Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá
- List the noticing, not just the chores.
- Hand off whole jobs, not steps.
- Raise it in a calm moment.
Ọkọ tàbí aya rẹ ń fọ àwọn àwo. Wọ́n ń gbé àwọn ọmọ padà ní àwọn ọjọ́ Ìsẹ́gun. Wọn yóò sọ fún ọ, lóòótọ́, pé ẹ̀yin méjèèjì pín àwọn nǹkan lọ́nà tó dọ́gba dáadáa. Síbẹ̀ ìwọ ni ẹni tó dùbúlẹ̀ láìsùn tó ń la àkójọ náà. Ta ni ó nílò bàtà tuntun. Ìgbà tí ọkọ̀ yẹ fún àtúnṣe. Bóyá ẹ̀bùn wà fún àríyá ọjọ́ Àbámẹ́ta àti bóyá o rántí láti fèsì ìkésíni rárá.
Àlàfo yẹn ní orúkọ kan. Àwọn iṣẹ́ ilé tí o lè rí jẹ́ ààbọ̀ iṣẹ́ náà nìkan. Ààbọ̀ kejì ni ṣíṣàkíyèsí, ṣíṣètò, rírántí, àti àníyàn jẹ́ẹ́ ti mímú kí ilé àti ìdílé máa ṣiṣẹ́ lọ. Àwọn olùwádìí ń pè é ní iṣẹ́ ọpọlọ. Ọ̀pọ̀ ènìyàn kàn ń pè é ní ẹrù ọpọlọ. Kì í sábà farahàn lórí àtẹ àwọn iṣẹ́ ilé, ó sì tọ́ láti sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀, nítorí nígbà tó bá bọ́ sórí ẹnì kan ó máa ń rẹ̀ ẹ́ palẹ̀ lọ́nà tó ṣòro láti tọ́ka sí tó sì rọrùn láti fojú fò.
Ohun tí iṣẹ́ tí ojú kò rí jẹ́ ní tòótọ́
Onímọ̀-ẹ̀dá-àwùjọ Allison Daminger fọ̀rọ̀ wá ọ̀pọ̀lọpọ̀ tọkọtaya lẹ́nu wò ó sì rí i pé apá ìrònú ti mímú ilé ṣiṣẹ́ pín sí ìgbésẹ̀ mẹ́rin. O ń retí àìní kan kí ó tó di ìṣòro (àwọn ìbòmọ ọmọ ti fẹ́rẹ̀ẹ́ tán). O ń dámọ̀ àwọn àṣàyàn (èwo, láti ibo, ní iye wo). O ń pinnu. Lẹ́yìn náà o ń ṣọ́ láti rí i dájú pé a bójú tó o ní tòótọ́ tí kò sì já lulẹ̀ ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́.
Fífọ àwo kan jẹ́ iṣẹ́ kan. Àwo náà ti parí nígbà tó bá mọ́. Rírètí àti ṣíṣọ́ kì í parí. Wọ́n ń ṣiṣẹ́ ní ẹ̀yìn ọ̀nà ní gbogbo ọjọ́, lójoojúmọ́, wọ́n sì wúwo jù gan-an nígbà tí o bá ń gbìyànjú láti sinmi.
Apá tó ń yani lẹ́nu nìyí. Daminger rí i pé àní nínú àwọn tọkọtaya tó pín àwọn iṣẹ́ àfọwọ́ṣe dáadáa, méjì lára àwọn ìgbésẹ̀ mẹ́rin yẹn ni ó bọ́ sórí àwọn obìnrin fẹ́rẹ̀ẹ́ nígbà gbogbo: rírètí àti ṣíṣọ́. Pípinnu sábà máa ń jẹ́ èyí tí a pín. Ṣíṣàkíyèsí àti ṣíṣàkọsílẹ̀ kì í ṣe bẹ́ẹ̀. Nítorí náà tọkọtaya kan lè pín iṣẹ́ tí ojú rí sí àárín síbẹ̀ kí ẹnì kan máa ru gbogbo ìwúwo ohun tó ń wá ṣáájú àti lẹ́yìn rẹ̀.
Ìdí tó fi ń rẹ̀ni gan-an nígbà tí kò dà bí ohun tó pọ̀
Láti òde, ẹrù ọpọlọ dà bí ohun tí kò jẹ́ nǹkan. Kò sí ẹni tó ń wò ọ́ tí o ń rántí pé ìwé-ìyọ̀ǹda náà yẹ ní ọjọ́ Ẹtì. Kò sí àbà tó kún fún ẹ̀rí. Àìríran yẹn ni ọ̀pọ̀ ìṣòro náà. Ó ṣòro láti ní ìmọ̀lára pé a mọrírì ẹni fún iṣẹ́ tí kò sí ẹni tó rí, ó sì ṣòro láti béèrè ìrànwọ́ fún iṣẹ́ tí o kò lè tọ́ka sí.
