Dídarí Ìyípadà Láìsí Títan Ìpáyà Ká

Àtúntò iléeṣẹ́ jáde kí o tó parí àwọn ìwé ìfihàn. Ìdìpọ̀ ìnáwó kùnà. Àjọpọ̀ iléeṣẹ́ ni a kéde nínú ìpàdé kan tí kò sí ẹni tó lè fàsẹ́yìn. Bí ó ti wù kí ó rí, ìṣẹ́jú kan pàtó wà tí gbogbo aṣáájú mọ̀: ìṣẹ́jú tí àwọn ènìyàn bá mọ̀ pé nǹkan fẹ́ yí padà, tí wọ́n sì yíjú láti wò ọ́.

Ohun tí wọ́n ń ṣe ní tòótọ́ ní àbọ̀-ìṣẹ́jú-àáyá yẹn ni kíka rẹ fún ìsọfúnni. Kì í ṣe irú tó wà nínú ìwé-ìránnilétí. Irú òmíràn. Ǹjẹ́ a lè yege nínú èyí? Ǹjẹ́ àwa wà dáadáa? Ǹjẹ́ ó yẹ kí n bẹ̀rù? O ń dá ìbéèrè yẹn lóhùn pẹ̀lú ojú rẹ àti ohùn rẹ pẹ́ kí o tó ya ẹnu rẹ, ìdáhùn rẹ sì ń tàn kálẹ̀.

Èyí ni apá líle ti dídarí ìyípadà tí àwọn àkójọ àyẹ̀wò ìṣàkóso-ìyípadà sábà máa ń fò. O lè ní ètò ìfilọ́lẹ̀ tí kò ní àbùkù síbẹ̀ kí o fi ìtẹ̀lé ìpáyà sílẹ̀ lẹ́yìn rẹ, nítorí ètò náà kì í ṣe ohun kan ṣoṣo tí àwọn ènìyàn ń fà mọ́ ara. Wọ́n ń fa ipò-ọkàn rẹ mọ́ ara. Nínú ìyípadà gidi, ipò-ọkàn rẹ sábà máa ń jẹ́ rúgúdù, èyí tó bọ́gbọ́nmu. Iṣẹ́ náà ni kíkọ́ láti dúró-ṣinṣin níta nígbà tí o ṣì ń ṣètò ara rẹ nínú, àti láti ṣe é láìpurọ́ fún ẹnikẹ́ni.

Ìdí tí ẹ̀rù rẹ fi ń rìn kánkán ju ètò rẹ lọ

Ìwádìí tó fẹsẹ̀múlẹ̀ wà lẹ́yìn ìmọ̀lára pé ìwà-ọkàn máa ń ranni. Ọ̀jọ̀gbọ́n Wharton Sigal Barsade lo iṣẹ́-ìgbésí-ayé rẹ̀ láti kẹ́kọ̀ọ́ ohun tí ó pè ní ìtànkálẹ̀ ìmọ̀lára, ọ̀nà tí àwọn ìmọ̀lára ń gbà rìn láti ẹnìkan sí ẹnìkejì láìsí ẹni tó pinnu láti gbé wọn lọ. A máa ń gba ipò ìmọ̀lára ara wa bí a ṣe ń gba ohùn-èdè, nípasẹ̀ ohùn, ìyára, ìdúró ara, ìdúró àgbọ̀n. Iṣẹ́ Barsade rí i pé ọ̀pọ̀ nínú èyí ń rìn láìsí ọ̀rọ̀ ẹnu. Àwọn ọ̀rọ̀ jẹ́ ẹ̀gẹ́ kékeré ti ìhìn náà.

Ohun méjì ni ó ń jẹ́ kí èyí ṣe pàtàkì gan-an nígbà tí o bá ń darí. Àwọn ènìyàn ń wo ẹnikẹ́ni tí wọ́n bá rí gẹ́gẹ́ bí olórí pẹ̀lú àfiyèsí púpọ̀ ju bí wọ́n ṣe ń wo ẹgbẹ́ wọn, nítorí náà ìwà-ọkàn rẹ ní àrọ̀wọ́tó tí ti alábàáṣiṣẹ́pọ̀ kò ní. Bí ìmọ̀lára rere àti ìmọ̀lára búburú bá sì jọ ń tàn kálẹ̀, àwọn ibi iṣẹ́ máa ń mú èyí búburú pọ̀ sí i. Àníyàn ní ìbẹ̀rẹ̀ tó ṣáájú.

