Ṣíṣàkóso Ọ̀gá Tó Le

Irú ẹ̀rù alẹ́-ọjọ́-Àìkú pàtó kan wà tó ń wá láti ọ̀dọ̀ ọ̀gá tó le. Kì í ṣe iṣẹ́ náà. Iṣẹ́ náà, o lè ṣe é. Ó jẹ́ àìmọ̀: ẹ̀yà wọn wo ni yóò farahàn ní ọjọ́ Ajé, bóyá ohun tí o fi ránṣẹ́ ní ọjọ́ Ẹtì yóò gúnlẹ̀ dáadáa tàbí kí ó fi ọ́ sínú ìṣòro, iye ọ̀sẹ̀ rẹ tó máa lọ sí ṣíṣàkóso ìṣesí wọn dípò ṣíṣe iṣẹ́ rẹ.

Bí ibẹ̀ ni o bá wà, bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ohun kan tó jẹ́ òtítọ́ ní ti gidi tó sì ń tú ni sílẹ̀ díẹ̀. O kò lè mú kí àgbàlagbà mìíràn yàtọ̀. O kò lè fi àríyànjiyàn mú ọ̀gá rẹ di ẹni tó fara balẹ̀ sí i, tó ṣe kedere sí i, tàbí tó ṣàánú sí i. Ohun tí o lè ṣe ni láti mú ìmọ̀ rẹ pọ̀ sí i nípa bí o ṣe ń bá ẹni tó wà níwájú rẹ ṣiṣẹ́, láti dáàbò bo ìdúró rẹ, kí o sì pinnu, ní òtítọ́, iye àkókò tí èyí lè ṣeéṣe. Ìyẹn ni ohun tí ṣíṣàkóso-ọ̀gá jẹ́ ní ti gidi. Kì í ṣe ìpọ́nni. Kì í ṣe eré. Ìsapá mọ̀ọ́mọ̀ láti mú ìbáṣepọ̀ líle ṣiṣẹ́ dáradára tó fi jẹ́ pé o lè ṣe iṣẹ́ rere nínú rẹ̀.

Lákọ̀ọ́kọ́, dárúkọ irú líle tó jẹ́

"Líle" bo ilẹ̀ púpọ̀, ìdáhùn tó tọ́ sì sinmi lé èyí tí o ní. Ó tọ́ ká ṣe pàtó pẹ̀lú ara wa, nítorí àwọn ọgbọ́n náà ń fà sí ọ̀nà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀.

Ọ̀gá kan wà tó jẹ́ aláìlétò tó sì ń hùwà kánjúkánjú. Àwọn ohun-pàtàkì ń yí padà ní wákàtí kọ̀ọ̀kan, kò sí ohun tí a kọ sílẹ̀, o sì ń fọ́ lẹ́yìn ìpinnu tí o kò mọ̀ pé a ṣe nígbà gbogbo.

Ọ̀gá aláṣejù-kékeré wà, tó gbọ́dọ̀ fọwọ́ kan ohun gbogbo, tó ń tún àwọn ìmẹ́lì rẹ kọ, tó sì ń ka òmìnira èyíkéyìí sí ewu.

Ọ̀gá tó jẹ́ oníṣesí-àìdúró tàbí oníbínú-kánkán wà, níbi tí àìṣeéfojúsọ́nà fúnra rẹ̀ ni ìnira náà. O ń ná okun rẹ láti ṣàsọtẹ́lẹ̀ ojú-ọjọ́.

Ọ̀gá kan sì wà tí ìwà rẹ̀ ń kọjá ìlà gidi kan, ìpọ́nilójú, ìtẹ́ni-mọ́lẹ̀, ìyọnilẹ́nu. Ẹ̀ka ìkẹyìn yẹn yàtọ̀ ní irú, kì í ṣe ní ìwọ̀n, ọ̀pọ̀ àpilẹ̀kọ yìí sì jẹ́ nípa àwọn mẹ́ta àkọ́kọ́. Irú tó ń kọjá-ìlà, a ó padà sí i.

