Skip to main content
Aia ʻoe i loko o ka pilikia a i ʻole ke noʻonoʻo nei e hōʻeha iā ʻoe iho? ʻAʻole ʻoe hoʻokahi. E ʻimi i kahi laina kōkua →

ALAKAʻI · KA HOʻOKŪPAʻA I NĀ MEA ʻĒ AʻE

Ka maluhia i loko o ko lākou ʻino: pehea e hoʻokūpaʻa ai i kekahi e helelei ana

Ke hele hewa nei ke kanaka i mua ou, ʻaʻole pono iā ʻoe nā huaʻōlelo kūpono. Pono iā ʻoe e lilo i ʻōnaehana nūnū kūpaʻa aʻe i loko o ka lumi. Eia ka mea maoli e hana nei, a pehea e lilo ai i kekahi e hiki ai i nā mea ʻē aʻe ke ʻaiʻē i ka maluhia me ka ʻʻuʻina ʻole iā ʻoe iho.

He hale sima ʻeleʻele a keʻokeʻo

Photo by Tibor Krizsak on Unsplash

Inā aia ʻoe i loko o ka pilikia a i ʻole ke noʻonoʻo nei e hōʻeha iā ʻoe iho, ʻaʻole ʻoe hoʻokahi. Ma ʻAmelika Hui Pū ʻIa, e kelepona a kelepaʻi paha i 988 (Suicide & Crisis Lifeline, 24/7), e kelepaʻi iā HOME i 741741 (Crisis Text Line), a i ʻole e kelepona i 911 i ka wā pilikia koke.

Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki

  • E noho mālie aku i hoʻokahi pae ma mua o lākou.
  • E kali me ka hoʻoponopono a hiki i ko lākou maluhia.
  • E ʻōlelo: eia au, me ʻoe, ʻo ia wale nō.

Ke helelei nei kekahi āu e aloha ai i mua ou. ʻO kekahi o kāu hui paha ma hope o ka pahū ʻana o kahi papahana, e piʻi ana ka leo, e pulu ana nā maka. ʻO kāu keiki ʻōpio paha ma ka pākaukau kīhini, a he hoaaloha ma ke kelepona i ka ʻumikūmākahi o ka pō, a i ʻole kāu hui holoʻokoʻa e nānā ana iā ʻoe ma hope o ka pae ʻana o kahi nūhou i ʻike mua ʻole ʻia. Ke nānā nei lākou iā ʻoe. A noʻonoʻo kekahi hapa ou: ʻaʻole maopopo iaʻu ka mea e ʻōlelo ai.

Eia ka hōʻoluʻolu ma ia. ʻAneʻane ʻole pono ʻoe e ʻōlelo i ka mea kūpono. ʻAʻole ʻo kahi ʻōlelo akamai ka mea e hoʻokūpaʻa i kekahi i piha. ʻO ka ʻike naʻau aia kahi kino mālie kokoke ʻaʻole makaʻu i ko lākou ʻino. Hiki iā ʻoe ke hāʻawi i kēlā ma mua loa o kou loaʻa ʻana i kekahi mau huaʻōlelo.

ʻO kēia kekahi o nā ʻano alakaʻi mālie a pono loa, a he liʻiliʻi loa kona pili i kahi kūlana. ʻO ka mea e noho kūpaʻa ke huli nā mea, lilo ʻo ia i kanaka a ka lumi e hoʻonohonoho ai a puni. E kamaʻilio kākou no ke kumu e hana ai ia, a pehea e hana maoli ai.

He mea e ʻapo ʻia ka maluhia

E hoʻomaka me kekahi ʻoiaʻiʻo e hoʻololi ai i ke ʻano e nānā ai ʻoe i kēlā me kēia lumi kaomi āu e komo ai: pili nā naʻau. Lawe kākou i ke kūlana o kekahi e like me ka lawe ʻana i kahi māuʻa, ʻaneʻane mau me ke hoʻoholo ʻole. A nānā ka poʻe i ke kanaka mālie loa a kahiko loa o ka lumi me ka pono loa. E like me ka ʻōlelo a kekahi ʻāpana Harvard Business Review no ke kamaʻilio ma lalo o ke koʻikoʻi, ke lilo ʻoe i kanaka kahiko loa o ka lumi, lawe kāu hui i kāna mau hōʻailona mai iā ʻoe i ke ʻano e hana ai a e ʻike ai.