Owó tó ń ná jẹ́ èyí tí a lè wọ̀n. Ìwádìí lórí àwọn ìyá tó ju ọ̀ọ́dúnrún lọ ní USC rí i pé àwọn obìnrin ń bójú tó nǹkan bí ìdámẹ́rin-mẹ́ta iṣẹ́ ilé ọpọlọ, àlàfo tó tóbi ju ti àwọn iṣẹ́ ilé àfọwọ́ṣe lọ. Ẹrù ọpọlọ náà, ju àwọn iṣẹ́ àfọwọ́ṣe lọ, ni ó bá másùnmáwo tó ga sí i, ìtẹ́lọ́rùn ìbáṣepọ̀ tó rẹlẹ̀, àti ìtẹ̀mọ́lẹ̀ agbára rìn. Àwọn olùwádìí ní Radcliffe Institute ti Harvard ṣàpèjúwe rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìfàsẹ́yìn lórí "àyè ọpọlọ" àti "agbára ìṣàkóso," àwọn ohun-ìní tí kì í farahàn nígbà tí o bá kàn ka wákàtí tí a lò láti fọ nǹkan.
Kò sí ọ̀kan nínú èyí tó túmọ̀ sí pé ọkọ tàbí aya rẹ jẹ́ ọ̀lẹ tàbí kò bìkítà. Ọ̀pọ̀ ìgbà ẹni tó ń ru díẹ̀ nínú ẹrù náà kò tíì rí i ní tòótọ́, nítorí gbogbo kókó ẹrù ọpọlọ ni pé ojú kò rí i. Ìyẹn náà ni ìròyìn rere. A lè sọ ohun tí ojú kò rí di èyí tí ojú lè rí. Ní kété tí ènìyàn méjèèjì bá sì lè rí i, wọ́n lè pín in ní tòótọ́.
Ìdí mìíràn wà tó fi ń dàgbà ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́. Àwọn ilé máa ń ṣàgbékalẹ̀ ẹni-àkọ́kọ́ kan, ẹni tí gbogbo ènìyàn ń yíjú sí nígbà tí ilé-ẹ̀kọ́ bá pè, nígbà tí ọmọ kan kò bá rí bàtà rẹ̀, nígbà tí ohun kan bá nílò pípinnu ní báyìí gan-an. Jíjẹ́ ẹni-àkọ́kọ́ jẹ́ iṣẹ́ fúnra rẹ̀. Ó túmọ̀ sí pé o kì í kúrò lẹ́nu iṣẹ́ pátápátá láé, nítorí ní àkókò èyíkéyìí a lè nílò rẹ láti mọ ìdáhùn. Ṣíṣàjọpín ẹrù náà túmọ̀ sí ju pínpín iṣẹ́ lọ. Ó túmọ̀ sí pé ènìyàn méjì wà tí ilé lè gbẹ́kẹ̀lé ní tòótọ́.
Mímú un wá sínú ìmọ́lẹ̀
Ọgbọ́n náà kì í ṣe láti fi àwọn iṣẹ́ ilé díẹ̀ sí i lé ẹni lọ́wọ́. Ó jẹ́ láti fi ṣíṣàkíyèsí àti rírántí lé ẹni lọ́wọ́, apá tó ń gbé nínú orí rẹ. Ìyẹn ń gba ìjìròrò gidi, kì í ṣe ọ̀rọ̀ tó ń kọjá ní àárín ìrọ̀lẹ́ tó kún fún másùnmáwo.
- Yan àkókò tó farabalẹ̀, kì í ṣe ojú-ìjà. Má ṣe gbé èyí dìde ní àárín àríyànjiyàn tàbí nígbà tí o dúró lórí àbà. Sọ ohun kan bíi, "Ohun kan wà tí mo ti ń rù tí mo fẹ́ kí á jọ wò ó." O ń pe alábàáṣiṣẹ́ wọlé ni, kì í ṣe fífi ẹ̀sùn sílẹ̀.
- Sọ ohun tí ojú kò rí di èyí tí ojú lè rí. Fún ọ̀sẹ̀ kan, kọ àwọn iṣẹ́ ọpọlọ sílẹ̀ bí wọ́n ṣe ń yọjáde. Àwọn ìhìn tí o ń fi ránṣẹ́, àwọn ìpàdé tí o ń ṣètò, àkọsílẹ̀ ohun tó fẹ́rẹ̀ẹ́ tán. Gígùn àkójọ náà ń yà ọ̀pọ̀ ènìyàn lẹ́nu, títí kan ọkọ tàbí aya tí kò mọ̀ pé ó wà.
- Fi àwọn iṣẹ́ pípé lé ni lọ́wọ́, kì í ṣe àwọn ìṣísẹ̀. Èyí ni èyí tó ń yí nǹkan padà. Má ṣe béèrè lọ́wọ́ ọkọ tàbí aya rẹ láti "ràn ọ́ lọ́wọ́ pẹ̀lú" aṣọ àwọn ọmọ. Fi aṣọ náà fún wọn, láti ìbẹ̀rẹ̀ dé ìparí: ṣíṣàkíyèsí èyí tó ti kéré, àwọn ìwọ̀n, ètò-ìnáwó, àṣẹ-ọ̀jà, gbogbo rẹ̀. Nígbà tí o bá kàn fi ṣíṣe é lé ni lọ́wọ́ tí o sì pa pípinnu mọ́, ìwọ ṣì jẹ́ olùṣàkóso, ṣíṣàkóso sì ni apá tó wúwo.
