu, a ma loko o hoʻokahi minuke, paʻakikī ka lumi a pau. Piʻi nā poʻohiwi. Hoʻopau ka poʻe i ka hāʻawi manaʻo. Hiki iā ʻoe ke ʻike i ka loli ʻana o ke ea. Eia ka mea ʻē: maikaʻi kou komo ʻana, a i kēia manawa ua paʻakikī pū ʻoe, ʻaʻole hiki iā ʻoe ke haʻi pono i ka manawa i hala ai kēlā.
ʻO ia ka hana a ka thermometer e hana mau ai. Heluhelu ʻo ia i ka mahana a puni a hōʻike hou aku. ʻO ke ʻano o ka lumi, ʻo ia ke ʻano o ka thermometer. ʻO ka hapa nui o kākou, ke holo nei ma luna o kēlā ʻano i ka manawa he nui me ka wae ʻole. Hopohopo ka luna, no laila hopohopo kākou. Pōʻino ka manaʻo o kekahi hoaaloha, no laila pōʻino pū kākou. Hāʻawi mai ka lā i kekahi ʻano a ʻaʻahu kākou.
ʻOkoʻa ka hana a ka thermostat. ʻIke pū nō ʻo ia i ka lumi. Akā, ʻaʻole ʻo ia e hōʻike wale i ka mahana. Hoʻonoho ʻo ia i kekahi mahana. Paʻa ʻo ia i kekahi helu a hana mālie aku e lawe i ka lumi i laila. Ke anuanu ka lumi, ʻaʻole ʻo ia e anuanu pū me nā mea ʻē aʻe a pau. Hoʻopuka ʻo ia i ka wela.
Hiki iā ʻoe ke lilo i kekahi o lāua. ʻO ka ʻokoʻa ma waena o lāua, ʻo ia ka hapa nui o ka manaʻo o ka poʻe i ko lākou kapa ʻana i kekahi he kūpaʻa.
A he mea koʻikoʻi kēia ma waho o nā hālāwai. Hōʻea mai ka thermostat a me ka thermometer ma ka papa ʻaina i ka hoʻi ʻana mai o ke keiki ʻōpiopio me ka pīhoihoi, ma ke kaʻa i ka hui ʻana o ke alanui paʻa a me ka lā ʻino, ma ka pā leka kelepona kahi e aneane lilo ai ka makaʻu o kekahi hoaaloha i makaʻu no kā pau loa. ʻO ke ʻano e holo ai ʻoe, ʻo ia kekahi o nā koho mālie loa a mau loa āu e hana ai. ʻO ka hapa nui o kākou, ʻaʻole loa e ʻike i ko kākou hana ʻana iā ia.
No ke aha e loaʻa ai i ka lumi kekahi ʻano i ka wā mua
ʻAʻole kēia he kumumanaʻo no ke ʻano kanaka. Aia he mīkini maoli ma hope.
Laha nā manaʻo. Lawe kākou iā lākou mai kekahi i kekahi e like me ko kākou lawe ʻana i ka hāmama waha, ma lalo o ka ʻike, ma o ka leo, ke ʻano o ka maka, ka māmā o ka ʻōlelo a kekahi, ka paʻa o ke kino. Kapa ka poʻe noiʻi i kēia he emotional contagion (laha ʻana o ka manaʻo), a ʻo kekahi o ka poʻe i aʻo pono loa, ʻo ia ke kumu o Wharton i hala, ʻo Sigal Barsade, hōʻike ʻo ia e hiki i ke ʻano o hoʻokahi kanaka ke kahe aku a hoʻololi i ka manaʻo a me ka hana like o kekahi hui holoʻokoʻa. Holo ka manaʻo. ʻAʻole ʻo ia e noi ʻae.