ʻOki kēlā i nā ʻaoʻao ʻelua. E komo me kou pīhoihoi iho a ʻaʻole wale ʻoe e ʻike iā ia. Hāʻawi ʻoe iā ia, a hoʻonui ʻo ia. E komo kūpaʻa a hāʻawi ʻoe i ka poʻe a puni ou i kekahi mea e ʻaiʻē ai. Pono ko lākou hōʻailona e hoʻokūlike iā ia iho me kahi kino i loko o ka lumi ʻaʻole maopopo ʻʻī ʻo ia.

ʻO ia ke kumu hewa ai ka ʻiʻini e hoʻohālike i ka ikehu o kahi kanaka pilikia. Ke nui a frantic kekahi, hiki ke ʻike ʻo ka hālāwai me lākou ma kēlā kiʻekiʻe e hōʻoia e mālama koʻikoʻi ʻoe iā lākou. ʻAʻole pēlā. Hoʻohui wale ia i kahi ʻōnaehana lua nui a frantic i ka lumi a hōʻoia i ko lākou kino aia he mea maoli e pīhoihoi ai. ʻO ka mea e kōkua ai, ʻo ka mea kūʻē o ka hoʻohālike. E noho mālie aku ʻoe i hoʻokahi pae ma mua o ke kūlana, a e mālama ma laila.

Aia kekahi papa hohonu aʻe ma lalo o ka mea pili kanaka. Ua kūkulu ʻia ko kākou mau ʻōnaehana nūnū e heluhelu kekahi i kekahi no ka palekana mau, ma lalo o ka pae o ka noʻonoʻo maopopo. Kapa ke kanaka noiʻi ʻo Stephen Porges i kēia he neurocepiona, ka nānā mālie a automatic o ka lolo i nā hōʻailona e like me ke leo, ka helehelena, a me ka wikiwiki e hoʻoholo ai inā palekana ke noho. Ke regula ʻia kahi kanaka kokoke, kau ʻia kona hanu lohi aʻe, kona leo haʻahaʻa aʻe, a me kona maka palupalu aʻe me he mau hōʻailona palekana lā, a hoʻomaka ko kākou ʻōnaehana iho e hahai. Kapa ʻo ia i ka mana o ʻelua kanaka he korregula: kōkua maoli kākou i ke kino o kekahi i kekahi e ʻimi ai i kahi pae kūpaʻa aʻe. ʻO ia ke kumu e maluhia ai kahi keiki makaʻu i nā lima kūpaʻa ma mua o ko lākou maopopo i hoʻokahi huaʻōlelo i ʻōlelo ʻia, a ʻaʻole ia e pau i ka hana ke ʻulu kākou. Aʻo wale kākou e hūnā maikaʻi aʻe ke pono mau iā kākou.

No laila ke hoʻokūpaʻa ʻoe iā ʻoe iho i mua o kekahi e hele hewa ana, ʻaʻole ʻoe e hoʻokamani i ka maluhia e ʻike maikaʻi. Ke hoʻouna nei ʻoe i ko lākou kino i kahi memo maoli a kino: ʻaʻole ka hoʻoweliweli i loko o kēia lumi.

No ke aha lākou e hiki ʻole ai ke "maluhia wale"

Kōkua ke ʻike i ka mea e hana nei i loko o ke kanaka i mua ou, no ka mea wehewehe ia i ke kumu e huli hewa ai nā neʻe maopopo.

Ke ʻike maoli kekahi kanaka i ka hoʻoweliweli, kani kona kino i kona pane koʻikoʻi. Wehewehe maopopo ka Cleveland Clinic i ka mana: ʻike ka lolo i ka pōʻino, hoʻopihā ka ʻōnaehana nūnū sympathetic i ke kino me nā hormone koʻikoʻi, hana ka puʻuwai me ka ikaika aʻe, lilo ka hanu i wikiwiki a pāpaʻu, paʻa nā ʻiʻo e neʻe. He wikiwiki kēia ʻōnaehana, he kahiko, a ʻaʻole akamai loa. ʻAʻole hiki iā ia ke ʻike i ka ʻokoʻa ma waena o kahi bea a me kahi loiloi hana weliweli. Kani wale ia i ka hōʻailona.

ʻOiai e kani ana kēlā hōʻailona, noho mālie ka hapa noʻonoʻo o ka lolo. Hoʻopaʻa ʻia ka hapa i kūkulu ʻia no ka noʻonoʻo akahele, ka hoʻolālā, a me ke kaupaona koho e ka hapa i kūkulu ʻia no ka wikiwiki a me ke ola. ʻO ia ke kumu hiki ʻole ai i kahi kanaka i piha ke noʻonoʻo a puka mai ka manawa, hiki ʻole ke "ʻike i ka kiʻi nui aʻe," hiki ʻole ke lawe i kāu aʻo maikaʻi. Ua hoʻopaʻa ʻia ka mīkini no kēlā no kekahi manawa.