Nítorí náà fojú inú wo ohun tó ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí o bá wọ ìpàdé-gbogbo-ẹni pẹ̀lú ẹ̀rù ìkọ̀kọ̀ tìrẹ nípa ìyípadà náà. O kò pa á mọ́. O ń kéde rẹ̀. Ọ̀rọ̀ rẹ tó yára, líle ti èjìká rẹ, ọ̀nà tí o fi ń wo fóònù rẹ léraléra, gbogbo rẹ̀ ni a ń kà tí a sì ń gbé e lọ tí a sì ń sọ ọ́ di púpọ̀ káàkiri yàrá tó kún fún àwọn ènìyàn tí ọkàn wọn ti ń fò tẹ́lẹ̀. O gbèrò láti sọ fún wọn. O ba wọ́n jẹ́.

Ìhà kejì ni iṣẹ́ gidi náà. Nígbà tí o bá wọlé ní dídúró-ṣinṣin ní tòótọ́, o ń fún àwọn ènìyàn ní ohun kan láti yá. Wọ́n máa ń tù sílẹ̀ díẹ̀ nítorí o fara balẹ̀, yàrá tó fara balẹ̀ sì ń ṣe àwọn ìpinnu tó dára jù, ń béèrè àwọn ìbéèrè tó dára jù, tí ó sì ń ṣe ìbàjẹ́ tó kéré ní ọ̀nà-àbáwọlé lẹ́yìn náà. Ìfarabalẹ̀ rẹ kì í ṣe ohun ọ̀ṣọ́. Ó jẹ́ ohun tó ń gbé ẹrù.

Ìtura kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú ìdákẹ́jẹ́ẹ́

Ibi yìí ni ọ̀pọ̀ àwọn aṣáájú tó ní ète rere ti ń ṣì. Wọ́n gbọ́ "má tan ìpáyà ká" wọ́n sì pinnu pé ìdáhùn ni láti sọ díẹ̀. Pa àwọn káàdì mọ́ra. Rẹ́rìn-ín kí o sì fúnni ní ìdánilójú. Dúró títí ohun gbogbo yóò fi dájú kí wọ́n tó sọ ohunkóhun fún ẹnikẹ́ni.

Ìyẹn ń padà ṣeni níbi, ó sì ń padà ṣeni níbi lọ́nà pàtó. Àwọn ènìyàn mọ̀ nígbà tí ohun kan bá burú. Òfìfo ìsọfúnni kì í dà bí ìtura. Ó dà bí ìbòmọ́lẹ̀, sínú ìdákẹ́jẹ́ẹ́ yẹn ni gbogbo ènìyàn ń da àbámọ̀ búburú wọn sí. Àhesọ máa ń burú ju òtítọ́ lọ nígbà gbogbo, nítorí a fi ẹ̀rù kọ́ àhesọ, kò sì ní ojú. Àìsọ kì í dín àníyàn kù. Ó kàn ń gba agbára rẹ láti mọ ọn kúrò.

Èròngbà náà kì í ṣe láti fi hàn pé ohun gbogbo dára. Lọ́pọ̀ ìgbà ohun gbogbo kì í dára, ṣíṣe ẹ̀dà bí ẹni pé ó rí bẹ́ẹ̀ sì ń jó ìgbẹ́kẹ̀lé tí o ó nílò láti la ọ̀rọ̀ náà kọjá ní tòótọ́. Èròngbà náà ni láti jẹ́ orísun dídúró-ṣinṣin ti ìsọfúnni tòótọ́, kódà nígbà tí ìsọfúnni tòótọ́ náà kò pé tàbí tó le.

