Tegtal yu gaaw
- Stop hunting for the fatal flaw.
- Talk to yourself like a friend.
- Text someone, then make a plan.
Bataaxal bi dugg te nga jàng ko ñaari yoon. "Baax nga, waaye yéguma benn tàkk." Xéy-na dafa gën a neex loolu. Xéy-na dafa doonatul dara, benn waxtaan rekk bu tàngoon ci talaata te noppi ci àjjuma. Ci lu ne, dara ci sa dënn dafay dal. Danga tàmbali a jàngaat bataaxal yu yàgg yi ngir gis fu mu jubadee. Danga laaj, ci benn saa, ndax am na lu jubadi ci sa bopp dёgg-dёgg.
Bu jёf boobu meloon ni mu ëpp ci nit ku nga xamoon ñetti ayu-bés, doo di ku am kéemtaan. Sa xel dafay def dёgg li mu evolue ngir def. Jafe-jafe bi mooy ne dafay def ko ci béréb bi mu tabaxu ci mukk, fu ku nga xamul di raw sa kanam ci genn-wàllu simili te benn dëppoo mёn a rёcc bu amul benn firnde.
Nanu tàmbalee ci lu ko tax di dal bu tar, ndaxte bu nga ko xamee, defaraat bi dafay gën a leer.
Bёddi dafay jёle dёgg-dёgg ni japp
Lii du benn misaal ci wax. Bu njàngkat yi teg nit ñi ci benn skanneru xel te ñu fo benn futbal bu ndaw bu ñu defaroon ngir mu génne leen ci saa si, béréb yu leer yi ñoo doon yi ñu boole ak japp ci yaram, rawatina anterior cingulate cortex. Njàngat boobu, Naomi Eisenberger ak ñi mu àndal jiite te ñu génne ko ci Science, dafa dimbal ci ubbi benn yoon wu njàngat bu wéy bu wone ne xel dafay jёle gaañu-gaañu bu jokkoo ci sistem bi mu di jёfandikoo it ngir tànk bu bёjj walla benn lakk.
Am na li tax ñu ci boole, te du ñaawteef. Ci wàll bu gudd ci taariixu doomu-aadama, ñu la génne ci sa mbooloo dafa doon njàqare bu dёgg. Bokk ci mbooloo mёngoon na ak ñam, kaaraange, ak dundu. Kon sistemu sa cёr jàng na jёle bёddi ni benn musiba te def ko mu metti ba nga ci teg sa xel. Naqar bi ngay yég ginnaaw bu benn seet demul fenn benn ngengu bu yàgg buy def liggéeyam bu gën a tar tuuti.
Xam lii dafa def lu jariñ. Dafay génne naqar bi ci fёjju "firnde ne kenn du ma bёgg" te def ko ci fёjju "sama yaram di tontu ni yaram yi di tontu." Man nga yég metti bi te sax xam ne du benn àtte.
Lu tax ñenn di ko yég ñaari yoon a gën a tar
Benn bёddi bu bokk man na sax bañ a gaañ benn nit te tas keneen. Wàll ci loolu jёf-jёfu xel la. Ñenn ñi dañuy yóre lu fajkat yi di woowe rejection sensitivity, fu jugg-juggu-njàqareb xel di tàng te frein yi war a ko dalal duñu jёf bu baax. Cleveland Clinic dafay wax benn xeet ci lii, bu bare ci ñi am ADHD, ni benn butoŋu tёngg bu taxaw ci béréb bu metti bu kawe. Tontu-yég-yég bi dёgg la, bu tar, te du ñàkk jikko.
Bu nga yégoon bёddi lu gën a tar ci ni nit ñi la wёr di ko yége, loolu jaroon nga ko tudd, du ci àtte. Tekkiwul ne danga yàqu walla nga ëpp. Mooy sa jugg-juggu xel dafa xumb, te man nga soxla ay jumtukaay yu néew ci ki ci diggle ngir wàññi ko. Jumtukaay yooyu am nañu, te man nga leen a jàng.
Lu di dimbali ci waxtu yu njёkk yu jafe
Jubluwaay bi ginnaaw bёddi du yég ni ku wér. Mooy téye saa si mu bañ a màggat mu doon benn léeb ci sa solo gépp. Ay yëf yu koy dimbali dёgg-dёgg:
- Bàyyil yég-yég bi mu am te doo ko dundal. Tuddal li ngay yég, ci kaw. "Loolu metti na. Naqarlu naa." Tudde benn yég-yég dafay génne wàll ci tàngoor bi. Dàqe ko dafay def wёttu bi safaan.
- Bu wut firnde ci sa bopp. Bёgg-bёggu jàngaat bataaxal bu ne ngir gis njublaŋ bi lay mel ni saafara jafe-jafe. Du ko. Wёr-wёr la, te bu nga gën a wёr benn jafe-jafe bu nga mёnul a saafara, pas bi gën a xóot.
