Ìbàjẹ́ Jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ Náà: Rírí Ìpínyà Kí Ó Tó Pẹ́ Jù

Kò sí ẹni tó ń ṣètò àkókò tí wọ́n dáwọ́ nína ọwọ́ sí ara wọn. Ìjà tó ń ṣàlàyé rẹ̀ ṣọ̀wọ́n. Ẹ ṣì ń bára yín ṣọ̀wọ̀. Ẹ ṣì ń pín iṣẹ́ ilé, ẹ sì ń rántí ìpàdé ehín ẹ sì ń sùn lórí ibùsùn kan náà. Láti òde, àti láti inú pàápàá, ìbáṣepọ̀ náà dára.

Lẹ́yìn náà ní alẹ́ kan o mọ̀ pé o kò lè rántí ìjíròrò gidi tó gbẹ̀yìn tí ẹ ṣe. Kì í ṣe ọ̀rọ̀ ètò. Kì í ṣe ẹni tó máa gbé àwọn ọmọ tàbí ohun tí ẹ máa jẹ. Ìjíròrò tòótọ́, oríṣi tí ọ̀kan nínú yín sọ ohun tó jẹ́ òtítọ́ tí èkejì sì fara sún mọ́.

Àlàfo yẹn ni ohun tí a ń pè ní ìbàjẹ́ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́. Ó lọ́ra, ó jẹ́ ohun tó ṣe déédéé, ó sì ṣeé yípadà bí o bá rí i lákòókò. Apá tó le ni pé ó fẹ́rẹ̀ kì í kéde ara rẹ̀ rí.

Ìdí tí ìjìnnà lọ́ra fi jẹ́ èyí tó léwu

A máa ń rò pé àwọn ohun ńlá ni ń dá tàbí ba ìbáṣepọ̀. Àgbèrè, ìjà ariwo, ìdàláti. Àwọn yẹn máa ń ṣẹlẹ̀. Ṣùgbọ́n ìwádìí lórí ohun tó ń sọ àsọtẹ́lẹ̀ bóyá tọkọtaya á dúró pọ̀ tọ́ka sí ibì kan tó kéré ní eré-àwòrán.

Nínú yàrá-ìwádìí rẹ̀ ní Seattle, onímọ̀-ọpọlọ John Gottman lo ọ̀pọ̀ ẹ̀wádún ní wíwo àwọn tọkọtaya bí wọ́n ṣe ń báraẹnisọ̀rọ̀ lẹ́yìn náà ó tẹ̀lé wọn fún ọ̀pọ̀ ọdún láti rí ẹni tó dúró. Ohun tó ya àwọn tọkọtaya tó dúró ní ìbáramu sọ́tọ̀ kúrò nínú àwọn tó pínyà kì í ṣe bí wọ́n ṣe ń jà. Ó jẹ́ bí wọ́n ṣe ń dáhùn sí ara wọn ní àwọn ìṣẹ́jú-àáyá lásán tí a lè gbàgbé. Ọkọ tàbí aya wo sókè láti inú abọ̀-ìwẹ̀ ó sì sọ pé, "Wo ẹyẹ yẹn." Èkejì wò ó. Tàbí kò wò ó.

Gottman pe àwọn ìnínà ọwọ́ kékeré wọ̀nyí ní "ìpè fún ìṣòkan," ó sì pe ìdáhùn náà ní "yíjú sí" tàbí "yíjú kúrò." Àwọn nọ́ńbà náà ṣe kedere. Nínú yàrá-ìwádìí rẹ̀, àwọn tọkọtaya tó dúró pọ̀ ní ìdùnnú yíjú sí ìpè ara wọn ní nǹkan bí ìpín mẹ́rìndínlọ́gọ́rùn-ún nínú ọgọ́rùn-ún àkókò. Àwọn tọkọtaya tó wá pínyà ti yíjú sí ara wọn ní ìpín mẹ́tàlélọ́gbọ̀n nínú ọgọ́rùn-ún nìkan. Àkókò kékeré kan náà. Ọjọ́-iwájú tó yàtọ̀ gan-an.

Ìyẹn ni ẹ̀rọ ìbàjẹ́ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́. Kò sí "wo ẹyẹ yẹn" kan ṣoṣo tí a fojú fò tó ṣe pàtàkì. Ṣùgbọ́n ẹgbẹ̀rún wọn, tí a kó lé ara wọn ní ọ̀pọ̀ ọdún, ń kọ́ ènìyàn méjì pé nína ọwọ́ jáde kì í mú wọn ní nǹkankan. Nítorí náà wọ́n dáwọ́ nína ọwọ́. Ìdákẹ́ tó tẹ̀lé dà bí ìtutù. Ó sún mọ́ ebi pípa.

