Ìdáríjì: Ohun Tó Jẹ́, Èyí Tí Kì Í Ṣe, àti Bí O Ṣe Lè Dé Ibẹ̀

Ẹnìkan pa ọ́ lára, o sì ti ń rù ú. Bóyá fún ọ̀sẹ̀ púpọ̀. Bóyá fún ọdún púpọ̀. O ń tún ìṣẹ̀lẹ̀ náà ṣe nínú ìwẹ̀, nínú ọkọ̀, ní aago méjì òru. O ti fojú inú wo ohun tí o ì bá sọ tí o bá rí àǹfààní rí. Àti níbìkan lójú-ọ̀nà, ẹnìkan sọ fún ọ pé kí o kàn dáríjì kí o sì máa bá ọ̀nà rẹ lọ, bí ẹni pé ìyẹn jẹ́ bọ̀tìnì tí o lè tàn bí o bá kàn jẹ́ ẹni tó sunwọ̀n sí i.

Ìmọ̀ràn yẹn sábà máa ń dé bí ìkìmọ́lẹ̀, kì í ṣe ìtura. Apá kan ìṣòro náà ni pé ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé kò sí ẹni tó fohùnṣọ̀kan lórí ohun tí ìdáríjì túmọ̀ sí ní ti gidi. Àwọn ènìyàn máa ń gbọ́ ọ̀rọ̀ náà, wọ́n sì máa ń fojú inú wò ó bí fífi ẹnì kejì sílẹ̀ láìjìyà, ṣíṣe bí ẹni pé ó dára, tàbí kí a padà sí bí nǹkan ṣe rí tẹ́lẹ̀. Kò yani lẹ́nu pé ó dà bí èyí tí kò ṣeéṣe. À ń béèrè lọ́wọ́ rẹ láti ṣe ohun kan tó dà bí dídalè ara rẹ.

Nítorí náà, ẹ jẹ́ ká rọra kí a sì ṣàlàyé pàtó nípa ohun tí ọ̀rọ̀ yìí túmọ̀ sí àti èyí tí kò túmọ̀ sí. Bí ìtumọ̀ náà bá ṣe kedere tó, bẹ́ẹ̀ ni ohun náà ṣe túbọ̀ ṣeé dé tó.

Ohun tí ìdáríjì jẹ́ ní ti gidi

Àwọn onímọ̀-ẹ̀kọ́-ọpọlọ tó ń kẹ́kọ̀ọ́ èyí gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ máa ń túmọ̀ ìdáríjì ní ọ̀nà tóóró díẹ̀. Ìpinnu mọ̀ọ́mọ̀ ti inú ni láti tú ìkanra rẹ àti ìfẹ́ ẹ̀san rẹ sí ẹni tó pa ọ́ lára sílẹ̀. Ìyẹn ni. Ó máa ń ṣẹlẹ̀ nínú rẹ. Ó jẹ́ nípa títú ìdìmú tí ìkanra ní lórí àwọn ọjọ́ rẹ, kì í ṣe nípa ohunkóhun tí ẹnì kejì ṣe tàbí tó tọ́ sí.

Ṣàkíyèsí ohun tó nù nínú ìtumọ̀ yẹn. Kò sí ohunkóhun nínú rẹ̀ nípa kí ẹnì kejì tọrọ àforíjì. Kò sí ohun kan nípa pípinnu pé ìpalára náà ṣe ìtẹ́wọ́gbà. Kò sí ohun kan nípa kí a padà. Ìdáríjì, ní ọ̀nà yìí, jẹ́ ìyípadà nínú àjọṣe tìrẹ pẹ̀lú ohun tó ṣẹlẹ̀. Mayo Clinic ṣàpèjúwe rẹ̀ bí fífi ìbínú àti ìkorò tó ń bá àtúntúnṣe ohun àìtọ́ wá sílẹ̀, kí wọ́n lè dáwọ́ dídarí ìgbésí ayé rẹ láti inú.