ʻO ia maoli ke kumu e pā ai ʻo "e maluhia" a me ʻo "ke hoʻonui nui nei ʻoe" me he ʻaila lā. Ke hāʻawi nei ʻoe i ka noʻonoʻo i kahi lolo hiki ʻole ke hoʻohana iā ia, a hoʻohui ka kāpae i kahi hoʻoweliweli hou ma luna o ka mua. ʻO ke kauoha o nā hana ka pāʻani holoʻokoʻa. Maluhia mua nā kino. Hoʻi mai ka noʻonoʻo i ka pūnaewele ʻo ka lua. Hoʻoponopono pilikia ke kolu hope loa. E lele ʻē a nele ʻoe i ke kanaka.

E hoʻomaluhia iā ʻoe iho ma mua o ka hoʻomaluhia iā lākou

Pili ke kauoha iā ʻoe pū. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke korregula i kekahi mai loko o kahi kūlana pīhoihoi. Inā i piha ʻoe, ke kūkala nei kou ā paʻa a me kou leo ʻoki i ka hoʻoweliweli me ka mea ʻole o ka hōʻoluʻolu o kāu mau ʻōlelo.

No laila ʻo ka neʻe mua i loko, a he wikiwiki.

  • E hoʻohaʻahaʻa i kou mau poʻohiwi a hoʻolōʻihi i kou hanu. ʻO kahi hanu lohi i waho, ʻoi aku ka lōʻihi ma mua o ka hanu i loko, ʻo ia ka palanaiē wikiwiki loa āu i loaʻa ma luna o kou ʻōnaehana nūnū iho. ʻElua a ʻekolu o ia ma mua o kāu ʻōlelo, lawa pinepine.
  • E kanu i kou mau wāwae a ʻike i ka papahele. Maoli nō. Huki ia i kou nānā mai ka poʻai a hoʻi i kou kino, kahi e hoʻomaka maoli ai ka maluhia.
  • E hoʻohaʻahaʻa i kou leo a hele mālie aʻe. ʻAʻole a hiki i ka hāwanawana. Hoʻokahi pae ma lalo o kou leo a wikiwiki maʻamau wale nō. Hoʻokūpaʻa kēia iā ʻoe, a no ke ʻano o ka hana ʻana o ka neurocepiona, ʻo ia kekahi o nā hōʻailona palekana ikaika loa āu e hiki ke hoʻouna i ke kanaka ʻē aʻe.

ʻAʻole koi kēia iā ʻoe e ʻike maluhia. Koi wale ia iā ʻoe e hana mua i ka mea maluhia a ʻae i ka naʻau e hahai mai, ka mea e hana mau ai.

Pehea e lilo ai i ka mea kūpaʻa, ʻanuʻu ma ʻanuʻu

Ke kūpaʻa kūpono ʻoe, eia kahi kaʻina e hana ana ma luna o ka hapa nui o nā kūlana, mai kahi helelei ma ka hana a hiki i kahi keiki i ka waimaka a i ʻole kahi hoaaloha i ka pilikia.

  1. E hoʻohaʻahaʻa i ka wikiwiki o nā mea a pau. E kūʻē i ka huki e hoʻohālike i ko lākou wikiwiki. E ʻōlelo lohi iki ma mua o ke ʻano kūlohelohe. E waiho i nā hāmau liʻiliʻi. Hāʻawi kou wikiwiki i ko lākou ʻōnaehana nūnū i kahi tempo e maluhia ai.
  2. E kapa i kāu mea e ʻike ai, me ka mālie a me ka hōʻailona maʻi ʻole. "Ke pā maoli nei kēia iā ʻoe," a i ʻole "ʻae, he nui nō." ʻAʻole ʻoe e haʻi iā lākou i kā lākou mea e ʻike ai. Ke hōʻike nei ʻoe iā lākou ʻaʻole lākou hoʻokahi ma ia, a hiki iā ʻoe ke nānā pololei i ko lākou pilikia me ka hoʻi ʻole.
  3. E kū ma ko lākou ʻaoʻao, ʻaʻole ma ka ʻaoʻao o ka pilikia. "Eia au, me ʻoe." "E hoʻoponopono kāua, akā ʻaʻole i kēia kekona." Ma mua o ka hoʻoponopono o kekahi i kekahi mea, pono ke kanaka e ʻike e noho ana kekahi me ia.
  4. E nīnau i hoʻokahi nīnau liʻiliʻi a maopopo. "Makemake anei ʻoe e noho?" "Ua ʻai anei ʻoe i kēia lā?" "Makemake anei ʻoe e hele wāwae ʻoiai e kamaʻilio ana?" Kono mālie nā nīnau liʻiliʻi a hiki ke pane ʻia i ka lolo noʻonoʻo e hoʻi mai, me ka hoʻopiha ʻole.
  5. E kali me nā hoʻoponopono a hiki i ka iho o ka ʻino. ʻO kēia ka hapa paʻakikī loa no ka poʻe mākaukau, hoʻoponopono. He maoli kāu aʻo maikaʻi, a e hana ʻoi aku ka maikaʻi ma ʻumi minuke ma mua o kēia manawa. E nānā i ke kino e maluhia, ka hanu e lohi, nā poʻohiwi e iho, ma mua o kou neʻe ʻana i ka mea e hana ai aʻe.
  6. Ke kūpaʻa lākou, e hoʻihoʻi i kekahi mana iā lākou. "He aha kou manaʻo i ka neʻe liʻiliʻi aʻe?" Puka ka poʻe mai kahi piha me ka manaʻo mana ʻole. He kūpaʻa nō ka ʻanuʻu hana hoʻokahi iā ia iho.

