Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá
- Ṣèlérí wíwàníhìn-ín rẹ, kì í ṣe àbájáde náà.
- Fọwọ́ sí ìbẹ̀rù náà kí o tó dá òkodoro kankan sọ.
- Fúnni ní ìgbésẹ̀ kékeré kan tó tẹ̀lé, tí a lè mú ṣẹ.
Ẹnìkan dúró ní ẹnu-ọ̀nà rẹ, tàbí ní ìhà kejì ìpè náà, ó hàn gbangba pé ó ń ṣàníyàn. A ń fọ̀rọ̀ sọ pé ìyọkúrò iṣẹ́ ń bọ̀. Àbájáde àyẹ̀wò padà dé. Àdéhùn tí gbogbo ènìyàn gbẹ́kẹ̀lé ṣẹ̀ṣẹ̀ wó lulẹ̀. Wọ́n wò ọ́, àwọn ọ̀rọ̀ náà sì fẹ́rẹ̀ẹ́ dìde fúnra wọn: “Má ṣàníyàn. Yóò dára.”
Ọ̀pọ̀ ìgbà, o kò mọ̀ ní ti gidi pé yóò dára.
Ìdẹ̀kùn nìyẹn. O fẹ́ tu ẹni tó wà níwájú rẹ nínú, ìtura tó yára jù tó wà lárọ̀ọ́wọ́tó sì jẹ́ ìlérí nípa ọjọ́ iwájú tí o kò lè ṣe ní òtítọ́. Nítorí náà o ṣe é síbẹ̀, nítorí ìdákẹ́jẹ́ẹ́ rí burúkú sí i, àti nítorí wíwo ẹnìkan tó ń bẹ̀rù ṣòro. Ìṣòro náà ni pé ìtura òfìfo kì í pẹ́. Ìṣẹ́jú tí òtítọ́ bá tako rẹ̀, ohun méjì fọ́ lẹ́ẹ̀kan náà: ìdààmú ọkàn ẹni náà, tó padà sí ibi tó ti bẹ̀rẹ̀, àti ìgbàgbọ́ wọn pé ìwọ yóò sọ òtítọ́ fún wọn. Ìkejì náà ṣòro púpọ̀ sí i láti tún kọ́.
Ọ̀nà tó sàn wà láti dúró ṣinṣin, kò sì béèrè kí o purọ́ tàbí kí o ṣàlàyé gbogbo ipò tó burú jù. Ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú yíya ohun méjì tí a sábà máa ń dàpọ̀ sọ́tọ̀.
Ìtura àti àsọtẹ́lẹ̀ kì í ṣe ohun kan náà
Nígbà tí o bá sọ pé “yóò dára,” o sábà ń gbìyànjú láti ṣe ohun rere kan: dín ìbẹ̀rù ẹni náà kù. Ṣùgbọ́n gbólóhùn náà ń gbé àsọtẹ́lẹ̀ wọlé ní jìbìtì. O ń sọ àsọtẹ́lẹ̀ àbájáde kan, àbájáde sì gan-an ni apá tí o kò darí.
O lè jáwọ́ àsọtẹ́lẹ̀ náà kí o sì pa ìwà rere náà mọ́. Ohun tí àwọn ènìyàn tó wà nínú ìpọ́njú ń béèrè ní ti gidi, lábẹ́ àwọn ọ̀rọ̀ náà, kì í ṣe “ṣé o lè fọwọ́ sí àbájáde náà?” Ó súnmọ́ “ṣé mo dá wà nínú èyí?” àti “ṣé mo lè gbẹ́kẹ̀lé ohun tí o sọ fún mi?” Ìbéèrè méjì yẹn ni o lè dáhùn ní òtítọ́, ní gbogbo ìgbà, láìka bí ipò náà ṣe padà sí.
Nítorí náà ìgbésẹ̀ náà ni láti dẹ́kun fífúnni nírètí nípa *ọjọ́ iwájú* kí o sì bẹ̀rẹ̀ sí í fúnni nírètí nípa *ìwọ*. O kò lọ sí ibìkankan. Ìwọ yóò sọ òtítọ́ fún wọn gẹ́gẹ́ bí o ṣe mọ̀ ọ́n. Ìwọ yóò dojú ohun náà kọ pẹ̀lú wọn dípò kí o máa ṣàkóso wọn láti ọ̀nà jíjìn tó tù ú nínú. Kò sí ọ̀kan nínú ìwọ̀nyẹn tó dá lórí àbájáde náà, èyí sì túmọ̀ sí pé kò sí ọ̀kan nínú rẹ̀ tí a lè ṣàfihàn gẹ́gẹ́ bí irọ́ lẹ́yìn-ọ̀-rẹyìn.