Èyí ni ìdí tó fi ṣe pàtàkì ní ti àṣeṣe. Nígbà tí o bá di ìbínú tó ṣe pàtàkì mú, ara rẹ kì í kà á sí ìrántí àtijọ́. Ó ń kà á sí ewu tó ń bá a lọ. Ìlù ọkàn rẹ àti ìfúnpá ẹ̀jẹ̀ rẹ máa ń gòkè. O máa ń dúró ní ìmúrasílẹ̀. Àwọn olùwádìí àti àwọn oníṣègùn, títí kan ẹgbẹ́ tó wà ní Johns Hopkins Medicine, ti so ìbínú tó ti gbọ́dọ̀ pẹ́ tí kò rí ìpinnu pọ̀ mọ́ àwọn ìnáwó ara gidi: ìfúnpá ẹ̀jẹ̀ tó ga sí i, oorun tó burú sí i, ìnira sí i lórí ọkàn ní àkókò gígùn. Ẹni tó pa ọ́ lára lè má pàdánù oorun kankan. Ìwọ ni ẹni tó ń san owó-orí náà.

Èyí tí kì í ṣe

Èyí ni apá tó ń tú ọ̀pọ̀ ènìyàn sílẹ̀, nítorí náà ó yẹ ká sọ ọ́ ní gbangba.

Ìdáríjì kì í ṣe ìgbàgbé. O ní àṣẹ láti rántí ohun tó ṣẹlẹ̀ gan-an kí o sì jẹ́ kí ó darí bí o ṣe ń dáàbò bo ara rẹ lọ síwájú. Ìrántí tó ṣe kedere ni bí o ṣe ń wà láìséwu.

Kì í ṣe àwáwí tàbí ìfọwọ́sí. O lè dárí ẹnìkan jì pátápátá síbẹ̀ kí o gbà gbọ́, pẹ̀lú gbogbo ọkàn rẹ, pé ohun tí wọ́n ṣe kò tọ́. Títú ìkanra rẹ sílẹ̀ kì í tún òtítọ́ kọ. Greater Good Science Center ní Berkeley sọ ọ́ ní gbangba lórí kókó yìí: dídárí ẹnìkan jì kò túmọ̀ sí fífọ́ ẹ̀ṣẹ̀ náà mọ́lẹ̀ tàbí ṣíṣe bí ẹni pé kò ṣe pàtàkì.

Kì í ṣe ìlàjà. Èyí tóbi. Ìlàjà ni àtúnkọ́ àjọṣe àti ìgbẹ́kẹ̀lé. Ìdáríjì jẹ́ ohun tí o lè ṣe nìkan, nínú ọkàn ara rẹ, fún ẹni tí kò ronúpìwàdà, tó jìnnà, tàbí tí kò sí láàyè mọ́. O lè dárí ẹnìkan jì kí o sì má bá a sọ̀rọ̀ láé mọ́. Nígbà mìíràn ìyẹn ni àbájáde tó dára jù tó ṣeéṣe.

Kì í sì í ṣe ìṣẹ̀jú akíkanjú kanṣoṣo. Àwọn ènìyàn máa ń fojú inú wo ìdáríjì bí ìṣe mímọ́ kanṣoṣo, tí ìmọ̀lára náà yóò fi parẹ́ pátápátá lẹ́yìn rẹ̀. Ìdáríjì gidi dà bí títọ́jú ọgbẹ́ kan. Ó máa ń padà wá. Orin kan, ọjọ́ ìsinmi kan, nọ́ńbà fóònù tí a mọ̀, ìbínú àtijọ́ náà sì máa ń rú sókè. Ìyẹn kò túmọ̀ sí pé o kùnà. Ó túmọ̀ sí pé ènìyàn ni ọ́, o sì máa tún dárí ohun kan náà jì lẹ́ẹ̀kansi, ó máa rọrùn díẹ̀ ní gbogbo ìgbà.

Ìdí tó fi tọ́ sí ìsapá náà lóòótọ́

Bí ìdáríjì bá béèrè ohun tó nira lọ́wọ́ rẹ, ó tọ́ láti béèrè ohun tí o ń rí gbà. Ìdáhùn òtítọ́ ni pé ìwọ ni olùjàǹfààní àkọ́kọ́ ní ọ̀pọ̀ ìgbà.

