Àwọn Gbólóhùn-Èmi Tí Kò Dún Bí Àkọsílẹ̀ Ọ̀rọ̀

Ó ṣeé ṣe kí o ti gbọ́ ọ̀nà náà rí. "Ọkàn mi dùn nígbà tí o bá gbàgbé láti fi ọ̀rọ̀ ránṣẹ́ sí mi." Mímọ́, tààrà, tí ó jáde wá láti inú iwé-iṣẹ́ àwọn tọkọtaya. Bóyá o sì gbìyànjú rẹ̀ lórí ẹnìkan tí o ń gbé pẹ̀lú lóòótọ́, o sì rí i tí ojú rẹ̀ pa pẹ́ẹ́pẹ̀ẹ́. Nítorí pé wọ́n lè gbọ́ iwé-iṣẹ́ náà tí ó wà nísàlẹ̀ rẹ̀. Ọgbọ́n-ẹ̀rọ náà ni ó ń sọ̀rọ̀, kì í ṣe ìwọ.

Ìhùwàpadà yẹn tọ́. Gbólóhùn tí a kọ́ láti inú àpẹẹrẹ tó wà tẹ́lẹ̀ á dún bí gbólóhùn tí a kọ́ láti inú àpẹẹrẹ tó wà tẹ́lẹ̀. Nígbà tí àwọn ọ̀rọ̀ bá dùn bí èyí tí a ti ṣe àdàṣe rẹ̀, ẹni kejì kò ní fọkàn balẹ̀. Wọ́n á gbáradì, nítorí pé kí a máa darí ẹni dà bíi kí a máa ṣàkóso ẹni.

Nítorí náà, ẹ jẹ́ kí a tọ́jú ohun tí ó jẹ́ òtítọ́ nípa àwọn gbólóhùn-èmi, kí a sì sọ apá tí ó mú kí wọ́n dún bí ìjíròrò ìtúsílẹ̀ ìgbèkùn sílẹ̀. Irinṣẹ́ náà dára ní tòótọ́. Ọ̀pọ̀ ènìyàn kò kọ́ bí kò ṣe ìkarawun rẹ̀, wọn kò sì kọ́ ohun tí ó wà fún rí.

Ibi tí èyí ti wá pàápàá

Èrò náà dàgbà ju ìmọ̀ràn ìbáṣepọ̀ tí ó sábà máa ń farahàn nínú rẹ̀ lọ. Onímọ̀-ìjìnlẹ̀-ọkàn kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Thomas Gordon ni ó dá ọ̀rọ̀ náà "ìránṣẹ́-èmi" sílẹ̀ ní àwọn ọdún 1960, lákọ̀ọ́kọ́ fún àwọn òbí àti olùkọ́, lẹ́yìn náà fún àwọn alábòójútó. Òye rẹ̀ kéré ó sì mú: nígbà tí o bá ní ìṣòro, ìgbésẹ̀ òtítọ́ ni láti ṣàpèjúwe bí ipò náà ṣe bà lé ọ, dípò kí o sọ fún ẹni kejì ẹni tí wọ́n jẹ́.

"O kò bìkítà rárá" jẹ́ ìdájọ́. Ó sọ fún ẹnìkan ohun tí wọ́n jẹ́. Kò sí ohun tí a lè ṣe pẹ̀lú ìdájọ́ bí kò ṣe jiyàn rẹ̀ tàbí gbé e mì. "Mo ti jókòó níbí láì mọ̀ bóyá o ń bọ̀" jẹ́ ìròyìn. Ó fún ẹni kejì ní ohun tí wọ́n lè dáhùn sí láì kọ́kọ́ ní láti dáàbò bo ìwà wọn.

Iyẹn ni gbogbo ẹ̀rọ náà. O fi ìdájọ́ pa ọ̀rọ̀ òtítọ́ kan nípa ìrírí ara rẹ. Ilé-ìwòsàn Mayo Clinic sọ ìpààrọ̀ náà ní ọ̀nà tí ó hàn jù: sọ "Mo kò fọkàn sí i" dípò "O ṣìnà," àti "Màá fẹ́ ìrànlọ́wọ́ pẹ̀lú èyí" dípò "O nílò láti ṣe èyí." Àìní kan náà. Ilẹ̀kùn tó yàtọ̀ pátápátá.

Ìdí tí "o" fi mú kí àwọn ènìyàn jà

Ìdí kan wà tí ọ̀rọ̀-arọ́pò-orúkọ náà fi ṣe pàtàkì ju bí ó ti yẹ lọ.