Àwọn olùwádìí tó ń kẹ́kọ̀ọ́ ìyípadà nínú àwọn ipò rúkèrúdò gidi ń padà sí irú èyí. Ní kíkọ nínú *Harvard Business Review*, Michaela Kerrissey àti Julia DiBenigno, tí wọ́n kẹ́kọ̀ọ́ bí àwọn ilé-ìwòsàn ṣe darí ìyípadà nígbà rúkèrúdò Covid, rí i pé ìwé-eré tó lọ́ra-tí-ó-sì-dúró-ṣinṣin déédéé ti àwọn ìṣẹ́gun kékeré àti kíkọ́ ìdàpọ̀ jẹ́ẹ́ kò bá ìṣòro gidi mu. Àwọn ìṣẹ́jú rúkèrúdò ni gan-an nígbà tí àwọn ènìyàn ṣí sílẹ̀ jù fún ìyípadà, àwọn aṣáájú tó ń dárúkọ ipò náà ní gbangba tí wọ́n sì ń rìn pẹ̀lú ìṣekedere sì ń ṣe dáadáa ju àwọn aṣáájú tó ń tẹ̀lé fínnífínní lọ. Òtítọ́ àti ìpinnu-ṣinṣin, kì í ṣe àìṣekedere tó ń tuni-nínú, ni ohun tó ń mú kí ẹgbẹ́ tó ń páyà dúró-ṣinṣin.

Bí o ṣe lè fi ìyípadà líle jíṣẹ́ láìsí dídún ìtaniji

Kò sí ọ̀kan nínú èyí tó nílò ìwà-àkànṣe. Ó jẹ́ àkójọ àwọn ìwà tí o lè yàn, ọ̀pọ̀ nínú wọn sì ń ṣẹlẹ̀ ṣáájú àti nígbà ìṣẹ́jú tí o bá ń sọ fún àwọn ènìyàn ní tòótọ́.

Tu ara rẹ nínú kí o tó tu ẹnikẹ́ni nínú

O kò lè pín ìtura tí o kò ní. Kí ìjíròrò náà tó bẹ̀rẹ̀, ṣe iṣẹ́ ara tí kò lẹ́wà ti mímú ètò iṣan-ara rẹ jáde kúrò nínú ìtaniji. Ìtújáde ẹ̀mí lọ́ra díẹ̀. Ẹsẹ̀ lórí ilẹ̀. Tú ìdìmú ti èjìká rẹ àti ohùn rẹ sílẹ̀. Èyí kì í ṣe àfikún rírọ̀. Ohùn rẹ àti ìyára rẹ ni gan-an àwọn ọ̀nà tí másùnmáwo rẹ ìbá ti gbà jáde, nítorí náà mímú ẹ̀mí rẹ lọ́ra ń mú ti yàrá náà lọ́ra.

Dárúkọ ìyípadà náà ní gbangba, ní kùtùkùtù, àti ní ọ̀rọ̀ tìrẹ

Sọ ohun tó ń ṣẹlẹ̀ kí ẹlòmíràn tó sọ ọ́ ní ọ̀nà búburú. Lo èdè tó ṣe kedere, kì í ṣe èéfín iléeṣẹ́. "À ń gé ìnáwó kù ní ìpín mẹ́ẹ̀ẹ́dógún nínú ọgọ́rùn-ún, ìyẹn sì túmọ̀ sí àwọn ìyípadà sí ẹgbẹ́ náà" dára ju "À ń wọ àkókò ìtúntò-ìlànà." Èdè tí kò ṣe kedere kì í mú ìròyìn búburú rọ̀. Ó ń fi hàn pé o ń fi ara pamọ́, àwọn ènìyàn sì ń múra líle sí i.

Sọ òtítọ́ nípa ohun tí o kò mọ̀

Èyí ni ìgbésẹ̀ tó ń ya àwọn aṣáájú dídúró-ṣinṣin sọ́tọ̀ kúrò lọ́wọ́ àwọn tó ń páyà. O kì yóò ní gbogbo ìdáhùn. Sọ bẹ́ẹ̀, mọ̀ọ́mọ̀. "Èyí ni ohun tí mo mọ̀. Èyí ni ohun tí mi ò tíì mọ̀. Èyí ni ìgbà tí mo retí láti mọ̀ sí i." Dídárúkọ àìdánilójú náà sókè ń ṣe ohun méjì lẹ́ẹ̀kan náà: ó ń dá àwọn ènìyàn dúró láti máa rò pé o ń fi ohun kan pamọ́, ó sì ń fi hàn pé àìmọ̀ jẹ́ ohun tí a lè yege nínú rẹ̀. Aṣáájú tó lè jókòó jẹ́ẹ́ nínú ipò tí kò tíì parí ń fún gbogbo ẹlòmíràn ní àyè láti ṣe bákan náà.

