Skip to main content
Aia ʻoe i loko o ka pilikia a i ʻole ke noʻonoʻo nei e hōʻeha iā ʻoe iho? ʻAʻole ʻoe hoʻokahi. E ʻimi i kahi laina kōkua →

ALAKAʻI · MOʻOMEHEU MALUHIA

Ke kau ʻana i kekahi māmā e hiki ai ke mau: pehea e kūkulu ai nā alakaʻi i ka hilinaʻi me ka puhi ʻole i ka hui

ʻAʻole pinepine ʻo ka hui wikiwiki loa i ka manawa pōkole ka hui e kū mau ana i hoʻokahi makahiki ma hope. Eia pehea e kau ai i kekahi māmā e hiki maoli ai i kāu poʻe ke mālama, a no ke aha he tempo paʻa kekahi o nā mea e kūkulu nui ai i ka hilinaʻi o ka poʻe e hana ana nāu.

He kāne me ka pālule uliuli e noho ana ma kekahi noho i mua o kekahi pākaukau

Photo by Avel Chuklanov on Unsplash

Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki

  • E hoʻolālā i nā leka aumoe e hoʻouna i ke kakahiaka.
  • E kapa i ka holo paʻakikī a me kona lā pau.
  • E lawe i kou manawa kaʻawale ponoʻī a hiki i ka pau.

Aia kekahi ʻano leka e hāʻule i ka pahu o kekahi ma ka 11:40 o ka pō Lāpule. ʻIke paha ʻoe i ka mea. ʻAʻole ka mea i hoʻouna i hoʻāʻo e ʻino. Loaʻa iā ia kekahi manaʻo, makemake ʻo ia e lawe iā ia mai loko o kona poʻo ma mua o ka nalo ʻana, a kaomi ʻo ia i ka hoʻouna. Akā heluhelu ka mea ma ka ʻaoʻao ʻē iā ia me ka ʻokoʻa. Heluhelu lākou: ʻaʻole i pani maoli ʻia ka pule hana. Heluhelu lākou: ʻo ka mea pono naʻu e hiki ke ʻike ʻia. A me ka hoʻoholo ʻole o kekahi, hoʻolike hou mālie ka uaki o ka hui i ka ʻaʻole-pani-loa.

ʻO ia ke ʻano e kau ʻia ai ka māmā i ka hapanui o nā wahi hana. ʻAʻole ma kekahi hālāwai, ʻaʻole ma kekahi kulekele, akā ma nā hōʻailona liʻiliʻi e hōʻulu ana. ʻO ka manawa e hoʻouna ʻia ai nā leka. ʻO ka mea ʻaʻohe kahi hāmama o kāna papa manawa. ʻO ka mea e hoʻomaikaʻi ʻia no ka pō i ʻala a ʻo ka mea e hāpai ʻia ka kuʻe kuʻe no ka haʻalele ʻana ma ka ʻelima. Ke nānā nei ka poʻe, a ʻo ka mea a lākou e nānā nui loa ai ʻo ka mea a lākou e manaʻo ai aia ka mana.

Inā ʻoe e alakaʻi i kekahi, ʻoiai hoʻokahi kanaka, ʻoiai me ka ʻole o ke kūlana, ke kau nei ʻoe i kekahi tempo, ʻoiai e manaʻo a ʻole ʻoe. ʻO ka nūhou maikaʻi i kēlā ʻōlelo ʻo ia pū ke kiko holoʻokoʻa o kēia: no ka mea he mea ka māmā āu e kau ai, he mea ia āu e hiki ke kau me ka manaʻo.

Ke kumukūʻai o ka holo wela

E ʻoiaʻiʻo kākou no ka mea e hana maoli ana kekahi māmā hiki ʻole ke mau, no ka mea hūnā pinepine ia ma hope o nā manaʻo maikaʻi a me nā hopena pīhoihoi.

Mālama ka World Health Organization i ka hoʻoikaika nui he hanana ʻoihana, ka hopena o ke koʻikoʻi hana mau i hoʻokele pono ʻole ʻia. Wehewehe lākou iā ia i ʻekolu ʻāpana: he luhi hohonu, he hoʻowahāwahā a mamao noʻonoʻo e ulu ana mai ka hana, a me kekahi manaʻo e kolo ana ʻaʻole maikaʻi hou ʻoe. E heluhelu i kēlā papa inoa me ka lohi. ʻAʻohe o ia mau mea e hana i hoʻokahi pō. Kūkulu lākou, me ka mālie, i kekahi kanaka e hōʻea mau a koi mau ʻoiai e iho ana ke pā ma lalo o ka manaʻo o ka poʻe a puni iā ia.