Mímọ irú rẹ ṣe pàtàkì nítorí ojútùú fún ọ̀kan jẹ́ ìgbésẹ̀ tí kò tọ́ fún òmíràn. Ọ̀gọ̀ọ̀rọ̀ ìròyìn-ìmúdójúìwọ̀n tó ń mú ọ̀gá aláṣejù-kékeré fara balẹ̀ yóò kàn fún ọ̀gá tí kì í fọwọ́ ba nǹkan pa ó sì ná àkókò rẹ. Ṣàwárí àìsàn kí o tó tọ́jú.

Bí ìyẹn ṣe rí ní ìṣe

Fún ọ̀gá aláìlétò, iṣẹ́ rẹ ni láti jẹ́ ìrántí àti ẹ̀yìn iṣẹ́ náà. Kọ ohun tí a pinnu sílẹ̀ kí o sì fi ránṣẹ́ padà. Pa àkójọ tó ń tẹ̀síwájú ti àwọn nǹkan tí kò tíì parí mọ́ kí o sì gbé e jáde kí àwọn nǹkan tó já sórí. O kò tún wọn ṣe. O ń pèsè ìlànà tí wọ́n kò ní ní jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́, bí àkókò ti ń lọ o sì di ẹni tí wọn kò lè ṣiṣẹ́ láìsí rẹ̀.

Fún aláṣejù-kékeré, o ń ṣiṣẹ́ láti jèrè ìgbẹ́kẹ̀lé ní ìdìpọ̀ kékeré, tó hàn. Bánisọ̀rọ̀ jù ní kùtùkùtù, mú ohun tí o sọ pé o ó mú wá gan-an, kí o sì fẹ àwọn àlàfo láàrin àwọn àyẹ̀wò jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ bí wọ́n ṣe ń tù sílẹ̀. Tako ìfẹ́ láti fi iṣẹ́ rẹ pamọ́ nítorí ìkanra; pẹ̀lú irú yìí, ìfihàn tó dín kù máa ń mú ìdìmú náà le sí i nígbà gbogbo.

Fún ọ̀gá oníṣesí-àìdúró tàbí oníbínú-kánkán, ẹ̀gbẹ́ agbára rẹ ni ìtọ́jú-àkókò àti ìdúróṣinṣin. Kọ́ àwọn ìlù wọn, ìgbà tí a lè súnmọ́ wọn àti ìgbà tí a kò lè, kí o sì darí àwọn ìjíròrò gidi sí àwọn fèrèsé rere. Dúró bákan náà láìka ìṣesí wo ló wọlé. Ìdúróṣinṣin rẹ máa ń di ohun kékeré, tí a lè fojú sọ́nà nínú ọjọ́ wọn, ó sì máa ń san án padà.

Fẹ́ láti mọ ìkì tí wọ́n wà lábẹ́ rẹ̀

Ìyípadà-èrò kan nìyí tó ń ṣe ju ìpín iṣẹ́ rẹ̀ lọ. Ọ̀gá rẹ náà jẹ́ òṣìṣẹ́ ẹnì kan. Wọ́n ní ọ̀gá kan, nọ́ńbà kan tí a fi ń ṣèdájọ́ wọn, ìbẹ̀rù kan tí wọ́n ń ṣàkóso, ọjọ́-gbèdéke kan tó ń rọ̀ mọ́ wọn tí o lè má rí láéláé.

Ìtọ́sọ́nà Harvard Business Review olókìkí lórí èyí, *Managing Your Boss* ti John Gabarro àti John Kotter, ṣe kókó kan tó dún bí ohun tó hàn gbangba tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé kò sí ẹni tó ń ṣe: ìbáṣepọ̀ náà ń rìn ní ọ̀nà méjèèjì. O gbára lé olùdarí rẹ, olùdarí rẹ sì gbára lé ọ, ju bí àwòrán-ètò iṣẹ́ ṣe fihàn lọ. Ọ̀pọ̀ ènìyàn ń ṣàkóso ìbáṣepọ̀ yẹn lọ́nà tí kò gbéra, tí wọ́n ń dáhùn sí ohunkóhun tó bá sọ̀kalẹ̀. Àwọn tó ń ṣe dáradára ń ṣàkóso rẹ̀ mọ̀ọ́mọ̀, nípa lílóye àwọn èròngbà ọ̀gá wọn, àwọn ìkì wọn, àwọn ibi tí wọn kò rí, àti ọ̀nà tí wọ́n fẹ́ràn láti gba ìwífún ní ti gidi.