Fún àwọn ènìyàn ní ohun kan láti ṣe

Ẹ̀rù àti àìlágbára jẹ́ ìbátan tímọ́tímọ́. Nígbà tí àwọn ènìyàn kò bá lè ṣe nǹkan, ẹ̀rù kò ní ibi tí yóò lọ àyàfi sínú, ó sì ń ru. Nítorí náà so ìròyìn líle náà pọ̀ mọ́ ìgbésẹ̀ tó tẹ̀lé e, bí ó ti wù kí ó kéré tó. Ohun tí a ó fojúsùn ní ọ̀sẹ̀ yìí. Ìpinnu tó ṣì wà ní ọwọ́ wọn. Ọ̀nà láti béèrè ìbéèrè tàbí láti fi ìdàníyàn hàn. Agbára-ìṣe jẹ́ ọ̀kan lára àwọn òògùn-àbùkù tó yára jù sí ìpáyà, nítorí ó ń sọ ohun tó ń ṣẹlẹ̀ *sí* àwọn ènìyàn di ohun tí wọ́n ní ipa díẹ̀ nínú rẹ̀.

Jẹ́ kí ó wà láìléwu láti sọ ohun tó ń dẹ́rùbani

Olùwádìí Harvard Amy Edmondson ti lo ọ̀pọ̀ ẹ̀wádún lórí ohun tí ó pè ní ààbò ọpọlọ, ìmọ̀lára àjọpín pé o lè sọ̀rọ̀ jáde, béèrè ìbéèrè líle, tàbí jẹ́wọ́ ìdàníyàn láìsí ìjìyà fún un. Iṣẹ́ rẹ̀ tuntun ṣe àríyànjiyàn tó ṣe kedere pé èyí ṣe pàtàkì *sí i* nígbà àkókò líle, kì í ṣe kù, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ìgbà náà gan-an ni àwọn àjọ tó wà nínú másùnmáwo máa ń gé e kù. Lábẹ́ àìdánilójú, ìsọfúnni tí o nílò jù, ìkìlọ̀ ìbẹ̀rẹ̀, àtakò jẹ́ẹ́, "Mo rò pé àṣìṣe ni èyí," máa ń dé ọ̀dọ̀ rẹ nìkan bí àwọn ènìyàn bá nímọ̀lára ààbò tó láti sọ ọ́. Ìyípadà tí a bá ṣàkóso nínú ìdákẹ́jẹ́ẹ́ olẹ́rù jẹ́ ìyípadà tó ń wa lọ́nà afọ́jú. Nítorí náà pe àwọn ìbéèrè tí o kò fẹ́ gbọ́, kí o sì dáhùn wọn láìsí ìdáàbòbò-ara, nítorí bí o ṣe fèsì sí ìbéèrè líle àkọ́kọ́ ń pinnu bóyá ẹnikẹ́ni yóò béèrè ìkejì.

Sọ ọ́ ju ẹ̀ẹ̀kan lọ, kí o má sì sáré ju yàrá náà lọ

Ìdẹkùn àkókò kan wà nínú dídarí ìyípadà, ọ̀pọ̀ àwọn aṣáájú sì máa ń bọ́ sínú rẹ̀ nítorí bí ìyípadà náà ṣe rí láti inú.

Nígbà tí o bá kéde ìyípadà kan, o sábà ti ń gbé pẹ̀lú rẹ̀ fún ọ̀sẹ̀ pípẹ́. O ti ní ìpáyà ìkọ̀kọ̀ rẹ, o ti béèrè àwọn ìbéèrè rẹ, o ti ní àlàáfíà díẹ̀ pẹ̀lú rẹ̀. O wà ní ipò ìtẹ́wọ́gbà. Ẹgbẹ́ rẹ wà ní wákàtí òdo. Nígbà tí o bá ṣàlàyé fún wọn lẹ́ẹ̀kan tí o sì tètè lọ sínú ìṣesí, o kò ṣiṣẹ́ dáadáa. O ń sáré ṣáájú àwọn ènìyàn tó ṣì dúró ní ìlà ìbẹ̀rẹ̀ nínú ìdààmú. Wọ́n ka ìyára rẹ gẹ́gẹ́ bí àmì pé o kò lóye bí èyí ṣe tóbi tó, tàbí pé o kò kù sí i, àlàfo náà sì di orísun àníyàn tirẹ̀.