- Bañal léeb bu gaaw. Tàkk mooy benn yëf bu ñaari nit ci saa si. Benn nit bu ko yégul dafa lay wax ci dëppoo gi ci digganteen ñaar. Waxul ne yaa ñaaw, walla kenn du la bёgg, walla dinga wéet ba fàww, sax bu sa xel di la joxe ñett yépp ci ndot.
- Yëngal sa yaram, sax tuuti. Benn dox, benn sangu, benn musik bu am coow bu di dog wёr-wёr bi. Doo mёn a xalaat a dalal bu sa sistem sax nekk ci njàqare, waaye man nga jёf a jёm ci.
Waxal sa bopp ni ku nga bёggoon a seet
Fii mooy wàll bi ñu bare di jёle jeng. Bu nu metti, danuy joxe di joxe. "Dama ëpp soxla. Damay def lii saa su ne. Xéy-na noonu la woon." Danuy gёm ne tar gi mooy li nu yóre ci dёgg. Ci wàll bu ëpp mooy li nu yóre ci ci deret.
Nit ku xam-xam Kristin Neff jёl na ay diir yu gudd di jàngat li ci safaan, bi mu di woowe self-compassion (yërmandeb bopp), te njàngat bi dafa jaadu: nit ñi di tontu ci seen bopp ci yiw ginnaaw dàqu dañuy defaraat gën, te dañuy gën a bёgg jéemaat. Dafay ko xaajle ci ñetti wàll yu yomb a fàttaliku ci saa bu néew. Baax ci sa bopp ni nga bёgge baax ci benn xarit. Fàttaliku ne bёddi wàll la ci nekk doomu-aadama, du lu di dal ci yaw kenn rekk. Te téyeel yég-yég bu metti bi ci xam-xam bu taxaw temm, bañ a jёppu ci walla di def ni dara xewul.
Benn natt bu jariñ ci saa si: nataalal benn xarit bu baax bu jot bataaxal bi nga jot, bi mu ci des. Doo ko wax ne kenn du ko bёgg. Danga ko war a wax ne dafay metti, ne ñàkku ki ci sa kanam dёgg la, te ki jub du soxla ñu ko yee. Waxal loolu sa bopp. Du benn nax. Mooy dёgg gi ngay joxe rekk keneen.
Desal ci jokkoo, te desal ci futbal bi
Jeng bi ginnaaw bёddi mooy jёm ci biir te nekk noppi. Loolu jaadu na, te yenn saa baax na ngir benn guddi. Waaye njàngat ci wёr ci naqaru mbooloo jёm na weneen wёtt. Jokkoo yu dёgёr te yu yiw ak nit ñi mooy benn ci yëf yu gën a wóor yu di nu dimbal nu jёl benn dóor te dellusi. Kon bindal xarit bi. Defal ndaje bi. Bàyyil ñi la bёgg ba noppi ñu fàttali sa cёr ne yaa bokk, ndaxte bokk nga.
Ginnaaw ba, bu nga paree, dellul ci biti. Du ngir wone dara, te du guddi googu. Seet, ci baat yu leer, benn foo bu tabaxu ci dëppoo. Dëppoo yu bare duñu jёf, ñaar yi ci bokk, te loolu mooy melokaan bi, du benn yàqu. Ku ne ku baxul du benn àtte, xibaar la. Ñi ci def bu baax ci diir bu gudd du ñi ñu bёddiwul mukk. Mooy ñi ko bàyyi mu metti, di jёfe seen bopp ci yiw, te sax di ubbeeku.
Bu ëppee benn diir bu jafe
Am na line ci diggante tàkk bu jaadu bu benn ñàkk ak lu gën a diis, te dafa jariñ nga ko saytu. Bu bёddi di la yóbbu ci benn wёr-wёr bu di yàgg ay ayu-bés, bu ragal ko di tax nga baña seet walla nga baña nit ñi mёsm, bu nga gisee sa bopp di gёm ne amuloo solo walla ne yëf yi duñu gën, loolu du jafe-jafeb doole, te du lu ngay dékku sa bopp. Fajkat man na la dimbal nga jёfe sistemu jugg-jugg bu xumb te teqale léeb yu yàgg yi ci suufam. Wut xeetu ndimbal boobu du nangu ne nga ñàkk. Dafay mel ni gis doktoor ngir benn metit bu bañ a jeex. Am nga sañ-sañu bёgg mu bañ a metti, te am nga sañ-sañu laaj kenn mu dimbal la ba fa.
Bёddi ci seet mooy benn ci naqar yu néew yu ku bёri di jaar ci te ku néew di ci wax ci dёgg. Dina metti. Warula la firndeel, te du yóre baat bu mujj ci li sax mёn a am ci yaw.
Cosaan
- PubMed (Science), Does rejection hurt? An fMRI study of social exclusion
- PubMed Central, Social pain and physical pain: shared paths to resilience
- Cleveland Clinic, Rejection Sensitive Dysphoria (RSD): Symptoms & Treatment
- Self-Compassion (Dr. Kristin Neff), Exploring the Meaning of Self-Compassion and Its Importance