Nígbà tí gbólóhùn kan bá bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú "o máa ń" tàbí "o kì í ṣe láé," ètò iṣan-ara ẹni kejì á kà á gẹ́gẹ́ bí ìkọlù tí ń bọ̀ kódà kí wọ́n tó tútúnfọ̀ ohun tí ó wà nínú rẹ̀. Wọ́n á dáwọ́ fífetísílẹ̀ sí ìṣòro náà dúró, wọn á sì bẹ̀rẹ̀ sí í múra ìgbèjà sílẹ̀. O ti rí èyí ṣẹlẹ̀ lójú-ẹsẹ̀. Ìjíròrò náà á dáwọ́ jíjẹ́ nípa oúnjẹ alẹ́ tó ti tutù dúró, á sì di nípa ẹni tí ó jẹ́ ènìyàn búburú.

Olùwádìí ìbáṣepọ̀ náà John Gottman lo ẹ̀wádún mélòó kan ní wíwo àwọn tọkọtaya tí wọ́n ń ṣe èyí gẹ́lẹ́ nínú yàrá-ìṣèwádìí rẹ̀. Ó rí i pé ẹ̀dùn-ọkàn àti àríwísí kì í ṣe ẹranko kan náà. Ẹ̀dùn-ọkàn jẹ́ nípa ohun pàtó kan tí ó ṣẹlẹ̀. Àríwísí fa gbogbo ènìyàn náà wọnú rẹ̀. "Ilé-ìdáná tún dàrú, ọkàn mi sì ti dàrú" jẹ́ ẹ̀dùn-ọkàn. "Ìwọ ni alábàọ̀rọ̀, o kì í tọ́jú ohunkóhun láé" jẹ́ àríwísí. Iṣẹ́ rẹ̀ rí i pé àríwísí, pàápàá èyí tí ó kún fún ẹ̀gàn, jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àmì tí ó lágbára jù tí ó ń sọ àsọtẹ́lẹ̀ pé ìbáṣepọ̀ kan ń wó lulẹ̀. Àtúnṣe tí ó tọ́ka sí fẹ́ẹ́ rọrùn débi ìyàlẹ́nu: sọ ìmọ̀lára rẹ, dárúkọ ohun pàtó náà, lẹ́yìn náà sọ ohun tí o nílò ní tòótọ́.

Apá ìkẹyìn yẹn ni a ń fò gbọ̀ọ̀rọ̀, ó sì jẹ́ ibi tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbìyànjú ti ń kùnà ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́.

Apá tí gbogbo ènìyàn ń gbàgbé: ìbéèrè náà

Èyí ni ìdẹ̀kùn náà. Àwọn ènìyàn kọ́ "Èmi nímọ̀lára ___ nígbà tí ___" wọ́n sì dúró níbẹ̀. Wọ́n ti dárúkọ ìmọ̀lára kan, wọ́n sì so ó mọ́ ìhùwàsí ẹni kejì, lẹ́yìn náà wọ́n dúró de. Ṣùgbọ́n ìmọ̀lára tí kò ní ìbéèrè so mọ́ ọn jẹ́ ẹ̀dùn-ọkàn kíkó pẹ̀lú ìwà rere. A fi ẹni kejì sílẹ̀ ní dídì àìbalẹ̀ rẹ mú láì mọ̀ ohun tí o fẹ́ kí wọ́n ṣe nípa rẹ̀.

Ilé-ìwòsàn Cleveland Clinic kọ́ ẹ̀dà tí ó mọ́ jù, ó sì tọ́ sí jíjí. Wọ́n pè é ní ìṣòro, ìmọ̀lára, ìbéèrè. Ṣàpèjúwe ipò náà. Sọ bí ó ṣe bà lé ọ. Lẹ́yìn náà béèrè ohunkan, tàbí béèrè láti sọ̀rọ̀. "Ǹjẹ́ a lè rí ojútùú sí èyí?" Ìbéèrè náà ni ó ń sọ ẹ̀sùn di ìkésíni. Ó sọ fún ẹni kejì pé o fẹ́ ọ̀nà síwájú, kì í ṣe ìdáríjì nìkan.

Nítorí náà, èyí tí ó pé á dà bí ènìyàn tí ń ronú sókè jù bí àkọsílẹ̀ ọ̀rọ̀ lọ:

Mo ti ṣàkíyèsí pé àwọn àwo ti ń kó jọ ní àwọn alẹ́ ọjọ́-iṣẹ́, mo sì máa ń wẹ̀ wọ́n ní aago kọkànlá pẹ̀lú ìbínú nínú, èyí tí mo kórìíra. Ǹjẹ́ a lè rí ìpín tí ó ṣiṣẹ́?