Koʻikoʻi ka huaʻōlelo "ʻoihana" ma ʻaneʻi. Kuhikuhi ka WHO i nā kūlana o ka hana, ʻaʻole i kekahi hewa o ka limahana. He mea kūpono e paʻa kēlā hoʻololi, no ka mea ʻo ka pane ke ʻeʻe ana kekahi hui ʻo ka hoʻoponopono i ka poʻe. E hoʻouna iā lākou i kekahi papa hana ahonui. E hoʻohui i kekahi app hoʻomaha noʻonoʻo i nā pono. ʻAʻole ʻino kēlā mau mea. Akā inā ʻo ka māmā ponoʻī ka pilikia, ʻaʻohe nui o ke kāohi ponoʻī e pani i ka hakahaka. Ke hāʻawi nei ʻoe i kekahi i kekahi bākeke ʻoiai e mau ana ke kī e hāmama.

Aia kekahi kumukūʻai mālie aʻe, kekahi e puka ai ma mua o ka hoʻoikaika nui. Ke hiki ʻole ka poʻe ke hoʻola, ʻino aʻe ka hana. Loaʻa i ka poʻe noiʻi hoʻola kekahi inoa no ka mea e pale iā kākou ma waena o nā kau hana: ʻo ka hoʻokaʻawale noʻonoʻo, ka hiki ke hoʻokaʻawale maoli mai ka hana i kou manawa ma waho ona. ʻO ka poʻe hiki ʻole ke hoʻokaʻawale, e moe ana ma ka moe e hoʻomaʻamaʻa i nā pilikia o ka lā ʻapōpō, uku lākou i ka luhi, ka hiamoe ʻino aʻe, a me ke olakino ʻino aʻe ma ka manawa. ʻAʻole ka hoʻomaha ka uku no ka hana. He ʻāpana ia o ke ʻano e mau ai ka maikaʻi o ka hana.

A paʻakikī ka hoʻokaʻawale ma mua o ka ʻano, ʻoi loa no ka poʻe kuleana āu e makemake nui ai e mālama. Ua ʻike ka noiʻi like e ʻimi ana i kēia inā hiki maoli i kekahi ke hoʻomalō, pili ia i kekahi ʻāpana i ka mea āna e manaʻoʻiʻo ai no ka hana ponoʻī. ʻO ka poʻe e manaʻoʻiʻo malū i ka hoʻomaha pono e loaʻa, a i ʻole ʻo ka limahana maikaʻi e noʻonoʻo mau i ka hana, koi lākou e waiho iā ia ʻoiai e kaʻawale ana. He mea kūpono e ʻike pēlā ma ke ʻano he alakaʻi, no ka mea ʻaʻole hana kēlā mau manaʻoʻiʻo i ka hakahaka. Hana lākou i nā moʻomeheu e uku ana i ka hoʻopio ʻole. Ke hana ʻoe i ka hoʻōki he palekana ʻike ʻia, ʻaʻole ʻoe e hāʻawi wale i kekahi makana. Ke hoʻololi nei ʻoe i ka mea a kāu poʻe kuleana loa e manaʻoʻiʻo ai ua ʻae ʻia lākou e hana.

Ke kumu e kūkulu ai kekahi māmā paʻa i ka hilinaʻi

Eia ka ʻāpana e nele i nā alakaʻi i kekahi manawa. ʻAʻole he aloha wale ka māmā e hiki ai ke mau. He mīkini hilinaʻi.

Kūkulu ʻia ka hilinaʻi ma ka wānana. Ke ʻike kāu hui he like kekahi pule maʻamau me kekahi pule maʻamau, e kapa ʻia kekahi holo paʻakikī he holo a pau maoli, ʻo ka "koke" ʻo ka koke ʻaʻole "hopohopo wau," hiki iā lākou ke hoʻolālā i ko lākou ola. Hiki iā lākou ke hoʻohiki i kā lākou keiki e hele i ka pāʻani. Hiki iā lākou ke hoʻomaha, no ka mea manaʻoʻiʻo lākou ua ʻae ʻia ka hoʻomaha. ʻO kēlā manaʻoʻiʻo ka mea. E hoʻola maoli wale ka poʻe inā hilinaʻi lākou ʻaʻole e hoʻopaʻi ʻia lākou no ia.