Bí ìjìnnà náà ṣe ń rí ní tòótọ́

Ìpínyà máa ń tanni jẹ gan-an nítorí pé kì í dà bí ìjà. Ó sábà máa ń dà bí àlàáfíà. Àwọn àmì jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ díẹ̀ tó yẹ láti fiyèsí sí, nínú ara rẹ tàbí láàrin yín méjèèjì, nìwọ̀nyí:

• Àwọn ìjíròrò yín ti dín kù sí ọ̀rọ̀ ètò. Àwọn ètò-àkókò, owó ìdíyelé, ajá, àwọn ana. Ìpele ìṣàkóso ti ìgbésí-ayé àjọpín ń rọ dáadáa, ó sì fẹ́rẹ̀ jẹ́ pé kò sí ohun mìíràn tí a ń sọ.
• O ti bẹ̀rẹ̀ sí sọ àwọn ohun fún àwọn ẹlòmíràn tí o ti ń kọ́kọ́ sọ fún ọkọ tàbí aya rẹ. Ọ̀rẹ́ kan, ẹlẹgbẹ́ iṣẹ́ kan, ẹ̀gbọ́n tàbí àbúrò ni ó ń gbọ́ ìròyìn rere àti burúkú kí wọ́n tó gbọ́.
• O nímọ̀lára àdánìkanwà nínú yàrá kan náà. Ẹ wà papọ̀ lára, àmọ́ ọkàn wà níbòmíràn. Àdánìkanwà pàtó yìí lè dun ni ju wíwà ní ìdánìkan gidi lọ.
• Ìwádìí-inú ti rẹ̀wẹ̀sì. O rò pé o ti mọ ohun tí wọn yóò sọ, nítorí náà o dáwọ́ bíbéèrè. Wọ́n sì ń ṣe bákan náà.
• Ìfarakanra ti di iṣẹ́ lásán tàbí ó ṣọ̀wọ́n. Ọwọ́ tó ń kọjá lórí èjìká, ìdìmọ́ra gidi, àwọn ìkíni ara kékeré, ìwọ̀nyí máa ń rẹ̀wẹ̀sì láìsí ẹni tó pinnu.
• O ń pa ọ̀rọ̀ mọ́ ọkàn jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́. Ìkanra ń kójọ ní ẹ̀yìn, ṣùgbọ́n kò tíì pariwo tó láti jà nípa rẹ̀.

Kò sí ọ̀kan nínú ìwọ̀nyí tó jẹ́ ẹ̀rí ohunkóhun fúnra rẹ̀. Gbogbo ìbáṣepọ̀ tó ń pẹ́ ń kọjá àwọn àsìkò ìjìnnà, pàápàá lábẹ́ aápọn, ọmọ tuntun, àkókò iṣẹ́ tó le, àìsàn, ọ̀fọ̀. Ìbéèrè náà ni bóyá ìjìnnà náà jẹ́ àsìkò kan tàbí ọ̀nà kan.

Iye owó dídibọ́n pé ó dára

Ó dùnni láti dúró dè é. Nǹkan ti dákẹ́. Èé ṣe tí a ó fi kàn án? Ṣùgbọ́n ìjìnnà ọkàn kì í ṣe ohun àìkọbiara sí, kì í sì í gbé nínú ìmọ̀lára rẹ nìkan.

Ìwádìí ìgbà-pípẹ́ kan lórí àwọn tọkọtaya àgbà rí i pé àdánìkanwà nínú ìgbéyàwó ń bá ìlera ara tó burú sí i rìn fún ẹnì méjèèjì, títí kan àwọn òdiwọ̀n tó ní í ṣe pẹ̀lú ṣúgà ẹ̀jẹ̀ àti ìlera iṣan-ara. Ohun pàtàkì ni pé ìbáṣepọ̀ tó lágbára, tó ní àtìlẹ́yìn dáàbò bo àbájáde yẹn. Ìbáramu náà kì í ṣe ohun ọ̀ṣọ́ tó jókòó lórí ìgbéyàwó. Ó ń ṣe iṣẹ́ ààbò gidi fún ara méjì, kì í ṣe ọkàn méjì nìkan.