Apá ìkẹyìn yẹn dúró ṣinṣin ó sì ṣeé lò. Àwọn ọ̀gá kan fẹ́ àkọlé nìkan, kò sí ohun mìíràn. Àwọn kan fẹ́ gbogbo ọ̀gbọ́n tàbí wọn kì í gbẹ́kẹ̀lé ìparí. Àwọn kan ń kà; àwọn kan nílò láti sọ̀rọ̀ rẹ̀ jáde. Ọ̀pọ̀ ìforígbárí tó dà bí ti ara-ẹni jẹ́ àìbámu kìkì nínú bí ènìyàn méjì ṣe ń pààrọ̀ ìwífún. Ṣàwárí ìlànà wọn kí o sì fún wọn ní ìyẹn, ìye ìforígbárí tó ń yà ni lẹ́nu á sì lọ.

Kò sí ọ̀kankan nínú èyí tó dá ìwà búburú láre. Lílóye ìdí tí ẹnì kan fi rí bí wọ́n ṣe rí kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú gbígbà á. Ó kàn fún ọ ní ìwífún tó dára láti fi ṣiṣẹ́.

Kọ́ irú ìgbẹ́kẹ̀lé tó ń ra àyè fún ọ

Pẹ̀lú ọ̀gá líle, ìtẹ̀sí náà ni láti dákẹ́. Tẹ orí rẹ mọ́lẹ̀, sọ díẹ̀, retí láti wà lóde ojú. Ó sábà máa ń pa dà sí ni, pàápàá pẹ̀lú olùdarí tó ní àníyàn tàbí tó fẹ́ ṣàkóso, nítorí ìdákẹ́ ka bí ìṣòro tí a fi pamọ́. Aláṣejù-kékeré tí kò lè rí ohun tí o ń ṣe rò pé ohun tó burú jù ló ń ṣẹlẹ̀ ó sì tẹ mọ́lẹ̀ le sí i.

Ìgbésẹ̀ tó lòdì sí èrò ni láti fún wọn ní púpọ̀ sí i, kí wọ́n tó béèrè. Ìròyìn-ìmúdójúìwọ̀n kúkúrú, tí a lè fojú sọ́nà lórí ìlù tí wọ́n lè gbẹ́kẹ̀lé. Ohun tí o parí, ohun tí o ń ṣe, ohun tí o nílò lọ́wọ́ wọn, ohunkóhun tó fẹ́ yẹsẹ̀. O kò ṣe eré ẹni-tí-ọwọ́-rẹ̀-dí. O ń mú àìdánilójú tó ń mú ọ̀gá tó ní àníyàn fọwọ́ kàn án kí ó sì gbá ọ̀pá-ìdarí mú kúrò. Ìfihàn, tí a fi fúnni lọ́fẹ̀ẹ́, sábà ni ohun tó ń jèrè àyè fún ọ níkẹyìn láti ṣiṣẹ́ láìsí ìṣọ́.

Àwọn àṣà díẹ̀ tó ń kọ́ ìgbẹ́kẹ̀lé yẹn:

• Gbé ìròyìn burúkú jáde ní kùtùkùtù àti fúnra rẹ. Ọ̀gá tó gbọ́ nípa àwọn ìṣòro lákọ̀ọ́kọ́ láti ọ̀dọ̀ rẹ, pẹ̀lú ètò tó so mọ́ ọn, kọ́ pé àwọn lè gbẹ́kẹ̀lé ọ. Ẹni tó gbọ́ nípa rẹ̀ láti ọ̀dọ̀ ẹlòmíràn kọ́ òdìkejì rẹ̀.
• Jẹ́ ẹni tó ń mú nǹkan wá sí ìparí. Pẹ̀lú ọ̀gá aláìlétò pàápàá, ìgbẹ́kẹ̀lé tó rọrùn, tó ń sú ni máa ń sọ ọ́ di ibì kan ṣoṣo tó dúró ṣinṣin tí wọn kò ní láti ṣàníyàn nípa rẹ̀.
• Fìdí àwọn ìpinnu múlẹ̀ ní kíkọ, pẹ̀lú inú rere. "Kìkì láti rí i dájú pé mo ti gbà á, a ó lo àṣàyàn kejì a ó sì ti ọjọ́-gbèdéke sí ọjọ́ kẹrìnlá, ǹjẹ́ ó tọ́?" Èyí ń dáàbò bò ọ́ nígbà tí àwọn ohun-pàtàkì bá yí padà, ó sì ń ṣe é láìsí ẹ̀sùn kankan.