Sọ ohun tí o mọ̀, ohun tí o kò mọ̀, àti ohun tó ń ṣẹlẹ̀ tọ̀nà
Nígbà tí ọjọ́ iwájú kò dá ni lójú ní ti gidi, ohun tó lè tù ni jù tí o lè fúnni ni àwòrán kedere ti ilẹ̀ tí o dúró lé ní ti gidi. Harvard Business Review, tó kọ̀wé lórí bí a ṣe lè bá ẹgbẹ́ sọ̀rọ̀ nígbà tí ọjọ́ iwájú kò bá dá ni lójú, ṣàpèjúwe iṣẹ́ aṣáájú gẹ́gẹ́ bí fífúnni nírètí láìfún ni ní ìrètí èké. Ètò tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé kan ló ń ṣe ọ̀pọ̀ iṣẹ́ náà:
- Èyí ni ohun tí a mọ̀. Sọ àwọn òkodoro tó ti fìdí múlẹ̀ ní ti gidi, ní kedere, láìsọ wọ́n di rírọ̀. Àwọn ènìyàn lè dì òkodoro líle mú. Ohun tí wọn kò lè dì mú ni ìmọ̀lára pé o ń fi ọ̀kan pamọ́.
- Èyí ni ohun tí a kò tí ì mọ̀. Sísọ àwọn àìmọ̀ jáde ní gbangba ń tù ni lọ́nà tó yani lẹ́nu. Ó ń sọ fún àwọn ènìyàn pé àwọn àlàfo nínú òye tiwọn jẹ́ gidi tí a sì ń pín, kì í ṣe àmì pé wọ́n ń fọ ohun tó hàn gbangba sílẹ̀.
- Èyí ni ohun tí a ń ṣe nípa àlàfo náà. Kódà ìgbésẹ̀ kékeré, tó dájú, tó tẹ̀lé ń mú ìmọ̀lára agbára padà. “A máa mọ̀ sí i ní Fúráìdè, mo sì máa sọ fún ọ lọ́jọ́ tí mo bá gbọ́” ṣẹ́gun àpèjúwe ìtura yòówù kó jẹ́.
Apá kẹta yẹn ṣe pàtàkì ju bí àwọn ènìyàn ṣe ń retí lọ. Àìdánilójú máa ń ṣòro jù láti gbé nígbà tó bá rí bíi eléèmọ̀, bí dídúró nínú òkùnkùn fún ohun tí a ó ṣe sí ọ. Ìgbésẹ̀ tó tẹ̀lé, bí ó ti wù kí ó kéré tó, ń sọ ìdúró di ohun tó ní ìrísí.
Ṣàkíyèsí ohun tí ètò yìí kọ̀ láti ṣe. Kò sọ àsọtẹ́lẹ̀ òpin. Kò sọ pé “gbogbo rẹ̀ yóò yanjú.” Ó fún àwọn ènìyàn ní òtítọ́, ìwọ̀n òtítọ́ àìmọ̀ náà, àti ìdí kan láti gbà gbọ́ pé o wà lórí rẹ̀. Àkópọ̀ yẹn ń tu yàrá kan nínú tó dúró sí i ju àṣẹ ìdùnnú-ídẹ́rùbà lọ.
Gbígbà pé o kò ní ìdáhùn ń sọ ọ́ di ẹni tó láàbò sí i láti tẹ̀lé
Ìbẹ̀rù kan wà lábẹ́ gbogbo èyí, èyí tó jẹ́ pé gbígbà pé o kò dá ọ lójú ń sọ ọ́ dàbí aláìlágbára, àti pé ẹni tó ń bẹ̀rù nílò kí o dàbí ẹni tó dá ọ lójú. Ìwádìí ń tọ́ka sí ọ̀nà mìíràn.