Kò sí "Èmi nímọ̀lára ọgbẹ́ nígbà tí o." Kìkì ohun gidi kan, tí a sọ ní gbangba, pẹ̀lú ilẹ̀kùn tí a ṣí sílẹ̀.

Ìdí tí àwọn tirẹ gidi kì yóò fi dún bí àwọn àpẹẹrẹ

Èyí ni apá tí àwọn iwé-iṣẹ́ kì í dárúkọ láé. Ọ̀nà náà jẹ́ àtìlẹyìn. O ń lò ó nígbà tí o ń kọ́ ìrísí náà, bí o ṣe ń ka ìlù nígbà tí o ń kọ́ ijó. Lẹ́yìn náà o dáwọ́ kíka dúró.

Àwọn nǹkan díẹ̀ ń ràn án lọ́wọ́ kí àwọn ọ̀rọ̀ jáde gẹ́gẹ́ bí tìrẹ:

• Sọ "Èmi nímọ̀lára pé" sílẹ̀. "Èmi nímọ̀lára pé o kò bọ̀wọ̀ fún mi" jẹ́ gbólóhùn "o" tí ó wọ aṣọ-ìbòjú. Ọ̀rọ̀ náà "pé" ni àmì rẹ̀. Ìmọ̀lára gidi jẹ́ ọ̀rọ̀ kan: ọgbẹ́, ìbẹ̀rù, ìdánìkanwà, àárẹ̀. Tí o kò bá lè fi "pé" síwájú rẹ̀, o ń dárúkọ ìmọ̀lára gidi.
• Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú èyí tí ó pàtó, kì í ṣe àpẹẹrẹ tí ó ń tún ṣe. "O máa ń" fẹ́rẹ̀ẹ́ máa fọwọ́sí ìjà, nítorí pé ẹni kejì á wá ìgbà kan tí wọn kò ṣe é, nísinsìnyí o sì ń jiyàn nípa ẹ̀rí. Ìṣẹ̀lẹ̀ pàtó kan ṣòro láti yẹra fún ó sì rọrùn láti tún ṣe.
• Sọ ohun tí o nílò, ní gbangba. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó dà bí pé ó ń ṣí ọ payá. Pàápàá nígbà náà. Àwọn ènìyàn kì í ka èrò inú, ìbéèrè tí a kò sọ ni ohun tí ń pa á dà.
• Jẹ́ kí ó kúrú. Bí gbólóhùn ṣe gùn tó, bẹ́ẹ̀ ni ó ṣe ń dún bí èyí tí a múra sílẹ̀ tó. Ìmí òtítọ́ kan ṣẹ́gun ìpín àròpọ̀ ọ̀rọ̀ tí a ṣọ́ra ṣe.
• Jẹ́ kí ohùn rẹ wà nínú rẹ̀. Ìfiránṣẹ́ líle, tí kò ní ìmọ̀lára mú kódà àwọn ọ̀rọ̀ pípé dún tútù. Ohùn ni ó gbé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìfiránṣẹ́ náà bóyáwù.

Àtúnkọ díẹ̀, kí ó tó àti lẹ́yìn rẹ̀

Ó rọrùn láti nímọ̀lára ìyàtọ̀ ju láti ṣàlàyé rẹ̀ lọ, nítorí náà àwọn gbólóhùn kan nìyí tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ wa ti sọ ní tòótọ́, pẹ̀lú ẹ̀dà tí ó ní òtítọ́ jù lẹ́gbẹ̀ẹ́ ọ̀kọ̀ọ̀kan. Ṣàkíyèsí pé àwọn àtúnkọ náà kò rọ̀ ní ohun tí wọ́n fẹ́. Wọ́n sábà máa ń tààrà jù. Wọ́n kàn dáwọ́ fífi ẹni kejì sí ìdájọ́ dúró.