Ìdí tí sísọ̀rọ̀ jáde fi léwu níbí

Bí o bá ti jókòó lórí àníyàn gidi kan rí nítorí gbígbé e sókè dà bí ohun eléwu, o kò lágbára rárá, o kò sì ń fojú inú rò ewu náà. Amy Edmondson, olùwádìí Harvard tó ti kẹ́kọ̀ọ́ èyí fún ẹ̀wádún, pe èròjà tó kù ní àìléwu-ọpọlọ: ìgbàgbọ́ pé o lè sọ̀rọ̀ jáde pẹ̀lú èrò, ìbéèrè, tàbí àṣìṣe láìsí ìbẹ̀rù jíjẹ níyà tàbí dídójútì fún un. Nígbà tó bá wà, àwọn ènìyàn ń tọ́ka sí àwọn ìṣòro ní kùtùkùtù iṣẹ́ sì ń sunwọ̀n sí i. Nígbà tó kò bá sí, àwọn ènìyàn ń dákẹ́, ìdákẹ́ náà sì ń ná gbogbo ènìyàn.

Ọ̀gá tó le sábà máa ń jẹ́, ní ọ̀rọ̀ gbangba, ẹni tó ti sọ ọ́ di eléwu láti sọ̀rọ̀ jáde. Nítorí náà ìdúró-jáfara rẹ bọ́gbọ́n mu. Ohun tó wà níbẹ̀ ni pé dídákẹ́ kì í mú ìṣòro náà lọ; ó kàn túmọ̀ sí pé yóò yọjú lẹ́yìn náà, tó tóbi sí i, tí ó sì máa ń jẹ́ ìnáwó rẹ. Èròngbà náà kì í ṣe láti di aláìbẹ̀rù lóru kan. Ó jẹ́ láti wá ohun tó jẹ́ òtítọ́ tó kéré jù tí o lè sọ, ní àkókò tó ní ààbò jù lọ tó wà, kí o sì kọ́ láti ibẹ̀.

Bójútó ìjíròrò líle náà láìdáná

Nígbà mìíràn o ní láti gbé nǹkan kan sókè tààrà. Owó tí wọ́n fẹ́ kéré jù, àkókò náà kò ṣeéṣe, ọ̀nà tí wọ́n gbà bá ọ sọ̀rọ̀ nínú ìpàdé yẹn kò dára. Yíyẹ̀ ẹ́ sílẹ̀ láéláé kì í ṣe ètò. Bẹ́ẹ̀ ni ẹ̀gàn ìbínú sí wọn.

Àwọn nǹkan díẹ̀ ń mú kí àwọn ìjíròrò wọ̀nyí lọ dáradára sí i:

1. Yan àkókò náà. Kì í ṣe níwájú àwọn ẹlòmíràn, kì í ṣe nígbà tí ẹnikẹ́ni nínú yín bá gbóná. Ọ̀gá oníbínú-kánkán tí a bá nínú àkókò búburú yóò sọ ọ́ di nípa ìpèníjà sí àṣẹ wọn, kì í ṣe nípa ọ̀ràn náà. Dúró de ìfàyabalẹ̀ kí o sì béèrè fún ìṣẹ́jú díẹ̀.
2. Sọ̀rọ̀ nípa ìṣòro náà, kì í ṣe ẹni náà. "Mo ń ṣàníyàn pé a ó pàdánù ọjọ́ náà bí a bá fi èyí kún un láìjù nǹkan sílẹ̀" fún wọn ní ìṣòro láti yanjú pẹ̀lú rẹ. "O ń kó nǹkan lé mi léraléra" fún wọn ní ìkọlù láti dáàbò bò. Òtítọ́ kan náà, ìjíròrò tó yàtọ̀ pátápátá.
3. Wá pẹ̀lú àbá, kì í ṣe ẹ̀dun-ọkàn nìkan. Mú àṣàyàn tí o ó yàn wá àti ìpààrọ̀ náà. Àwọn ọ̀gá, kódà àwọn tó le, máa ń rí i ní èyí tó rọrùn púpọ̀ sí i láti sọ bẹ́ẹ̀ni sí àbá ju láti tún ẹ̀dun-ọkàn tí kò ní ìparí ṣe lọ.
4. Fojú sọ́nà fún ìbáramu, kì í ṣe ìfọwọ́sí. O kò nílò kí ọ̀gá rẹ jẹ́wọ́ pé o tọ̀nà. O nílò láti gúnlẹ̀ sórí ètò tí ẹ jọ ní tí ẹ méjèèjì lè gbé pẹ̀lú rẹ̀. Àwọn wọ̀nyẹn jẹ́ nǹkan ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, lílépa àkọ́kọ́ sì máa ń ná ọ ní èkejì.

Dáàbò bo ìdúróṣinṣin ti ara rẹ

Ọ̀pọ̀ ìbàjẹ́ láti ọ̀dọ̀ ọ̀gá tó le kì í ṣe àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ náà. Ó jẹ́ ohun tí o ń rù láàrin wọn, àwọn ìjíròrò tí a tún ṣe ní aago mọ́kànlá alẹ́, àforíjìn tí a kọ fún ohun tí kì í ṣe ẹ̀ṣẹ̀ rẹ, ìbàjẹ́ lọ́ra ti ìgbẹ́kẹ̀lé nínú ìmòye ti ara rẹ.

Ṣọ́ra fún ìyẹn mọ̀ọ́mọ̀.

Pa àkọsílẹ̀ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ mọ́ fún ara rẹ, àwọn ọjọ́ àti kúlẹ̀kúlẹ̀, kì í ṣe kí o lè kọ́ ẹjọ́, ṣùgbọ́n kí òtítọ́ lè dúró ṣinṣin nígbà tí ẹnì kan bá ń da ìrántí rẹ nípa rẹ̀ rú. Pa ènìyàn kan tàbí méjì mọ́ lóde ipò náà tí wọ́n lè sọ ohun tó jẹ́ déédéé àti èyí tí kò jẹ́ fún ọ, nítorí ọ̀gá búburú lè tún ìmọ̀lára ìpìlẹ̀ rẹ ṣàtúntò ní jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́. Kí o sì ya èsì-ìdáhùn kúrò nínú bí a ṣe fi jíṣẹ́. Olùdarí lè jẹ́ ẹni tí kò dùn ní ti gidi kí ó sì ṣì tọ̀nà lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan nípa iṣẹ́ náà. Gba apá tó wúlò. Fi apá tó jẹ́ kìkì másùnmáwo wọn tó ń gúnlẹ̀ sí ọ sílẹ̀.

Èyí ṣe pàtàkì ju ìtura rẹ lọ. World Health Organization pe àwọn ipò iṣẹ́ tí kò dára, títí kan ìṣàkóso alágbára-fọ́fọ́, ìyọnilẹ́nu, àti àìní ìṣàkóso lórí iṣẹ́ ara rẹ, ní àwọn ewu gidi sí ìlera ọpọlọ, kì í ṣe ẹ̀dun-ọkàn fúyẹ́. WHO fojú bù ú pé ìsoríburúkú àti àníyàn ń ná nǹkan bí ọjọ́-iṣẹ́ bílíọ̀nù 12 lọ́dún kárí ayé. Ọ̀gá tó le kì í ṣe ohun tí kò rọrùn nìkan. Bí ó bá dúró pẹ́, ó jẹ́ ọ̀ràn ìlera, títọ́jú àlàáfíà ara rẹ gẹ́gẹ́ bí ohun tó tọ́ sí dídáàbò bò sì ni ìdáhùn tó bọ́gbọ́n mu, kì í ṣe ìdáhùn àṣejù.