- Fi bí wọ́n ṣe ń ṣe é sílẹ̀. Tí o bá gba iṣẹ́ pípé kan padà ní kété tí kò bá ṣe é lọ́nà tìrẹ, ó máa ń di tìrẹ padà ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́. Ọ̀nà mìíràn ti ṣíṣe é ni owó tí a ń san láti pín in ní tòótọ́. Ètò wọn kò ní láti jọ tìrẹ kí ó tó kà.
- Gbé e kalẹ̀ kí o sì tún un yẹ̀wò. Fohùn ṣọ̀kan lórí ẹni tó ni kí ní tòótọ́, lẹ́yìn náà ṣàyẹ̀wò rẹ̀ lẹ́yìn ọ̀sẹ̀ díẹ̀. Àwọn ìfilélé kan kì yóò múlẹ̀ ní ìgbìyànjú àkọ́kọ́. Ìyẹn jẹ́ ohun déédéé. O ń tún ìlànà kan tí ó ti ní ọ̀pọ̀ ọdún láti dúró kọ́.
Nígbà tí ìwọ ni ẹni tí kò tíì rù ú
Tí o bá ń ka èyí tí o sì ń mọ ara rẹ gẹ́gẹ́ bí ọkọ tàbí aya tí ó ti rù díẹ̀ nínú ẹrù náà, ìdámọ̀ yẹn ni gbogbo ibi tí ìyípadà ti bẹ̀rẹ̀. Má ṣe di olùdáàbòbò-ara, má sì ṣe dúró de kí a fi àkójọ lé ọ lọ́wọ́. Yan agbègbè kan kí o sì ni í pátápátá, títí kan apá tó ń gbé nínú orí rẹ. Béèrè pé, "Kí ni mi ò rí?" kí o sì wò ó ní tòótọ́. Gbígba ìníní gidi ti àní agbègbè kan, láti ìbẹ̀rẹ̀ dé ìparí, ń dá ohun kan tí ọkọ tàbí aya rẹ nílò gidi padà fún wọn: agbára láti dáwọ́ ríronú nípa rẹ̀ pátápátá.
Tí ó bá ń padà wá
Díẹ̀ nínú èyí ni o lè yanjú láàrin ìjìròrò olóòótọ́ díẹ̀. Díẹ̀ nínú rẹ̀ jókòó lórí àwọn nǹkan àtijọ́, tó jinlẹ̀ jù, ìgbàgbọ́ tí a kò sọ jáde pé èyí kìkì jẹ́ "iṣẹ́ obìnrin," tàbí àwọn ọ̀nà tó ti gbó ti bí ẹnìkọ̀ọ̀kan yín ṣe dàgbà. Tí o bá ń bọ́ sínú ìjà kan náà, tàbí tí ọ̀kan nínú yín bá ń rọ sí ọ̀dọ̀ ìkorò-ọkàn tàbí ìtẹ̀mọ́lẹ̀ agbára gidi, oníṣègùn-ọpọlọ fún tọkọtaya lè ràn yín lọ́wọ́ láti yí ìlànà náà padà dípò àkójọ iṣẹ́ ilé nìkan. Ìyẹn kì í ṣe àmì pé ìbáṣepọ̀ náà ń kùnà. Ó jẹ́ ènìyàn méjì tó ń pinnu pé àjọṣepọ̀ náà tọ́ sí ìtọ́jú.
Tí ìwúwo tí o ń rù bá sì ti dàrú sí ohun tó wúwo jù, ẹ̀rù tó ń tẹpẹlẹ̀mọ́, àárẹ̀ tí oorun kì í fọwọ́ kàn, ìrẹ̀wẹ̀sì tí o kò lè gbọn nù, jọ̀wọ́ bá dókítà tàbí amọ̀ràn ìlera ọpọlọ sọ̀rọ̀. Nínà ẹni tín-ínrín fún ìgbà pípẹ́ kì í ṣe àbùkù ìwà, o kò sì ní láti fi ìpọ́njú la ọ̀nà rẹ̀ kọjá nìkan.
Ète níbí kì í ṣe ìwé-ìṣirò tó dọ́gba pátápátá láé, tí a kà ní iṣẹ́ kọ̀ọ̀kan. Ó jẹ́ ìtura ti mímọ̀ pé ẹlòmíràn ń wo ọ̀nà náà pẹ̀lú rẹ, pé kì í ṣe ìwọ nìkan ni yóò rántí. Ẹrù tí a bá pín máa ń fúyẹ́ nítorí ìdí tó ṣe kedere. Ó tún máa ń fúyẹ́ nítorí o wá rí àyè láti gbé e kalẹ̀ nígbẹ̀yìn.
Àwọn Orísun
- American Sociological Review, The Cognitive Dimension of Household Labor (Allison Daminger)
- USC Dornsife, Moms think more about household chores, and this cognitive burden hurts their mental health
- Radcliffe Institute, Harvard University, The Unseen Inequity of Cognitive Labor