Iye owó jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ mìíràn tún wà. Nígbà tí ènìyàn méjì bá dáwọ́ yíjú sí ara wọn, ìbáṣepọ̀ náà ń pàdánù àkópamọ́ rẹ̀. Iṣẹ́ Gottman tọ́ka sí oríṣi ìwé-àkọsílẹ̀ ìwọ̀ntúnwọ̀nsì ọkàn kan: àwọn tọkọtaya tó dúró ṣinṣin tí ìdùnnú sì wà láàrin wọn ń mú nǹkan bí ìbáraẹnisọ̀rọ̀ rere márùn-ún fún ọ̀kọ̀ọ̀kan tó burú nígbà ìjà. Àwọn àkópamọ́ ojoojúmọ́ kékeré ti ìgbóná-ọkàn àti àfiyèsí yẹn ni ohun tí ìbáṣepọ̀ ń ná nígbà tí ìjà gidi bá dé níkẹyìn. Bí o bá jẹ́ kí àkántì náà gbẹ nígbà àwọn ọdún ìdákẹ́, ìjì gidi àkọ́kọ́ kò ní í ní ohunkóhun láti fa lé.

Bí o ṣe lè bẹ̀rẹ̀ sí yíjú padà sí ara yín

Ìròyìn rere tó wà nínú gbogbo èyí ni bí ìtúnṣe náà ṣe lè kéré tó. Bí a bá ṣe ìbàjẹ́ náà ní àwọn àkókò kékeré, ìtúnṣe rẹ̀ pẹ̀lú ń wáyé ní àwọn àkókò kékeré. O kò nílò ìjíròrò ńlá tàbí ìsádi ìparí-ọ̀sẹ̀ láti bẹ̀rẹ̀. O nílò láti bẹ̀rẹ̀ sí ṣàkíyèsí àwọn ìpè náà lẹ́ẹ̀kan sí i, tiwọn àti tìrẹ.

Àwọn ibi díẹ̀ láti bẹ̀rẹ̀:

Mú ìpè tó tẹ̀lé kí o sì dáhùn sí i. Fún ọjọ́ kan, kàn ṣàkíyèsí nígbà tí ọkọ tàbí aya rẹ bá nína ọwọ́, ọ̀rọ̀-àsọyé kan, ìmí-ẹdun kan, gbólóhùn tí kò tíì parí, ìtàn nípa ọjọ́ wọn. Lẹ́yìn náà dáhùn sí i bí ẹni pé ó ṣe pàtàkì. Fi fóònù sílẹ̀. Wo sókè. Bi ìbéèrè tó tẹ̀lé. O kò yanjú ohunkóhun. O kàn ń fara hàn fún àkókò kékeré náà.

Bi ìbéèrè gidi kan lóòjọ́. Kì í ṣe "Báwo ni iṣẹ́ ṣe rí?", tó ń pe "Ó dára" jáde. Gbìyànjú "Kí ni apá tó dára jù nínú ọjọ́ rẹ?" tàbí "Kí ni ó ti wà lọ́kàn rẹ láìpẹ́?" Kókó náà ni láti ní ìwádìí-inú tòótọ́ nípa ẹni tí o ti pinnu pé o ti mọ̀ tán. O kò mọ̀ ọ́n ní kíkún. Kò sí ẹni tí ó parí láéláé.

Mú ààtò kékeré kan padà. Ìṣẹ́jú mẹ́fà ní ẹnu-ọ̀nà nígbà tí ọ̀kan nínú yín bá ń lọ tí ó sì ń padà wálé. Kọfí papọ̀ kí ilé tó jí. Ìrìn lẹ́yìn oúnjẹ alẹ́ láìsí fóònù. Àwọn ààtò ni bí ìṣòkan ṣe ń dáwọ́ dídalé ìtara, tí ó sì bẹ̀rẹ̀ sí ṣiṣẹ́ fúnra rẹ̀, ní ọ̀nà tó dára.

Sọ ìjìnnà náà jáde ní ohùn, jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́. Èyí ni èyí tó gba ìgboyà. Kì í ṣe bí ẹ̀sùn, bí ìkésíni ni. Ohun kan bíi, "Mo ti nímọ̀lára pé mo jìnnà sí ọ díẹ̀ láìpẹ́, ó sì ń dùn mí. Ǹjẹ́ a lè ṣe nǹkan nípa rẹ̀?" Tí a sọ láìsí ẹ̀bi, gbólóhùn yẹn fúnra rẹ̀ jẹ́ ìpè. Bí ọkọ tàbí aya rẹ ṣe ń dáhùn yóò sọ ọ̀pọ̀ fún ọ.