Eia ka mea koʻikoʻi inā e nānā mai kekahi iā ʻoe. Hāʻawi ka poʻe i ka manaʻo hou aku i ka mea a lākou e ʻike ai ʻo ke alakaʻi, ʻo ia hoʻi, hele kou ʻano ma kahi mamao aku ma mua o kou manaʻo. ʻAʻole no kou walaʻau, akā no ka mea, ke nānā ʻia nei ʻoe no nā hōʻailona. Ke heluhelu nei ka lumi mai ou aku, inā paha ua makemake ʻoe e hāʻawi a ʻaʻole paha. Ke hoʻopili nei nō ʻoe i ka mahana, i kēlā me kēia lā, ma kēlā me kēia lumi. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke haʻalele i kēlā. ʻO kāu wale nō e koho ai, ʻo ke kuhikuhi.
ʻAʻole kēia he ʻoiaʻiʻo no nā manaʻo ʻino wale nō. ʻO ka loea noʻonoʻo ʻo Daniel Goleman, i ke kākau ʻana ma ka Harvard Business Review no kāna mea i kapa ai he primal leadership (alakaʻi kumu), hōʻike ʻo ia ʻo ka hana mua a ke alakaʻi he hana naʻau, a ʻo ke kūpaʻa a me ka pumehana ma luna e hana i kekahi mea āna i kapa ai he resonance (kani like), kekahi ʻano kahua maikaʻi like e hoʻopuka ai i ka hana ʻoi loa o ka poʻe. He ʻoiaʻiʻo nō hoʻi ka ʻaoʻao ʻē. Ke hehe ʻia ka mea e hoʻonoho ana i ke ʻano, hehe pū ia, a laha aku ma waena o nā mea a pau. ʻAʻole ka mahana āu e lawe ai he ʻōnaehana ea pilikino. ʻO ia ke ea mua o ka lumi.
ʻAno like ka pane me ka mana. ʻAʻole naʻe.
Aia kekahi kumu o ka lilo ʻana o ka thermometer i mea maʻamau. ʻAno hoʻohua ke ʻano. Ke wela ka lumi a wela pū ʻoe, manaʻo paʻa kou kino ke hana nei ʻo ia i kekahi mea koʻikoʻi.
ʻO ka mea e hana maoli nei, ua kokoke aku ia i ka lawe ʻana. Ma lalo o ka piʻi ʻana o ke kaumaha, hiki i kekahi kikowaena hōʻailona liʻiliʻi i ka hohonu o ka lolo, ka amygdala, ke hoʻāla i ka pane kaua-a-holo ma mua o ka loaʻa ʻana o ka ʻāpana noʻonoʻo lohi. Wehewehe maopopo ka Cleveland Clinic i kēia: i kekahi pōʻino, hiki i ka amygdala ke lawe i ka huila e mālama iā ʻoe. Piʻi ka puʻuwai, māmā ka hanu, paʻa ke kino. He makana ia i ka wā he bea maoli. He pilikia ia i kekahi hālāwai kālā, no ka mea, ʻo ke piʻi like e kōkua iā ʻoe e holo, hoʻomālie ʻo ia i ka ʻāpana pono o kou lolo āu e pono ai no ka hoʻoholo.
No laila lawe ke kūlana pane i kekahi koina maoli. He pipiʻi. Aia ʻoe ma kou maopopo liʻiliʻi loa i ka wā āu i hoʻoholo ai ʻo ia ka manawa koʻikoʻi loa. Ua hoʻouna pau kākou i ka leka uila ʻaʻole kākou e hoʻouna ai i ʻumi minuke ma hope, a ʻōlelo paha i ka mea ma ke kamaʻilio wela i lawe i hoʻokahi pule e hoʻihoʻi ai. He thermometer ia, e like me ka wela o ka lumi a e kapa ana he wikiwiki. Manaʻo paʻa ke kino ke hana nei ʻo ia me ka maopopo. He hoʻolaha wale nō i ka hōʻailona.
ʻO ka lilo ʻana i thermostat, ʻaʻole ia ʻo kou pau ʻana i ka ʻike i ka wela. ʻIke ʻoe i ka mea a pau. ʻAʻole wale nō ʻoe e lilo i laila.