Amy Edmondson, ọ̀jọ̀gbọ́n Harvard tí iṣẹ́ rẹ̀ lórí ààbò ọpọlọ ṣe àgbékalẹ̀ bí a ṣe ń ronú nípa ìgbẹ́kẹ̀lé nínú ẹgbẹ́, ṣàpèjúwe ìmúra aṣáájú láti jẹ́wọ́ àṣìṣe tirẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀, kì í ṣe àbùkù. Ọ̀rọ̀ rẹ̀ tọ́ láti pa mọ́ sí àpò rẹ: “Mo lè fo ohun kan síhìn-ín. Mo nílò láti gbọ́ lọ́dọ̀ yín.” Sísọ ìyẹn kì í kà bí àìmọ̀-iṣẹ́. Ó kà bí òtítọ́, ó sì ń fún àwọn tó yí ọ ká ní àṣẹ láti mú òtítọ́ wá bá ọ dípò kìkì ìròyìn tí wọ́n rò pé o fẹ́.
Aṣáájú tí kò gbà pé àlàfo kan wà máa ń kọ́ gbogbo ènìyàn láti máa ṣe eré ìdánilójú padà. Aṣáájú tó lè sọ pé “N kò tí ì mọ̀, N kò sì ní ṣe bí ẹni tó mọ̀” di ẹni tí àwọn ènìyàn lè gbẹ́kẹ̀lé ní ti gidi nínú òkùnkùn, nítorí ó ti fi hàn pé kò ní bò ó mọ́lẹ̀.
Bí èyí ṣe ń dún ní ìgbé ayé gidi
Àwọn ọ̀rọ̀ àbùmọ́ kì í ṣèrànwọ́ púpọ̀ ní ẹnu-ọ̀nà. Èyí ni àwọn ẹ̀yà òtítọ́ ti àkókò náà, irú tí o lè sọ ní gbangba ní ti gidi.
Dípò “Má ṣàníyàn, iṣẹ́ rẹ wà láìléwu,” nígbà tí o kò mọ̀:
“N kò ní ṣe bí ẹni tó ní àwòrán pípé, nítorí n kò ní. Èyí ni ohun tí mo lè sọ fún ọ dájúdájú báyìí, ní ìṣẹ́jú tí ìyẹn bá yí padà, ìwọ ni yóò kọ́kọ́ gbọ́ lọ́dọ̀ mi.”
Dípò “Mo dá mi lójú pé àwọn àyẹ̀wò yóò padà mọ́,” sí ẹni tó ń dúró de àbájáde:
“Ìdúró yìí burú, N kò sì ní yọ́ ọ lẹ́nu kúrò nínú bíbẹ̀rù. Ohun yòówù tí àbájáde bá sọ, o kò dá gba èyí kọjá nìkan. Mo máa wà níhìn-ín gan-an.”
Dípò “Gbogbo rẹ̀ wà lábẹ́ ìdarí,” nígbà tí ó hàn gbangba pé kò rí bẹ́ẹ̀:
“Ọ̀sẹ̀ líle ni, N kò sì ní ṣe é lọ́ṣọ̀ọ́. A ń fojú sí ohun tó tẹ̀lé níwájú wa, mo sì máa mú ọ dúró nínú ìwífún bí ó ṣe ń lọ.”
Ọ̀kọ̀ọ̀kan ìwọ̀nyí ń dín ìbẹ̀rù kù láìná ìlérí tí o kò lè bò. Wọ́n jẹ́wọ́ ìmọ̀lára náà, wọ́n sọ òtítọ́, wọ́n sì fúnni ní ohun kan tó jẹ́ tìrẹ ní ti gidi láti fúnni: wíwàníhìn-ín rẹ àti òtítọ́ rẹ.
Àwọn ohun díẹ̀ tó ń ṣèrànwọ́
- Fọwọ́ sí ìmọ̀lára náà kí o tó sọ ohunkóhun nípa àwọn òkodoro. “Dájúdájú o ń ṣàníyàn, èyí pọ̀” ń ṣe ju ẹsẹ̀-ọ̀rọ̀ ọgbọ́n kan lọ láti tu ẹnìkan nínú. Àwọn ènìyàn máa ń ró balẹ̀ ní kété tí wọ́n bá rò pé a lóye wọn, kì í ṣe kí ó tó dé bẹ́ẹ̀.