• "O kì í ràn án lọ́wọ́ níbí láé." Gbìyànjú: "Mo wẹ àwọn àwo mo sì fọ aṣọ lónìí mo sì ti rẹ̀wẹ̀sì. Mo nílò kí a pín àwọn nǹkan alẹ́ ọjọ́-iṣẹ́." Èkíní jẹ́ ẹ̀sùn ìwà. Èkejì jẹ́ ìbéèrè pẹ̀lú ìdí tí a so mọ́ ọn.
• "O máa ń wà lórí fóònù rẹ nígbà gbogbo, o kì í tilẹ̀ fetí sí mi." Gbìyànjú: "Nígbà tí mo ń sọ̀rọ̀ nípa ọjọ́ mi fún ọ kété yìí tí o sì ń yí fóònù, mo nímọ̀lára pé mo ń bá òfo sọ̀rọ̀. Màá fẹ́ ojú rẹ fún ìṣẹ́jú kan." Ìṣẹ̀lẹ̀ pàtó, ìmọ̀lára gidi, ìbéèrè tó ṣe kedere.
• "Kí ni ìdí tí o fi máa ń mú kí a pẹ́ nígbà gbogbo?" Gbìyànjú: "Ọkàn mi máa ń balẹ̀ gan-an láti wọlé lẹ́yìn tí nǹkan ti bẹ̀rẹ̀. Ǹjẹ́ a lè gbìmọ̀ láti jáde ní ìṣẹ́jú mẹ́wàá sẹ́yìn?" Àìbalẹ̀ náà ni ohun gidi náà látòkèdélẹ̀. Ẹ̀sùn náà kàn ń fi pamọ́.
• "O mú mi rí bí òmùgọ̀ nínú ìpàdé yẹn." Gbìyànjú: "Nígbà tí o gé mi kúrò bí mo ti ń ṣe ìgbékalẹ̀, mo nímọ̀lára pé a gé mi kúrò níwájú ẹgbẹ́. Mo nílò láti lè parí àbá mi." Kò sí ẹni tí ó lè jiyàn nípa bí o ṣe nímọ̀lára. Wọ́n lè jiyàn ní gbogbo ọjọ́ bóyá wọ́n "mú" kí o nímọ̀lára ohunkóhun.

Àpẹẹrẹ tí ó wà lábẹ́ gbogbo ìwọ̀nyí jẹ́ ọ̀kan náà. O ń ṣàpèjúwe ìṣẹ̀lẹ̀ kan àti ìhùwàpadà ara rẹ sí i, lẹ́yìn náà o ń dárúkọ ohun tí o yóò fẹ́ dípò rẹ̀. Kò sí àyẹ̀wò ọkàn ẹni kejì.

Ohun tí o lè ṣe nígbà tí a bá fi ọ̀kan kọ ọ́

Ọ̀pọ̀ ìmọ̀ràn ka èyí sí ọgbọ́n tí o ń ṣe lórí àwọn ènìyàn mìíràn. Ṣùgbọ́n ìwọ yóò wà ní apá gbígbà bóyá bákan náà ní ìgbà gbogbo, bí o ṣe ń gba gbólóhùn-èmi sì ni ó pinnu bóyá èkejì á dé láé.

Tí ẹnìkan bá ṣàṣeyọrí láti sọ fún ọ "Mo nímọ̀lára pé a fi mí sílẹ̀ nígbà tí a gbé ètò náà kalẹ̀ láìsí mi," ohun tí ó burú jù tí o lè ṣe ni láti dìmú àwọn òtítọ́. "Bẹ́ẹ̀ kọ́ ni ohun tí ó ṣẹlẹ̀" tàbí "O kò tilẹ̀ ní àkókò ní alẹ́ ọjọ́ yẹn" jẹ́ ìfèsì-ojú-ẹsẹ̀, ó sì ń kọ́ ẹni kejì pé ṣíṣí ara payá á mú ìjà wá fún wọn. Wọn yóò dáwọ́ ṣíṣí ara wọn payá dúró.

Ìgbésẹ̀ náà dípò rẹ̀ ni láti gba ìmọ̀lára náà kí o tó dáàbò bo àwọn òtítọ́. "Èmi kò mọ̀ pé ó bà lé ọ bẹ́ẹ̀, sọ síwájú sí i fún mi" kò ná ọ ní nǹkan kan ó sì ń jẹ́ kí ilẹ̀kùn ṣí sílẹ̀. O ṣì lè dé àwọn òtítọ́. Lẹ́yìn náà, àti lẹ́yìn tí ẹni náà bá ti nímọ̀lára pé a gbọ́ ọ̀rọ̀ rẹ̀. Ẹnìkan ṣe ewu kékeré kan nípa sísọ ohun òtítọ́ kan fún ọ nípa inú wọn. Bíbá èyí pàdé pẹ̀lú ìfẹ́-mọ̀ dípò ìfèsì ni bí o ṣe ń mú kí ó dáàbò fún wọn láti máa bá ọ jẹ́ olóòótọ́ lọ. Ààbò yẹn ní iye ju ṣíṣẹ́gun àríyànjiyàn nípa ẹni tí alẹ́ rẹ̀ ní àkókò lọ.