Nígbà tí àwọn ènìyàn bá la iṣẹ́ ìdáríjì tó ní ìlànà kọjá, èrè náà máa ń fara hàn nínú àkọsílẹ̀-ẹ̀rí, kì í ṣe nínú àwọn àyọlò-ọ̀rọ̀ amúnilọ́kànyọ̀ nìkan. Àyẹ̀wò àwọn ìwádìí ìṣègùn rí i pé àwọn ènìyàn tó ń ṣe iṣẹ́ yìí máa ń rí ìdinku nínú àníyàn, ìsoríburúkú, àti ìkórìíra, àti ìlọsókè nínú ìrètí. Ẹgbẹ́ Greater Good tọ́ka sí àpẹẹrẹ kan náà: bí ìbínú náà ṣe ń túká, ìdáhùn másùnmáwo ara máa ń balẹ̀, àwọn ènìyàn tó ṣàṣeyọrí láti dáríjì sì ní ààbò díẹ̀ kúrò nínú ìbàjẹ́ tí ìbínú tí a dì mú pẹ́ máa ń fi sílẹ̀.

Rò ìkanra sí yàrá kan nínú ilé rẹ tí o ti sé pa tí o sì ń mú kí ó gbóná lọ. Ìdáríjì ni ṣíṣí ilẹ̀kùn náà kí o sì jẹ́ kí ìwọ̀n ooru padà sí déédéé. Yàrá náà ti ń ná ọ ní gbogbo ìgbà. O kàn dáwọ́ àkíyèsí owó náà ni.

Ọ̀nà tí o lè fi ẹsẹ̀ rìn ní ti gidi

Kò sí àkọsílẹ̀ tó ń ṣiṣẹ́ fún gbogbo ènìyàn, bí ọgbẹ́ náà bá sì jìn tó, bẹ́ẹ̀ ni ó ṣe tọ́ sí ìrànwọ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tó. Ṣùgbọ́n àwọn ènìyàn tó ń ṣèwádìí nípa ìdáríjì ti ṣàkọsílẹ̀ àwọn ìgbésẹ̀ tó ń farahàn léraléra. Èyí ni ẹ̀yà èdè-tó-ṣe-kedere tí o lè dán wò.

1. Dárúkọ ohun tó ṣẹlẹ̀ ní ti gidi. Ṣàlàyé pàtó, sórí bébà bí ó bá ṣèrànwọ́. Kí ni wọ́n ṣe? Kí ni ó ná ọ? Gbígbìyànjú láti dárí ohun tí kò ṣe kedere jì kì í ṣiṣẹ́. O ní láti mọ ìrísí gidi ohun tí o ń rù.
2. Jẹ́ kí o nímọ̀lára ìbínú náà kí o tó gbìyànjú láti jù ú sílẹ̀. Ìdáríjì tó fo ìpalára náà jẹ́ ìtẹ́mọ́lẹ̀ tó kàn wọ aṣọ tó dára sí i. Ìkanra jẹ́ ìròyìn. Kọ́kọ́ jókòó pẹ̀lú rẹ̀ ní òtítọ́.
3. Pinnu pé o fẹ́ bọ́ lọ́wọ́ rẹ̀. Èyí jẹ́ àṣàyàn tí o ṣe fún àǹfààní ara rẹ, tó yàtọ̀ sí bí o ṣe nímọ̀lára nípa ẹni náà. O kò pinnu pé wọ́n tọ̀nà. O ń pinnu pé o ti parí jíjẹ́ ẹni tí a dè mọ́ ọ̀n.
4. Gbìyànjú, nígbà tí o bá ti ṣetán, láti rí ẹ̀dá ènìyàn náà. Èyí ni ìgbésẹ̀ tó nira jù, kò sì jẹ́ dandan, ṣùgbọ́n ó ṣèrànwọ́. Àwọn ènìyàn tó ń pa àwọn ẹlòmíràn lára sábà máa ń hùwà láti inú ìbẹ̀rù, ìbàjẹ́, tàbí àìtó ti ara wọn. Lílóye ìyẹn kò dọ́gba pẹ̀lú fífohùnṣọ̀kan pẹ̀lú rẹ̀. Ó kàn ń mú kí wọ́n kéré nínú ọkàn rẹ ju ajẹnirunra ńlá tí ìkanra máa ń kọ́ lọ.
5. Gba ìtàn náà padà. Kí ni yíyege nínú èyí kọ́ ọ? Ààlà wo ni o máa pa mọ́ báyìí? Sísọ ìrírí náà di ohun tí o rù mọ̀ọ́mọ̀, dípò ohun tó ń rù ọ́, sábà ni ibi tí ìtúsílẹ̀ gidi ti ń gbé.
6. Retí láti tún un ṣe. Nígbà tí ìmọ̀lára náà bá padà wá, tí yóò sì padà, padà sí àwọn ìgbésẹ̀ náà láìdá ara rẹ lẹ́jọ́. Ìgbà kọ̀ọ̀kan sábà máa ń dun ni díẹ̀ díẹ̀ kù.