He aha ke koina o ka lilo mau ʻana i thermometer
ʻO kekahi o ka poʻe ʻoluʻolu a maliu loa āu e ʻike ai, he mau thermometer lākou a hiki i ka hohonu. Komo lākou i loko o ka hale paʻakikī a omo i ka paʻakikī. Noho lākou me kekahi hoaaloha i ka pilikia a haʻalele me ka lawe ʻana i ka pilikia. ʻIke lākou i ka mea a pau a puni iā lākou a piha loa a ʻaʻole maopopo iā lākou kahi e pau ai ka lumi a hoʻomaka ai lākou. Mai waho, ʻano like kēia me ke aloha maliu. He pinepine, ua kokoke aku ia i ka loaʻa ʻole o kekahi thermostat.
Hōʻea mālie mai ke koina. Inā ua hoʻonoho mau ʻia kou kūlana o loko e ka mea walaʻau loa ma kahi kokoke, ʻaʻole ʻoe e hoʻomaha maoli. Ke alakaʻi ʻia nei ʻoe, hola ma hope o ka hola, e ke ea o nā kānaka ʻē aʻe. He ala wikiwiki ia i ke ʻano luhi a ka hiamoe ʻole e hoʻopā ai. Hoʻolilo nō hoʻi ia iā ʻoe i mea pono ʻole iki i ka poʻe nona ʻoe e hoʻāʻo nei e kōkua, no ka mea, ʻaʻole hiki i kekahi e piholo ana me ʻoe ke kuʻu i lalo a huki iā ʻoe i luna.
ʻIke nō ka thermostat i ke anuanu. ʻO ke kumu holoʻokoʻa, ʻo ia ka ʻike pono ʻana i ka lumi. ʻO ka mea ʻaʻole ʻo ia e hana ai, ʻo ia ka kuʻihē ʻana i ka mahana o ka lumi me kona mahana ponoʻī a hāʻawi pio i laila. Aia kekahi hakahaka liʻiliʻi a paʻa ma waena o "ʻike au e hopohopo ana kēia lumi" a me "ke hopohopo nei au i kēia manawa." ʻO ke aʻo ʻana e ola ma loko o kēlā hakahaka, ʻo ia ka hapa nui o ka hana. He ala mālie hoʻi ia e mālama iā ʻoe iho, ʻaʻole he anuanu. Mālama ʻoe i kou kahua ponoʻī i loaʻa iā ʻoe kekahi mea e hāʻawi aku ai.
Pehea e paʻa ai i kekahi hoʻonoho
ʻO ka nūhou maikaʻi, ʻaʻole ka thermostat he lolo mālie aʻe. He mau hana liʻiliʻi ia, i hana ʻia i ka wā maikaʻi nā mea a pau, i loaʻa lākou i ka wā pilikia. ʻAʻohe o kēia e pono ai i kekahi inoa hana a keʻena kihi paha. Hana lākou ma ka lumi kuke ʻohana a ma ka pā kamaʻilio hui e like me ka lumi hālāwai.
- Hoʻoholo i kāu helu ma mua o ka wela ʻana o ka lumi. Hana ka thermostat no ka mea ua hoʻonoho mua kekahi iā ia. Koho, i kekahi manawa mālie, i ke ʻano āu e makemake maoli ai e hōʻike i ka wā pilikia. Kūpaʻa. ʻImi naʻauao ma kahi o ka pale wale. ʻO ka mea nāna e nīnau i ka nīnau pono aʻe. I kou kapa ʻana i mua, loaʻa iā ʻoe kekahi mea e hoʻopaʻa ai ʻaʻole ʻo ka mea wale nō āu e ʻike ai.