Àtúnṣe náà kò lẹ́wà ó sì ń ṣiṣẹ́. Sọ àwọn ohun pàtàkì ju ẹ̀ẹ̀kan lọ. Àwọn ènìyàn tó wà nínú ìpọ́njú kì í fa ìsọfúnni mọ́ ara dáadáa nígbà àkọ́kọ́, ìpàdé-gbogbo-ẹni kan ṣoṣo kò kà sí pé o ti bá wọn sọ̀rọ̀. Tún ìhìn kókó náà sọ ní àwọn ibi tó yàtọ̀ àti ní àwọn ọ̀rọ̀ tó yàtọ̀ ní ọjọ́ àti ọ̀sẹ̀ púpọ̀. Retí kí àwọn ìbéèrè kan náà padà wá, kí o sì dá wọn lóhùn lẹ́ẹ̀kan sí i bí ẹni pé ìgbà àkọ́kọ́ ni, nítorí fún ẹni tó ń ṣàníyàn tó ń béèrè, bẹ́ẹ̀ ni ó rí.

Ìyára-ìtẹ̀ tún ṣe pàtàkì. Mú kí ìkánjú tí a rí rẹ bá ìkánjú gidi mu. Àwọn ìyípadà kan nílò ìṣíkiri kánkán ní tòótọ́, àwọn ènìyàn sì lè dojú kọ ìyára nígbà tí wọ́n bá lóye ìdí. Ṣùgbọ́n ìyára àfọwọ́dá, gbígbìyànjú ọ̀rọ̀ tí kì í ṣe pàjáwìrì nítorí ìkánjú dà bí ìdarí, kàn ń fún adrenaline ká sínú yàrá tí kò nílò rẹ̀. Rìn kánkán nígbà tí ìṣẹ́jú náà bá pè fún un. Lọ́ra tó láti jẹ́ kí àwọn ènìyàn bá ọ nígbà tí kò bá pè fún un.

Ṣọ́ àwọn tó dákẹ́

Àwọn ènìyàn tí kò dà ọ́ láàmú rárá nínú ìyípadà sábà máa ń jẹ́ àwọn tí a gbọ́dọ̀ ṣọ́ jù.

Àwọn ìfèsì tó pariwo rọrùn láti rí ó sì rọrùn láti dáhùn. Ẹnìkan takò nínú ìpàdé, o kópa, afẹ́fẹ́ mọ́ díẹ̀. Ẹ̀rù tó le jù ni irú tó dákẹ́, àwọn tó dákẹ́ jẹ́ẹ́, tó ń mí orí, tí wọ́n sì jáde pẹ̀lú ẹ̀rù tí wọn kì yóò sọ jáde fún ọ láé. Àníyàn wọn kì í pòórá. Ó ń rìn sí ẹ̀gbẹ́ sínú àwọn ìjíròrò ọ̀nà-àbáwọlé àti àwọn ìhìn ìkọ̀kọ̀, níbi tó ti ń dàgbà láìsí ohunkóhun tòótọ́ láti tọ́ ọ sọ́nà, ó sì ń farahàn lẹ́yìn náà bí àwọn ènìyàn tó ń jáde jẹ́ẹ́ tàbí tó ń kúrò.

Ìdákẹ́jẹ́ẹ́ kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú fífaramọ́ rẹ̀. Lẹ́yìn tí o bá fi ìròyìn líle jíṣẹ́, lọ wá àwọn tí kò sọ ohunkóhun. Ìbẹ̀wò-ọkàn kúkúrú, tààrà, ìkọ̀kọ̀ ń ṣe ju ìkéde ẹgbẹ́ èyíkéyìí lọ. "Báwo ni o ṣe wà ní tòótọ́ pẹ̀lú gbogbo èyí?" Nígbà náà dáwọ́ ọ̀rọ̀ dúró kí o sì jẹ́ kí wọ́n dáhùn. O kò ní tún ohun gbogbo ṣe nínú ìjíròrò kan, o kò sì ń gbìyànjú láti ṣe é. O ń jẹ́ kí àwọn ènìyàn mọ̀ pé a rí wọn, èyí fúnra rẹ̀ ń gbé ìwọ̀n ìgbóná tó ń yani lẹ́nu kúrò nínú ẹ̀rù.