Rẹ ọ̀pá ìfẹ́ni sílẹ̀. O kò ní láti nímọ̀lára ìru ìfẹ́ láti fi ọwọ́ lé ẹ̀yìn ẹnì kan. Ìmọ̀lára náà sábà máa ń tẹ̀lé ìṣe, kì í ṣe ọ̀nà mìíràn. Hùwà pẹ̀lú ìgbóná-ọkàn, ìgbóná-ọkàn náà sì máa ń bá ọ.

Ṣàkíyèsí pé kò sí ọ̀kan nínú ìwọ̀nyí tó tóbi. Ìyẹn ni gbogbo kókó náà. Àwọn tọkọtaya tó dúró pọ̀ ní ìbáramu kì í ṣe àwọn tó ní iná ìgbọ̀nà nígbà gbogbo. Wọ́n jẹ́ àwọn tó ń dáhùn sí ara wọn ní àwọn àkókò kékeré, láti ọdún dé ọdún, pẹ́ lẹ́yìn tí ìtara ìbẹ̀rẹ̀ ti rẹ̀wẹ̀sì.

Nígbà tí ó nílò ju yín méjèèjì lọ

Nígbà mìíràn àlàfo náà gbòòrò ju bí ìtúnṣe ojoojúmọ́ ṣe lè dé lọ, ó sì tọ́ láti sọ òtítọ́ nípa rẹ̀. Bí o bá ti gbìyànjú láti yíjú padà sí ara yín tí o sì ń kọlù ògiri léraléra. Bí gbogbo ìgbìyànjú ìjíròrò gidi bá ń yọ́ sí inú ìjà kan náà tàbí ìdákẹ́ kan náà. Bí ẹ̀gàn bá wà nínú yàrá náà, dídẹ ojú àti ìkẹ́gàn, tàbí ìdákẹ́ròrò, níbi tí ọ̀kan nínú yín bá ti dákẹ́ pátápátá tí ó sì rìn kúrò. Àwọn wọ̀nyí jẹ́ àpẹẹrẹ tó wúwo sí i, oníṣègùn-ọpọlọ tọkọtaya tí a kọ́ ní ọ̀nà tó dá lórí ẹ̀rí lè ràn ni lọ́wọ́ ní ọ̀nà tí agbára-ìfẹ́ kò lè.

Nína ọwọ́ fún ìrànwọ́ ní kùtùkùtù kì í ṣe àmì pé ìbáṣepọ̀ náà ń kùnà. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun tó lágbára jù tí ènìyàn méjì tó fara jì lè ṣe, ó sì ń ṣiṣẹ́ dáadáa jù kí ọ̀pọ̀ ọdún ìkanra tó le.

Àkíyèsí ọ̀tọ̀ tó sì ṣe pàjáwìrì jù. Bí ìbáṣepọ̀ rẹ bá ní ìpalára ara kankan, ìhàlẹ̀, ìdẹ́rùbà, tàbí ẹ̀rù, èyí kì í ṣe nípa ìtúnṣòkan, ìmọ̀ràn tó wà níbí kò sì kàn án. Ààbò rẹ ni ó kọ́kọ́, àwọn ènìyàn tí a ti kọ́ sì wà láti ràn ọ́ lọ́wọ́ láti ronú lé e lórí ní ìkọ̀kọ̀ àti láìṣèdájọ́.

Ọ̀pọ̀ ìbáṣepọ̀ tó ń pínyà kò dàbàjẹ́ rí. Wọ́n kàn jẹ́ èyí tí a kò tọ́jú, ènìyàn méjì tí iṣẹ́ àti àárẹ̀ bá tí wọ́n dáwọ́ wíwo sókè. Nína ọwọ́ padà fẹ́rẹ̀ máa ń kéré ju bí o ṣe bẹ̀rù lọ. Ó sábà máa ń bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ẹnì kan tó pinnu láti ṣàkíyèsí, lẹ́yìn náà láti dáhùn.

Àwọn Orísun

• The Gottman Institute, Want to Improve Your Relationship? Start Paying More Attention to Bids
• The Gottman Institute, The Magic Relationship Ratio, According to Science
• PubMed Central, Loneliness, Marital Quality, and Vascular Health Among Older U.S. Couples: A Longitudinal Dyadic Study