ʻAʻole ʻoe e hana i nā ʻeono a pau i kēlā me kēia manawa, a ʻaʻole pono ʻoe e hana iā lākou me he papa helu lā. Ua kokoke aʻe lākou i kahi ʻike: lohi, mehana, me lākou, me ka wikiwiki ʻole e hoʻoponopono.

Ke hoʻokūpaʻa ʻoe i kahi hui holoʻokoʻa

He mana like ka hui i kahi manawa kaomi ma kahi pae nui aʻe, a hele kou kūpaʻa i kahi mamao aʻe no ka mea ke heluhelu nei ka poʻe nui aʻe iā ʻoe. Kekahi mau mea e koʻikoʻi aku me kahi hui.

E ʻoiaʻiʻo me ka pōʻeleʻele ʻole. ʻIke ka poʻe ke hauʻoli hoʻopunipuni ʻoe, a heluhelu ʻia ia me he hōʻailona pōʻino lā, ʻaʻole he hōʻoluʻolu. ʻO ka neʻe e hana ai ma kahi pilikia, kapa ʻia i kekahi manawa he koke maluhia: ʻae ʻoe he koʻikoʻi ke kūlana a hana ʻoe iā ia me ka leo kūpaʻa, me kahi hoʻolālā a i ʻole kahi ʻanuʻu aʻe. Haʻi kēlā hui i ka poʻe he maoli a hiki ke ola i ka manawa hoʻokahi. E hoʻohālike i ʻelua hoʻomaka i ka hui hoʻonāueue like. Pā ʻo "Maikaʻi nā mea a pau, mai hopohopo" me he wahaheʻe lā, a hoʻonui ka hakahaka ma waena o kāu mau huaʻōlelo a me nā ʻoiaʻiʻo maopopo i ka hopohopo o ka poʻe, ʻaʻole hoʻēmi. Pā ʻo "He kuʻi paʻakikī kēia a ʻaʻole au e hoʻokamani ʻʻole pēlā. Eia ka mea a kākou e ʻike ai, eia ka mea ʻaʻole, a eia ka mea hoʻokahi a kākou e hana nei i ka hola aʻe" me he ʻoiaʻiʻo lā mai kekahi nona nā wāwae ma lalo ona. Hoʻomaluhia ka lua i kahi lumi. Hoʻonāueue ka mua iā ia.

E hāʻawi i kou hopohopo iho i kahi e hele ai ʻaʻole ʻo kāu hui. Ma kāna ʻʻatikala Harvard Business Review no ke alakaʻi ʻana ma waena o ka hopohopo, hōʻike ʻo Morra Aarons-Mele e pono i ka poʻe alakaʻi i kahi palekana no ko lākou makaʻu iho, he kako, he hoa, he hoaaloha, he kākāʻōlelo, i ʻʻole lākou e hoʻolei iā ia ma luna o ka poʻe e hilinaʻi nei iā lākou e kūpaʻa. Hiki i ke kapa ʻana e mālama ana ʻoe i kahi manawa paʻakikī ke kūkulu i ka hilinaʻi. Hana ka hoʻolei ʻana i ke kaumaha holoʻokoʻa o kou pīhoihoi ma luna o ka poʻe hiki ʻole ke hāpai iā ia i ka mea kūʻē.

A e hāʻawi iā lākou i kekahi mea e hana ai. ʻO ka hana kekahi o nā ala hilinaʻi loa o ke kino e puka mai kahi paʻa. Hoʻokā ʻuka kahi hana mua maopopo a liʻiliʻi i kahi hui i hoʻopau ʻia a hoʻihoʻi i ka manaʻo mana i ka poʻe e ʻike ana ua nalo ia.