Hoʻopau ka mea ʻokoʻa i ka hilinaʻi wikiwiki. Ke pilikia kēlā me kēia pule, nele ke koke i kona manaʻo, a hoʻōki ka poʻe i ka holo wikiwiki ke pono maoli ʻoe iā lākou. Ke ʻōlelo nā alakaʻi "e mālama iā ʻoe iho" a laila e hoʻomaikaʻi i ka mea i pane i ka leka ma ka hoʻomaha, aʻo ka hui e nele i nā ʻōlelo a nānā i ka hana. ʻAʻole he mea liʻiliʻi nā hōʻailona kūʻē ʻole no ka māmā. Aʻo lākou i ka poʻe ʻaʻole hiki iā lākou ke lawe iā ʻoe i kāu ʻōlelo, a ke hāʻule kēlā aʻo, he kūʻai ka hoʻoponopono iā ia.

Kau ʻoe i ka tempo, ʻaneʻane me ka manaʻo ʻole

Kōkua ke kikoʻī no ke ʻano e laha maoli ai ka māmā, no ka mea he ʻike ʻole ʻia ka hapanui ona i ke kanaka e laha ana.

Ke hana mau kekahi kanaka kahiko i nā hopena pule, heluhelu ka hui iā ia he kūlana, ʻoiai he aha ka mea a ka puke alakaʻi e ʻōlelo ai. Ke hele ka hoʻomaikaʻi nui loa i nā hana koa, nā pō i ʻala, nā hoʻola hope, nā hoʻopakele hoʻowehiwehi, hoʻoholo malū ka poʻe ʻo ke ala e waiwai ai maʻaneʻi ʻo ka ʻae i nā mea e lilo i mau pilikia. Ke ʻaʻohe hakahaka o kāu papa manawa ponoʻī, hōʻailona ʻoe ʻo nā hakahaka no ka poʻe ʻaʻole koʻikoʻi. ʻAʻole pono kēia i hoʻokahi koi maopopo. Holo ka tempo ma ke kumu hoʻohālike, a holo ke kumu hoʻohālike o ka alakaʻi i ka mamao loa.

ʻO ia pū ke kumu hiki ʻole ai ka hoʻoponopono ke lula wale nō. Ua hoʻāʻo ka nui o nā ʻoihana i nā kulekele ʻaʻole-leka-ma-hope-o-ka-hola a ʻike i ka hāʻule mālie, no ka mea hakakā ka kulekele i kekahi moʻomeheu a nā alakaʻi ponoʻī i hoʻohālike mau ai i ke aumoe. ʻAʻole hahai ka poʻe i ka lula i ʻōlelo ʻia. Hahai lākou i ka lula i ola.

Ke kumu e hana hou ai ka poʻe akamai ʻoiai ʻaʻole lākou e makemake

He hoʻowalewale e manaʻo ʻo ka poʻe e holo wela loa ka poʻe e koho ai iā ia. Koho kekahi. Akā kuhikuhi ka noiʻi no ka hana hou i kekahi wahi ʻoi aku ka ʻāpuʻupuʻu no nā alakaʻi: hana hou ka nui o ka poʻe loea a manaʻo maikaʻi no ka mea hoʻolike malū ka ʻōnaehana a puni iā lākou i kekahi tempo hoʻomanawanui ʻole, a hiki ʻole iā lākou ke ʻimi i ke kīʻī hoʻopio iā lākou iho.

E nānā i ka hana hou a ka Harvard Business Review no ke kumu e hana hou ai nā hui. ʻAʻole pinepine hōʻea ke kaomi mai hoʻokahi luna koi. Hōʻea ia mai kekahi pūʻulu o nā mea e hoʻolike ana i ka manawa hoʻokahi. Pehea e helu ʻia ai nā hola. Pehea e hoʻoholo ʻia ai ka holomua, a ʻike ʻia ʻo wai ka mea kūpono. He manaʻolana ʻōlelo ʻole ʻo ka poʻe maikaʻi e hiki ke ʻike ʻia, i nā manawa a pau. E hoʻohui i kēlā a loaʻa iā ʻoe kekahi māmā e ʻano hiki ʻole ke pio, ʻoiai no kekahi e makemake nui ana. ʻO ia ke kumu e hoʻohōka pinepine ai nā hoʻoponopono ponoʻī. ʻAʻole hiki i kekahi seminā olakino ke hakakā i kekahi ʻōnaehana hoʻokiʻekiʻe e uku ana i ka mea ʻaʻole loa e hoʻopio.