Ọ̀rọ̀ kan nípa dídárí ara rẹ jì, nítorí fún ọ̀pọ̀ ènìyàn ìyẹn ni ó nira jù. Ọ̀nà kan náà ló wúlò. Dárúkọ ohun tí o ṣe, nímọ̀lára àbámọ̀ ní òtítọ́, ṣe àtúnṣe èyíkéyìí tí o lè ṣe, kí o sì yan láti dáwọ́ lílo ohun tó kọjá gẹ́gẹ́ bí ohun-ìjà lòdì sí ìsinsìnyí rẹ. Ìdáríjì-ara-ẹni kì í ṣe ṣíṣe bí ẹni pé o kò ṣe ohunkóhun tó burú. Ó jẹ́ pípinnu pé o ní àṣẹ láti dàgbà kọjá rẹ̀.

Ìgbà tí a ó fi ìrànwọ́ wọlé

Àwọn ìpalára kan wúwo jù láti gbé fúnra rẹ, kò sì sí ọlá nínú gbígbìyànjú. Bí ìpalára náà bá kan ìjàǹbá-ọkàn, ìlòkulò, tàbí àdánù tó ṣì ń kún ọ nígbà tí o bá súnmọ́ ọn, jọ̀wọ́ má ṣe sọ ìdáríjì di iṣẹ́ àdáṣe. Oníṣègùn-ọpọlọ lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti ṣe èyí ní ìyára tí ara rẹ lè faradà, ní ọ̀nà tí kì yóò tún ọ pa lára.

Ṣọ́, pẹ̀lú, fún àwọn àmì pé ìkanra náà ti di ohun tó pọ̀ ju ìrántí lọ: nígbà tó bá ń da oorun rẹ rú, tó ń ba àwọn àjọṣe rẹ mìíràn jẹ́, tàbí tó ń fà ọ́ sọ̀kalẹ̀ sínú ibi ìsàlẹ̀ tí o kò lè gùn jáde. Ìyẹn tọ́ sí ríronú kọjá pẹ̀lú dókítà tàbí akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ìlera ọpọlọ. Bí títẹ̀ mọ́ ọgbẹ́ kan bá sì fi ọ́ sílẹ̀ nígbàkigbà pẹ̀lú ìmọ̀lára pé kò sí ọ̀nà àbájáde, dé ọ̀dọ̀ ìlà pàjáwìrì tàbí ẹnìkan tí o gbẹ́kẹ̀lé lónìí, kì í ṣe nígbà tó bá yá. O kò ní láti rù àwọn ohun tó wúwo jù fúnra rẹ.

Ìdáríjì, nígbà tó bá dé, kì í sábà dé bí ìmọ̀lára àlàáfíà ńlá. Ó sábà máa ń dákẹ́ ju ìyẹn lọ. Ní ọjọ́ kan o máa ṣàkíyèsí pé ìrántí náà yọjú síbẹ̀ tí gbogbo ara rẹ kò dì. Èrò náà kọjá lọ ó sì ń bá a lọ. Ìyẹn ni ilẹ̀kùn tó ń ṣí. O lè jẹ́ kí ó ṣí.

Àwọn Orísun

• Mayo Clinic, Forgiveness: Letting go of grudges and bitterness
• Johns Hopkins Medicine, Forgiveness: Your Health Depends on It
• Greater Good Science Center, UC Berkeley, Forgiveness Defined: What Is Forgiveness?