Ke hoʻokūpaʻa i nā mea ʻē aʻe me ka ʻʻuʻina ʻole iā ʻoe iho

Inā ʻo ʻoe ka mea kūpaʻa pinepine, no ʻoe kēia hapa, no ka mea he kumukūʻai maoli ko ka ʻomo ʻana i nā ʻino o nā mea ʻē aʻe i kēlā me kēia lā.

ʻAʻole ʻo ka korregula ka moni i ka pīhoihoi o kekahi i ʻʻole lākou e ʻike iā ia. Ke hāʻawi nei ʻoe i kahi noho mālie no ko lākou ʻōnaehana e hoʻokūlike ai. ʻAʻole ʻoe he ʻaupua. Hiki iā ʻoe ke noho mehana a kūpaʻa a mālama nō i kou mau wāwae iho ma kou papahele iho. ʻOiaʻiʻo, ʻo kēlā palena kekahi hapa o ka mea e pono ai ʻoe. ʻAʻole hiki i ke kanaka i lawe ʻia i ka ʻino ke lilo i heleuma nona.

E ʻike i ka wā e holo ana ʻoe ma ka hakahaka. Inā ʻike ʻoe ʻaʻohe mea kūpaʻa i koe iā ʻoe e hāʻawi, ʻaʻole kēlā he hemahema o ke ʻano kanaka. He ʻike ia. He ʻōnaehana nūnū nō hoʻi ʻoe, a pono ke mālama ʻia ʻo kou, ka hoʻomaha, kou poʻe iho e hilinaʻi ai, kou mau ala iho e hoʻi i ka maluhia, ʻoi aku inā hoʻolōʻihi ʻoe i kou mau lā e mālama i ka laina no nā mea ʻē aʻe.

A e ʻike i ka lihi o ka mea hiki iā ʻoe ke hana. He ikaika ka noho ʻana he noho kūpaʻa no nā manawa paʻakikī maʻamau o ke kanaka. ʻAʻole ia he hoʻōla, a ʻaʻole ia i manaʻo ʻia pēlā. Inā aia ke kanaka āu e hoʻokūpaʻa nei i ka pōʻino maoli, e kamaʻilio ana no ka makemake e make a hōʻeha iā lākou iho, e inu a hoʻohana ana e hoʻomanawanui, a i ʻole e piholo ana ma lalo o kekahi mea hiki ʻole ke ala, hoʻololi kāu hana. ʻAʻole ʻoe ka hoʻoponopono. ʻO ʻoe ke alahaka i kekahi i hoʻomākaukau ʻia no ia, he kauka, he kākāʻōlelo, he laina pilikia. ʻO ka noho maluhia a kōkua iā lākou e kiʻi i kēlā kōkua kekahi o nā mea aloha loa a alakaʻi loa āu e hana ai i kou ola. ʻAʻole pono ʻoe e hāpai iā ia hoʻokahi, a ʻo lākou nō hoʻi.

I ka manawa aʻe e helelei ai kekahi i mua ou a hele kou noʻonoʻo i ka hakahaka, e hoʻomanaʻo he maikaʻi ka hakahaka. ʻAʻole ʻoe i manaʻo e hoʻoponopono iā lākou me kahi ʻōlelo. E hana ana ʻoe i kekahi mea kahiko aʻe a maʻalahi aʻe. E lilo ana ʻoe i ke kino mālie i loko o ka lumi a lākou e ʻaiʻē ai a hiki i ko lākou iho e hoʻi mai. He lawa kēlā. ʻO ia pinepine nā mea a pau.

Nā kumu

Ma mua o kou haʻalele ʻana, he ʻōlelo no ka mālama

Hāʻawi ʻo KEEP CALM i nā mea hana hoʻonaʻauao manuahi e kōkua iā ʻoe iho. ʻAʻole kēia he ʻōlelo aʻo lapaʻau, he hōʻoia maʻi, a i ʻole he lāʻau lapaʻau, a ʻaʻole ia he pani no ka mālama ʻana a ka loea. Inā kani kekahi mea ma ʻaneʻi me he mea ʻoi aku ma mua o ke koʻikoʻi maʻamau, he ʻanuʻu ikaika a kūpono ka launa ʻana me ka loea.

If you are in crisis or thinking about harming yourself, you are not alone. In the US, call or text 988 (Suicide & Crisis Lifeline, 24/7), text HOME to 741741 (Crisis Text Line), or call 911 in an emergency.