He hoʻokuʻu kaʻawale ka hopena kūpono no kekahi alakaʻi, ma kekahi ʻano. Inā he hana hou ʻo ka ʻāpana nui, a laila ʻo ka koʻokoʻo e hana maoli ana he ʻāpana pū, a aia ia i kou mau lima ma mua o ko ka hui. Hiki iā ʻoe ke hoʻololi i ka mea e helu ʻia a me ka mea e hoʻomaikaʻi ʻia. Hiki iā ʻoe ke hoʻoholo ʻaʻole ʻo ka hiki ke ʻike ʻia i nā hola a pau ke kumukūʻai o ka waiwai maʻaneʻi. ʻO ia nā dial e kau i ka tempo maoli. ʻAʻole hiki i kekahi kanaka ke hoʻomaka hou i kekahi moʻomeheu ma ka hoʻāʻo ʻoi aku e hoʻomaha. Hiki i kekahi alakaʻi ke hoʻomaka hou iā ia ma ka hoʻololi ʻana i nā kūlana.

Pehea e kau ai i kekahi māmā e hiki ai i ka poʻe ke mālama

Hiki ke kūkulu i kēia, a hanohano ʻole ka hapanui ona. He mau hana e neʻe maoli i ka nila:

  • E pale i nā lihi o ka lā a me ka pule. E hoʻoholo i ka manaʻo o ka "pio" i kāu hui a laila e pale iā ia, e hoʻomaka me kāu hana ponoʻī. Inā e noʻonoʻo maikaʻi loa ʻoe i ke aumoe, e kākau i ka leka a hoʻolālā iā ia e hoʻouna i ke kakahiaka. Nāu ka manaʻo e mālama. ʻAʻole ka hōʻailona manawa 11:40.
  • E kapa i ka holo paʻakikī, a e kapa i kona pau. Hōʻea ka holo paʻakikī maoli. Hōʻea ka pōʻino mai ka holo paʻakikī ʻaʻole loa i kapa ʻia a ʻaʻole loa i pau. E ʻōlelo iā ia me ka leo nui: "E kaumaha nā pule ʻelua aʻe, eia ke kumu, a eia ka lā e pau ai." A laila e hoʻohanohano i ka lā. He mea hiki i ka poʻe ke hāʻawi i kekahi holo me kekahi laina pani. ʻO kekahi holo me ka hoʻokūʻono ʻole ʻo ka maʻamau hou wale nō.
  • E hoʻomaikaʻi i ka mea paʻa, ʻaʻole i ka mea koa wale nō. E ʻike i ke kanaka i lilo ʻole kāna papahana i kekahi pilikia no ka mea ua hoʻolālā maikaʻi ʻo ia. ʻO ia ka hana āu e makemake maoli ai i ka nui aʻe, a ʻaneʻane ʻike ʻole ʻia ke ʻaʻole kapa kekahi alakaʻi iā ia. Inā ʻo ka hoʻopakele hoʻowehiwehi wale nō ka mea e loaʻa ka paʻi lima, ke hoʻomaʻamaʻa nei ʻoe i kāu hui e ʻae i nā mea e haki.
  • E hana i ka hoʻomaha he maoli, ʻaʻole he ʻōlelo wale. E lawe i kou manawa kaʻawale ponoʻī, a hiki i ka pau, a e ʻae i ka poʻe e ʻike iā ʻoe e hana. E uhi i kekahi i kekahi i ka hoʻomaha he kaʻawale maoli. Ke hoʻi mai kekahi me ka hoʻomaha, mai hoʻokipa iā ia me kekahi pā o ka hewahewa "ʻoiai ʻaʻole ʻoe." Hana wale ka hoʻola inā manaʻoʻiʻo ka poʻe he palekana e lawe.
  • E nānā i ka ukana e like me kāu nānā i nā lā palena. Mālama ka hapanui o nā alakaʻi i ka mea e pono. Mālama emi i ka nui ma luna o kēlā me kēia kanaka a no ka lōʻihi. Hiki i kekahi kanaka mālie a kūpono ke hāpai i ka nui no nā mahina me ka ʻōhumu ʻole, a hiki i ka haʻalele ʻana. ʻO ka nīnau "pehea ka ʻano o kou pule maoli?" me ka manaʻo he maʻa liʻiliʻi e hopu i ka nui.
  • E ʻoki ma mua o ka hoʻohui. Ke lawe ʻoe i kekahi mea hou, e kapa i ka mea e haʻalele i ka papa inoa. ʻO ka "he koʻikoʻi nā mea a pau" ke ala e lilo ai kekahi māmā i hiki ʻole ke mau. ʻO ke koho, me ka leo nui, i ka mea ʻaʻole e hana ʻia, kekahi o nā mea mahalo loa a kekahi alakaʻi e hiki ke hana no ka manawa o kekahi hui.