- Bá ìyárasí wọn mu, kì í ṣe àìtura rẹ. Ìsáré láti tù ni sábà máa ń jẹ́ nípa mímú àìtura tìrẹ dínkù nígbà tí o ń wo ẹnìkan tó ń jìyà. Jókòó nínú rẹ̀ ní ìṣẹ́jú kan gígùn ju bí ó ṣe ń tù ú nínú lọ. Ìdákẹ́jẹ́ẹ́ pẹ̀lú rẹ nínú rẹ̀ ṣẹ́gun ọ̀rọ̀ yára tó ń dún èké.
- Jẹ́ pàtó nípa ohun tí o lè ṣèlérí. “Mo máa ṣàwárí kí n sì pè ọ́ ní àárọ̀ ọ̀la” jẹ́ ìfaramọ́ gidi, kékeré àti mímú-ṣẹ. Ìtura àìṣe-kedere máa ń tú. Ìlérí kékeré tí a mú ṣẹ ń kójọ di ìgbẹ́kẹ̀lé.
- Má ṣe ya ìṣòro pẹ̀lú. Òtítọ́ kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú títò gbogbo ipò tó burú jù sílẹ̀. Dúró lórí ohun tó jẹ́ òtítọ́ àti ohun tí a mọ̀. O ń fojú sí dídúró-ṣinṣin àti òtítọ́, kì í ṣe ìsoríkọ́.
- Nígbà náà mú ìlérí tí o ṣe ṣẹ. Èyí ni gbogbo ìpìlẹ̀. Ìtẹ̀síwájú ni ohun tó ń sọ àwọn ọ̀rọ̀ rẹ láti inú ìjíròrò yìí di ẹni tó gbà ọ́ gbọ́ ní èkejì.
Nígbà tí ó bá tóbi ju ìjíròrò líle lọ
Nígbà mìíràn ẹni tó wà níwájú rẹ kì í kàn ṣàníyàn nípa àbájáde tí kò dá ni lójú. Wọ́n ń rì lábẹ́ rẹ̀. Tí ẹnìkan bá dàbí ẹni tí kò lè ṣiṣẹ́, tí kò lè sùn tàbí jẹun, tó ń sọ̀rọ̀ nípa jíjẹ́ ẹrù, tàbí tó sọ lọ́nàkọnà pé kò fẹ́ wà níhìn-ín, ìyẹn kì í ṣe àkókò fún òtítọ́ pẹ̀lẹ́ tó wà lókè. Ó jẹ́ àkókò láti wà nítòsí kí o sì ràn wọ́n lọ́wọ́ láti dé ọ̀dọ̀ àtìlẹ́yìn gidi, oníṣègùn, oníṣègùn ọpọlọ, tàbí ìlà ìṣòro, kí o sì má fi wọ́n sílẹ̀ nìkan pẹ̀lú rẹ̀. O kò ní láti jẹ́ ẹni tó ní ìdáhùn. O kàn ní láti jẹ́ ẹni tí kò yíjú kúrò tó sì ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti wá ẹni tó lè ṣe.
Ohun tó dúró ṣinṣin jù tí o lè jẹ́ fún àwọn tó gbẹ́kẹ̀lé ọ kì í ṣe ìdánilójú. Ìdánilójú kò jẹ́ tìrẹ láti fúnni láéláé. Ó jẹ́ òkodoro ìdákẹ́rọ́rọ́, tó ṣeé fihàn pé nígbà tí nǹkan bá le, ìwọ yóò sọ òtítọ́ fún wọn ìwọ yóò sì dúró. Ìyẹn jẹ́ ìlérí tí o lè mú ṣẹ ní ti gidi, mímú un ṣẹ sì ni ohun tí wọn yóò rántí pẹ́ lẹ́yìn tí wọ́n ti gbàgbé ohun tí ọ̀sẹ̀ búburú náà tilẹ̀ jẹ́ nípa rẹ̀.
Àwọn Orísun
- Harvard Business Review, How to Talk to Your Team When the Future Is Uncertain
- Harvard Business Review, How to Reassure Your Team When the News Is Scary
- AAMC (interview with Amy Edmondson), Psychological safety is critically important in medicine