Bí O Ṣe Lè Ṣàtìlẹ́yìn fún Alábàáṣepọ̀ Tí Ó Ń Jìjàkadì pẹ̀lú Ìlera Ọpọlọ Rẹ̀

Ó ṣeé ṣe kí o ti kọ́ ẹ̀kọ́ tó le jù nínú èyí, èyí tí ó jẹ́ pé ìfẹ́ kì í tún un ṣe. O lè ṣe ohun gbogbo dáradára, síbẹ̀ wọ́n lè jí pẹ̀lú ìnira. O lè sọ ọ̀rọ̀ tó pé gan-an, kí o sì rí i tí kò já sí nǹkan kan. Àìlágbára yẹn jẹ́ ìrora ti tirẹ̀, ọ̀pọ̀ àwọn tó ń rù ú kì í sì í gba ọ̀rọ̀ ìtọ́sọ́nà kankan. Wọ́n kàn ń gbìyànjú, wọ́n ń dààmú, wọ́n sì ń ṣe kàyéfì jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ bóyá àwọn ń mú kí ó burú sí i.

Nítorí náà, ẹ jẹ́ kí a bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ohun tí a ń béèrè lọ́wọ́ rẹ ní ti gidi. Kì í ṣe ìwòsàn. Kì í ṣe ìgbàlà. Iṣẹ́ náà sún mọ́ mímú kí iná máa tàn sí fèrèsé. Ìwọ ni ohun tó dúró ṣinṣin tí wọ́n lè rí ọ̀nà padà sí, ìránnilétí pé wọn kò dá wà nìkan nínú rẹ̀. Ìyẹn kéré sí títún wọn ṣe, ó sì ṣe pàtàkì gan-an ju bẹ́ẹ̀ lọ.

Bí ìrànlọ́wọ́ ṣe rí ní tòótọ́

Ẹ̀mí àdámọ̀ wa, nígbà tí ẹni tí a fẹ́ràn bá ń rí ìrora, ni láti ṣe nǹkan kan. Fi ìhà tó dára hàn. Dábàá ìrìn, oògùn àfikún, tàbí ìwà tó yàtọ̀. Ọ̀pọ̀ nínú ìyẹn ni ó ń já sí ìkì lára wọn, kódà nígbà tí ìfẹ́ mímọ́ ló wà lábẹ́ rẹ̀. Ìsoríkọ́ àti àníyàn kì í ṣe ìṣòro tó ń dúró de ìmọ̀ràn tó tọ́. Wọ́n jẹ́ ipò tí ẹni náà ti wà nínú rẹ̀ tẹ́lẹ̀, tí ó sábà máa ń rẹ̀ ẹ́, tí ọ̀wọ́ àwọn àbá sì lè dàbí àkọsílẹ̀ àwọn ohun tí wọ́n ń kùnà.

Ohun tó ń ràn wá lọ́wọ́ jù ni ó rọrùn ju bí ó ṣe ń dún lọ. Tẹ́tí sílẹ̀ láìyára láti ṣàtúnṣe. Ìtọ́sọ́nà Mayo Clinic fún àwọn tó ń ṣàtìlẹ́yìn fún ẹni tó ní ìsoríkọ́ sọ ọ́ ní gbangba pé: múra tán láti tẹ́tí sílẹ̀, kí o sì kọ ìtẹ̀sí láti fún ni ní ìmọ̀ràn tàbí láti dá ni lẹ́jọ́. O kò gbọ́dọ̀ lóye rẹ̀ pátápátá. O kàn gbọ́dọ̀ dúró nínú yàrá náà.

Àwọn nǹkan díẹ̀ tó sábà ń dé ọ̀dọ̀ alábàáṣepọ̀ tó ń jìjàkadì ní ti gidi:

• Béèrè, lẹ́yìn náà jẹ́ kí wọ́n dáhùn ní tòótọ́. "Báwo ni o ṣe wà, ní ti gidi?" yàtọ̀ sí "Ṣé àlàáfíà ni?" tí a ju sórí èjìká. Fún ìbéèrè náà ní àyè, má sì yára kún ìdákẹ́ náà.
• Gbà wọ́n gbọ́. Bí wọ́n bá sọ pé òwúrọ̀ dà bí ẹni tó ń rìn kọjá iyanrìn tútù, gbà á gẹ́gẹ́ bí òtítọ́. Wọn kò ṣàsọdùn láti fa àfiyèsí.
• Fi wíwàníbẹ̀ rọ́pò ọ̀rọ̀ ìṣírí. "Mo wà níbí, mi ò sì ní lọ sí ibikíbi" ń ṣe púpọ̀ ju "ronú rere" ṣe láéláé.
• Ràn wọ́n lọ́wọ́ pẹ̀lú àwọn iṣẹ́ kékeré ìgbé ayé. Oúnjẹ alẹ́ tí a sè, aṣọ tí a fọ̀, gbígbé wọn lọ sí ìpàdé kan. Nígbà tí ohun gbogbo bá ń wúwo, àwọn iṣẹ́ lásán a máa di òkè ńlá, ṣíṣe ọ̀kan jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ sì jẹ́ ìṣe ìfẹ́ gidi.
• Máa pè wọ́n, pẹ̀lú pẹ̀lẹ́, láìfi iye ìkọ̀sílẹ̀ pamọ́. Béèrè bóyá wọ́n fẹ́ jáde lọ rìn. Bí ó bá jẹ́ rárá, jẹ́ kí ó jẹ́ rárá, kí o sì tún béèrè ní ọjọ́ mìíràn.