- ʻIke i ka hopu i kona hana ʻana. ʻO ka loea ma lalo o kēia mau mea a pau, ʻo ia ka hopu ʻana i ka manawa e kīkoʻo mai ai ke ʻano o ka lumi iā ʻoe, ka huki o ka wela, ka makemake e pane hou, ka paʻa o kou umauma. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke koho ʻokoʻa inā ʻaʻole ʻoe e ʻike e koho ana ʻoe. Kōkua ke kapa ʻana iā ia me ka leo ʻole. "Ke hopohopo nei ka lumi. Ke lawe nei au iā ia." ʻO kēlā mamao liʻiliʻi loa, ʻo ia kahi e ola ai kou kūʻokoʻa.
- E waiho i kekahi puʻe ma waena o ka manaʻo a me ka hana. ʻAneane ʻaʻohe mea e pono maoli ai i ka pane koke, ʻoiai e koi ana ke kaumaha ʻo nā mea a pau. Hoʻokahi hanu lōʻihi. Hoʻokahi ʻōlelo lohi: "E noho au me kēlā no kekahi kekona." He liʻiliʻi kēlā hakahaka, a ua lawa ʻo ia e hoʻihoʻi i kou noʻonoʻo ma mua o kāu hana ʻana.
- E hoʻonoho i ke kino, a laila hilinaʻi i ka manaʻo. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke noʻonoʻo i ka maluhia ʻoiai e hōʻailona ana kou kino. ʻOi aku ka hana a ka hanu hoʻokuʻu lōʻihi mālie i kēlā manawa ma mua o kekahi ʻōlelo hoʻoikaika. Wāwae ma ka papahele. Poʻohiwi i lalo. E hoʻomālie i ka hōʻailona kino, a maʻamau e hahai mai ka noʻonoʻo maopopo aʻe ma kona iho.
- E hoʻopuka i ka wela me ka makemake. ʻO kēia ka ʻāpana e hoʻololi ai i ka thermometer kūpaʻa i thermostat maoli. E hoʻohaʻahaʻa i kou leo i ka wā e hoʻokiʻekiʻe ai ka poʻe i ko lākou. E hoʻolohi i ka wā e wikiwiki ai ka lumi. E nīnau i hoʻokahi nīnau mālie a maopopo. ʻAʻole ʻoe e hoʻokamani ʻaʻohe pilikia. Ke hāʻawi nei ʻoe i ka lumi i kekahi mahana ʻē e neʻe ai, a he nui nā manawa, hana ʻo ia pēlā.
ʻAʻole kēia e like me ka hoʻokamani maluhia
He mea pono e maopopo ke ʻano ʻaʻole ka thermostat, no ka mea heluhelu hewa ʻia ka hoʻohālike. ʻO ka paʻa ʻana i kekahi hoʻonoho, ʻaʻole ia ʻo ka pili ʻana i kekahi maka maluhia ʻoiai e haʻihaʻi mālie ana ʻoe ma lalo. Hiki i ka poʻe ke ʻike i ka ʻokoʻa ma waena o ke kūpaʻa maoli a me ka hōʻike ʻana iā ia, ʻoiai ʻaʻole hiki iā lākou ke kapa i ka mea hewa. Hana pinepine ka maluhia koi i ka lumi i hopohopo aʻe, ʻaʻole liʻiliʻi, no ka mea, aia he kūlike ʻole i ke ea a ke hoʻāʻo nei ka ʻōnaehana naʻau o nā mea a pau e ʻimi i ka mea hewa.
ʻAʻole hoʻi ia ʻo ka hoʻokamani ʻana ʻaʻole paʻakikī ka mea paʻakikī. ʻAʻole ka thermostat i kekahi pilikia maoli e ʻōlelo aku maikaʻi nā mea a pau. ʻŌlelo ʻo ia i kekahi mea ʻoiaʻiʻo a kūpaʻa aʻe. "He pilikia maoli kēia. Eia ka mea mua a kākou e hana ai e pili ana iā ia." Aia ka maluhia i ke kahua, ʻaʻole i ka hōʻole.