Nígbà tí ìdúró-ṣinṣin bá yọ̀

Ìgbà mìíràn o ó pàdánù ìfarabalẹ̀ rẹ. O ó bú jáde nínú ìpàdé, tàbí kí o fi ìmẹ́lì tí kò yẹ kí o fi ránṣẹ́ ránṣẹ́, tàbí kí o jẹ́ kí yàrá rí bí o ṣe ń ṣàníyàn gan-an. Gbogbo ènìyàn ni ó ń ṣe é, lábẹ́ ìkìmọ́lẹ̀ gidi ó sì fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ohun tó dájú.

Ohun tí àwọn ènìyàn ń rántí kì í ṣe bóyá o pé pérépéré. Ó jẹ́ bóyá o padà wá. Aṣáájú tó sọ pé "Mo hùwà líle sí ọ lánàá, ìyẹn kò sì tọ́, ìròyìn náà mì mí náà" kì í pàdánù àṣẹ. Wọ́n ń kọ́ gbogbo ẹgbẹ́ pé o lè ta gbọ̀ngbọ̀n kí o sì bọ̀ sípò, èyí tó jẹ́ ohun tó wúlò jù láti gbàgbọ́ nígbà tí ohun gbogbo bá ń yí. Ìyẹn náà ń ranni.

Òpin tún wà sí ohun tí ìdúró-ṣinṣin lè gbé, ó sì tọ́ láti jẹ́ olóòótọ́ nípa rẹ̀. Bí o bá ń darí ìyípadà nígbà tí o ń túká jẹ́ẹ́, tí o ń dùbúlẹ̀ jí ní gbogbo alẹ́, tí o ń páyà ní gbogbo òwúrọ̀, tí o ń bú àwọn tí o nífẹ̀ẹ́ jáde nílé, ìyẹn kì í ṣe ìṣòro ìdarí tí a ó fi agbára la kọjá. Ó jẹ́ àmì pé o ń gbé ju ohun tí ẹnìkọ̀ọ̀kan ṣe dá láti gbé nìkan. Bá ẹnìkan sọ̀rọ̀. Oníṣègùn-ọpọlọ, dókítà rẹ, ẹni tó ṣe àgbẹ́kẹ̀lé lóde ipò náà. Àwọn aṣáájú dídúró-ṣinṣin kì í ṣe àwọn tí kò nílò ìrànlọ́wọ́ láé. Wọ́n jẹ́ àwọn tó ń rí i gbà kí wọ́n tó fọ́, kí wọ́n lè máa dúró síbẹ̀ nígbà tí àwọn ènìyàn wọn bá nílò wọn jù.

Ìyípadà á máa dé. Bẹ́ẹ̀ ni ó máa ń rí nígbà gbogbo. Ẹ̀dà rẹ tó lè pàdé rẹ̀ láìsí dídiná yàrá náà jẹ́ ohun tí o ń kọ́ ní àwọn ìṣẹ́jú lásán tí o sì ń fara tì í ní àwọn tó le, àwọn ènìyàn tó yí ọ ká sì máa nímọ̀lára ìyàtọ̀ náà pẹ́ kí wọ́n tó lè dárúkọ rẹ̀.

Àwọn Orísun

• Harvard Business Review, How to Successfully Drive Change When Everything Is Uncertain (Michaela J. Kerrissey and Julia DiBenigno)
• Harvard Business Review, In Tough Times, Psychological Safety Is a Requirement, Not a Luxury (research by Amy C. Edmondson and colleagues)
• Knowledge at Wharton, Leadership Influence: Controlling Emotional Contagion (Sigal Barsade)
• Sigal Barsade, The Ripple Effect: Emotional Contagion and Its Influence on Group Behavior (Administrative Science Quarterly)