Nígbà tí kò bá tún lọ dáradára

Ó tọ́ láti jẹ́ olóòótọ́ pé èyí kì í ṣe ọ̀rọ̀ idán. O lè ṣe gbogbo rẹ̀ dáradára kí o sì ṣì rí ìhùwàpadà ìdáàbòbò, nítorí pé ẹni kejì ń ní ọjọ́ líle tirẹ̀, tàbí nítorí pé kókó náà kún fún ìmọ̀lára ní tòótọ́.

Ó yọ̀ǹda. Gbólóhùn-èmi ń ṣàkóso ìdajì ìpààrọ̀ rẹ. Kò lè ṣàkóso tiwọn. Ohun tí ó ń ṣe ni láti rí i dájú pé bí ìjíròrò bá lọ sí ọ̀nà mìíràn, kì í ṣe nítorí pé o bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ẹ̀sùn ni. O fún wọn ní ẹ̀dà mímọ́ ti òtítọ́. Ohun tí wọ́n ṣe pẹ̀lú rẹ̀ jẹ́ tiwọn.

Fún ara rẹ ní àyè láti ṣe é lọ́nà àìmọ̀. Ìgbà mẹ́wàá àkọ́kọ́ á dà bí ẹ̀rọ. O á rí ara rẹ ní àárín gbólóhùn tí ń yọ́ padà sí "o kì í ṣe láé," o á sì ní láti padà sẹ́yìn kí o sì gbìyànjú lẹ́ẹ̀kan sí i. Iyẹn kì í ṣe ìkùnà. Iyẹn ni bí àtúnkọ́ ìṣesí ṣe rí. Ìjẹ́pẹ́ẹ́jẹ́pẹ́ á wá lẹ́yìn náà, ó sì wá láti inú àdàṣe, kì í ṣe láti inú gbígba ìfọ̀rọ̀ní pé lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.

Àkíyèsí kan nípa àwọn ìjíròrò tí ó le jù

Ọ̀pọ̀ nínú èyí gba pé ìbáṣepọ̀ tí ó ní ààbò ní pàtàkì wà níbi tí àwọn ènìyàn méjèèjì, ní ọjọ́ rere, ti fẹ́ kí nǹkan dára sí i. Ọ̀pọ̀ ìbáṣepọ̀ rí bẹ́ẹ̀.

Àwọn kan kò rí bẹ́ẹ̀. Tí dídárúkọ ìmọ̀lára tó rọrùn fún ẹnìkan bá mú kí a jẹ ọ́ níyà, kí a fi ọ́ ṣẹ̀sín, tàbí kí a dẹ́rù bà ọ́, ìṣòro náà kì í ṣe bí o ṣe ń sọ̀rọ̀, kò sì sí ọgbọ́n ìbánisọ̀rọ̀ kankan tí yóò tún un ṣe. Iyẹn jẹ́ ipò mìíràn, ó sì tọ́ sí irú ìrànlọ́wọ́ mìíràn. Olùgbani-nímọ̀ràn tàbí onímọ̀-ìtọ́jú-ọkàn lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti túútúú ohun tí o ń bá lò ní tòótọ́ àti ohun tí ó ní ààbò láti ṣe lẹ́yìn náà. Tí ìbáṣepọ̀ kan bá fi ọ́ sílẹ̀ ní bẹ̀rù fún ààbò rẹ láé, jọ̀wọ́ kan ẹnìkan tí a kọ́ fún ìyẹn, akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tàbí ìlà ìrànlọ́wọ́, dípò gbígbìyànjú láti fi ọ̀rọ̀ rẹ jáde nínú rẹ̀ nìkan.

Fún àwọn nǹkan ojoojúmọ́, síbẹ̀, oúnjẹ alẹ́ tútù àti ìbínú tí a kò sọ àti ẹgbẹẹgbẹ̀rún nǹkan kékeré, èyí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọgbọ́n tí ó wúlò jù tí ó wà. Kì í ṣe nítorí pé àwọn ọ̀rọ̀ idán ń jọ ènìyàn ní ohun ìjà. Nítorí pé sísọ òtítọ́ nípa ìrírí ara rẹ, láì fi ẹni kejì sí ìdájọ́, kàn jẹ́ ọ̀nà tí ó dára sí i àti tí ó ní òtítọ́ jù láti gba ìgbọ́. Àkọsílẹ̀ ọ̀rọ̀ náà jẹ́ kìkì kẹ̀kẹ́ ìdánilẹ́kọ̀ọ́. A gbà ọ́ láyè nígbà gbogbo láti dún bí ara rẹ.

Àwọn Orísun

• Mayo Clinic, Being assertive: Reduce stress, communicate better
• Cleveland Clinic, How To Become More Assertive
• The Gottman Institute, How to Improve Communication in Your Relationship
• Gordon Training International, What are the Essential Components of an I-Message?