E ʻike ʻaneʻane ʻaʻohe o kēia e pili i ka hana emi no ia iho. Pili lākou i ka hana ma kekahi māmā e hiki maoli i ke kino a me ka noʻonoʻo ke mau: he koi maoli, he hoʻola maoli, a me kekahi alakaʻi ʻoiaʻiʻo lawa e kaha i ka laina ma waena o lāua.

Ka wā ʻoi aku ka nui o ka māmā ma mua ou

I kekahi manawa, e hana ʻoe i nā mea a pau ma luna a ʻaʻole emi ke kaomi, no ka mea hōʻea ia mai luna ou, a i ʻole mai kekahi ʻahahui holoʻokoʻa e holo wela ana. He maoli kēlā, a he mea kūpono e ʻōlelo me ka maopopo: ʻaʻole hiki iā ʻoe wale ke hoʻoponopono i kekahi moʻomeheu i hana hou ʻia i ka hana. ʻO kāu mea hiki ke hana ʻo ke kūkulu i kekahi kīpuka noʻonoʻo no ka poʻe i loko o kāu mālama pono, e ʻoiaʻiʻo iā lākou no kāu mea hiki a hiki ʻole ke hoʻololi, a e kākoʻo i luna me nā kikoʻī ma kahi o nā ʻōhumu.

A e nānā iā ʻoe iho i loko ona. ʻO ke alakaʻi e kau i kekahi māmā kanaka no nā mea a pau ʻē ʻoiai e hoʻolei mālie ana iā ia iho i ka honua ke hoʻohālike mau nei i ka mea hewa, a aia hoʻokahi kā kau ʻino mai ka puhi ʻana. Inā ʻoe e ʻike i nā hōʻailona ʻekolu o ka WHO i loko ou, ka luhi, ka hoʻowahāwahā, ka manaʻo ʻaʻohe o kāu hana e hāʻule, ʻaʻole ia he hewa ʻano kanaka e hoʻomanawanui. He ʻike ia. E kamaʻilio me kekahi āu e hilinaʻi ai, e hoʻomaha i ka ukana ma kahi hiki, a inā ua hala kekahi manawa a i ʻole ke hoʻokahe nei ia i kou hiamoe, kou olakino, a i ʻole kou mau pilina, e kamaʻilio me kekahi kauka a i ʻole kahuna lapaʻau olakino noʻonoʻo. Ua ʻae ʻia ʻoe e pono i ka mea like āu e makemake ai i kāu poʻe e noi.

Lilo ka māmā āu e mālama ai i ka māmā a kāu hui e aʻo ai. E kau i kekahi e hiki iā lākou ke ola me ia, a e loaʻa iā ʻoe kekahi mea ʻaʻole loa e loaʻa i ka hapanui o nā hui koi loa: he poʻe e kū mau ana, e hilinaʻi mau ana iā ʻoe, a hiki mau ke hana nui ke kāhea maoli ka manawa.

Nā kumu

Ma mua o kou haʻalele ʻana, he ʻōlelo no ka mālama

Hāʻawi ʻo KEEP CALM i nā mea hana hoʻonaʻauao manuahi e kōkua iā ʻoe iho. ʻAʻole kēia he ʻōlelo aʻo lapaʻau, he hōʻoia maʻi, a i ʻole he lāʻau lapaʻau, a ʻaʻole ia he pani no ka mālama ʻana a ka loea. Inā kani kekahi mea ma ʻaneʻi me he mea ʻoi aku ma mua o ke koʻikoʻi maʻamau, he ʻanuʻu ikaika a kūpono ka launa ʻana me ka loea.

If you are in crisis or thinking about harming yourself, you are not alone. In the US, call or text 988 (Suicide & Crisis Lifeline, 24/7), text HOME to 741741 (Crisis Text Line), or call 911 in an emergency.