E noʻonoʻo i ka ʻokoʻa ma hoʻokahi kamaʻilio. Holo wikiwiki mai kekahi hoa hana, paʻa ka leo, e ʻōlelo ana ke hāʻule nei ka papahana holoʻokoʻa. Like ka pane thermometer me ka kani: "E kali, he aha? Hāʻule pehea? He ʻino kēia." I kēia manawa, ʻelua kānaka e wela ana. Paʻa ka pane thermostat i kāna helu. Hoʻokahi hanu. He leo lohi iki aʻe. "ʻAe. E haʻi mai i ka mea i hala iho nei." Like ka ʻike, like nā kuʻikahi. Pālua ka pane mua i ka wela o ka lumi. Hāʻawi ka pane ʻē i kekahi ʻili anu aʻe i kekahi e kū ai, a ʻaneane hiki iā ʻoe ke nānā i ka hāʻule ʻana o ko lākou poʻohiwi i ko lākou hoʻomaka hou ʻana e noʻonoʻo. ʻAʻole ʻoe i hoʻoponopono i kekahi mea. Ua hoʻololi ʻoe i ka mahana e hoʻoholo ai lākou i ka pilikia, a hoʻololi kēlā i ka mea hiki.
I ka pahee ʻana o ka hoʻonoho
E nalowale nō iā ʻoe i kekahi manawa. E lanakila ka lumi, e pane ʻino ʻoe, a e hopu ʻoe iā ʻoe iho ma waena o kekahi ʻōlelo āu e mihi ai. ʻAʻole ia he hāʻule. ʻO ia ke ʻano kanaka.
ʻO ka mea a ka poʻe e hoʻomanaʻo maoli ai, ʻo ia kāu hana aʻe. ʻO "Ua ʻoiʻoi au iā ʻoe ma mua, a ʻaʻole ia he pono" aʻo ʻo ia i nā mea a pau ma kahi e lohe ai ʻaʻole ka manawa wela ka pau ʻana o ka honua, ʻo ke kūpaʻa kekahi mea āu e hoʻi ai, ʻaʻole kekahi mea iā ʻoe a ʻaʻole paha. Laha pū ka hoʻihoʻi ʻana. ʻAʻole pono iā ʻoe e paʻa pono i ka mahana. Pono ʻoe e hoʻi i laila.
A aia kekahi palena ʻoiaʻiʻo e pono e ʻōlelo pololei ʻia. Inā ke ʻike nei ʻoe ʻaʻole hiki iā ʻoe ke paʻa i kekahi kūpaʻa iki, ke piha ʻoe i ka hapa nui o nā lā, e pane ʻino ana i ka poʻe āu e aloha ai, e hiamoe ʻole ana e haʻi hou ana iā ia, a e lawe ana i kekahi makaʻu ʻaʻole e haʻalele, ʻaʻole ia he pilikia mana makemake a ʻaʻohe nui o ka hanu ma loko ona e hoʻoponopono ai. ʻO ia ka manawa e kamaʻilio ai me kekahi kauka a kahuna lapaʻau noʻonoʻo paha. He loea ke kūpaʻa āu e hiki ke kūkulu, a he mea hoʻi e pono ai ʻoe i kekahi manawa i ke kōkua e hoʻi ai. ʻO ka ʻimi ʻana i kēlā kōkua ka mea thermostat loa āu e hiki ke hana.
ʻO ka hapa nui o nā lumi āu e komo ai, ke kali nei lākou e haʻi ʻia i ka mahana e lilo ai. E hoʻonoho kekahi iā ia. He pono nō ʻo ke kanaka mālie loa o laila.
Nā Kumu
- Knowledge at Wharton, Leadership Influence: Controlling Emotional Contagion
- Harvard Business Review, Primal Leadership: The Hidden Driver of Great Performance
- Cleveland Clinic, Amygdala: A Small Part of Your Brain's Biggest Abilities