Mọ ìlà náà, kí o sì mọ ìgbà tí a ó fi rìn kúrò

Ohun gbogbo tó wà lókè rò pé ọ̀gá tó le láti bá ṣiṣẹ́ ṣùgbọ́n tó ń ṣiṣẹ́ ní ọkàn rere. Àwọn kan kì í ṣe bẹ́ẹ̀. Ìpọ́nilójú, ìhàlẹ̀, ìyàsọ́tọ̀, ìyọnilẹ́nu, tàbí ohunkóhun tó fọwọ́ kan ààbò rẹ jẹ́ ipò ọ̀tọ̀, èròngbà níbẹ̀ sì kì í ṣe láti ṣàkóso ìbáṣepọ̀ náà dáradára sí i. Ó jẹ́ láti ṣàkọsílẹ̀ ohun tó ń ṣẹlẹ̀ kí o sì rí ìrànwọ́, nípasẹ̀ HR, ẹni-àgbà tí a gbẹ́kẹ̀lé, tàbí ọ̀nà yòówù kí ètò-àjọ rẹ pèsè. O kò jẹ ẹni tó ń bá ọ lò lọ́nà yẹn ní sùúrù àìnípẹ̀kun.

Kódà kí ó tó dé ìlà yẹn, ó tọ́ ká pinnu ṣáájú ohun tí o fẹ́ gbà àti fún ìgbà mélòó. Ìfaradà tí kò ní ìparí ni bí àwọn ènìyàn rere ṣe ń parí sí àárẹ̀-jíjóná tí ó sì dá wọn lójú pé àwọn ni ìṣòro náà. Fi àmì kalẹ̀. "Bí èyí kò bá yí padà ní òpin oṣù mẹ́ta, mo bẹ̀rẹ̀ sí í wá." Níní ìlà yẹn, kódà ní ìkọ̀kọ̀, ń yí bí ìforígbárí ojoojúmọ́ ṣe rí lára padà, nítorí o dáwọ́ jíjẹ́ ẹni tí a há mọ́ o sì bẹ̀rẹ̀ sí í jẹ́ ẹni tó ń ṣe ìyàn.

Ṣíṣàkóso-ọ̀gá dáradára lè sọ ọ̀pọ̀ àwọn ọ̀gá tó le di àwọn tí o lè bá ṣiṣẹ́, ìyẹn sì jẹ́ ọgbọ́n gidi tí yóò ṣiṣẹ́ fún ọ ní gbogbo ìyókù iṣẹ́-àmọ́dún rẹ. Kò lè tún gbogbo ipò ṣe, kò sì yẹ kó ṣe é. Bí ìnáwó sí ìlera rẹ, ìgbẹ́kẹ̀lé-ara-rẹ, tàbí ìgbésí ayé ilé rẹ bá ń gòkè lọ láìka ohunkóhun tí o gbìyànjú, ìyẹn jẹ́ ìwífún pẹ̀lú. Nígbà mìíràn ìgbésẹ̀ tó lágbára jù tí o ó ṣe ni ìpinnu jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ pé èyí kì í ṣe tìrẹ láti tún ṣe, yàrá tó dúró ṣinṣin sí i sì wà níta.

Bí ìnira náà bá ti yọ́ kọjá iṣẹ́ wọ inú oorun rẹ, ìṣesí rẹ, tàbí bí o ṣe ń bá àwọn tí o fẹ́ràn lò, ìyẹn tọ́ sí sísọ̀rọ̀ jáde pẹ̀lú dókítà tàbí onímọ̀-ọpọlọ. O kò gbọ́dọ̀ ní láti rù iṣẹ́ líle nìkan, níní àìní àtìlẹ́yìn láti bori ọ̀kan kò sì sọ ohun búburú kankan nípa rẹ.

Àwọn Orísun

• Harvard Business Review, Managing Your Boss (John J. Gabarro and John P. Kotter)
• Harvard Business Review, How Do I Work with a Difficult Boss? (Coaching Real Leaders, Muriel Wilkins)
• Harvard Business Review, In Tough Times, Psychological Safety Is a Requirement, Not a Luxury (Amy C. Edmondson)
• World Health Organization, Mental health at work