Ṣàkíyèsí ohun tó kù nínú àkọsílẹ̀ yẹn. Ìwọ kì í ṣe oníṣègùn-ọpọlọ wọn. Kì í ṣe ojúṣe rẹ láti fi ọ̀rọ̀ yí wọn lọ́kàn padà kúrò nínú bí wọ́n ṣe ń rí lára. Ìwọ ni ẹni tó dúró.

Àwọn ọ̀rọ̀ tó ń ṣèrànwọ́, àti àwọn tó ń ta ni

Àwọn èrò rere máa ń yà sí ọ̀nà mìíràn nínú èdè nígbà gbogbo. "Yọ̀," "ó lè burú sí i," "kàn gbìyànjú láti má ronú nípa rẹ̀" gbogbo wọn gbé ọ̀rọ̀ tó fara sin: pé ìmọ̀lára náà jẹ́ àṣàyàn tí wọ́n ń mú ní àṣìṣe. Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé wọ́n ti ń rí ara wọn bí ẹrù tẹ́lẹ̀. Ọ̀rọ̀ tó fi hàn pé kí wọ́n kàn yára jáde nínú rẹ̀ ń fìdí ohun tó burú jù tí àìsàn náà ń sọ fún wọn múlẹ̀.

O kò nílò ọ̀rọ̀ tí a kọ sílẹ̀. Àwọn gbólóhùn òtítọ́ díẹ̀ ló bo ọ̀pọ̀lọpọ̀ àkókò.

Mi ò lóye bí èyí ṣe rí lára pátápátá, ṣùgbọ́n mo gbà ọ́ gbọ́, mo sì fẹ́ láti lóye rẹ̀.

O kò pọ̀ jù fún mi. A ó jọ mọ ọ̀nà rẹ̀ papọ̀.

Kí ni yóò ràn ọ́ lọ́wọ́ ní ti gidi ní ìsinsìnyí? Bí o kò bá sì mọ̀, ìyẹn dára pẹ̀lú.

Èyí tó gbẹ̀yìn ṣe pàtàkì. Bíbéèrè ohun tí wọ́n nílò, dípò pípinnu fún wọn, ń fi ìkónisọ́nà díẹ̀ lé ẹni tó ṣeé ṣe kí ó rò pé òun ti pàdánù gbogbo rẹ̀ lọ́wọ́ padà.

Fífún ni níṣìírí ìrànlọ́wọ́ láìtì wọ́n bọ́ sí ọ̀gbun

Ìfàsẹ́yìn gidi kan wà níhìn-ín. O lè rí i pé wọ́n nílò àtìlẹ́yìn tó ju èyí tí o lè fúnni lọ, o kò sì lè wọ́ àgbàlagbà kan lọ sí ìtọ́jú ọpọlọ. Bí o bá tì í jù, o di orísun ìkì mìíràn. Bí o kò bá sọ nǹkan kan, o ó máa wo bí wọ́n ṣe ń rì.

Ìgbésẹ̀ náà ni láti sọ ohun tí o rí pẹ̀lú ìtọ́jú, àti láti mú ìṣísẹ̀ tó tẹ̀lé kéré sí i. Dípò "o nílò láti rí ẹnìkan," gbìyànjú "Mo ti ṣàkíyèsí pé o dà bí ẹni tó rẹ̀wẹ̀sì gan-an fún ìgbà díẹ̀, mo sì fẹ́ràn rẹ jù láti dìbọ́n pé mi ò ṣàkíyèsí. Ṣé yóò dára bí a bá jọ bá dókítà sọ̀rọ̀?" Dókítà ìdílé lásán jẹ́ ibi àkọ́kọ́ tó bófin mu pátápátá. Fífúnni láti jókòó nínú yàrá ìdúró, tàbí láti ràn wọ́n lọ́wọ́ láti rí orúkọ kan kí o sì pe ìpè náà, lè yí iṣẹ́ tí kò ṣeé ṣe padà sí èyí tó ṣeé ṣe.

Kí o sì jẹ́ kí ìfojúsọ́nà rẹ jẹ́ ọ̀nà òtítọ́. APA ṣàkíyèsí pé ọ̀pọ̀ àwọn tó ń gbé pẹ̀lú àìsàn ọpọlọ tó le pàápàá máa ń sunwọ̀n sí i pẹ̀lú àkókò, àti pé rírú ìrètí tó dúró ṣinṣin, tó sì bófin mu, ń ṣèrànwọ́ fún ìmúlarada. O kò forúkọ sílẹ̀ láti máa rí bẹ́ẹ̀ títí láé. O ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti dé ọ̀dọ̀ àwọn ènìyàn àti ìtọ́jú tó ń ṣe ìyàtọ̀.

O ní ẹ̀tọ́ láti jẹ́ ènìyàn pẹ̀lú

Èyí ni apá tí kò sí ẹni tó ń sọ fún alátìlẹ́yìn: fífẹ́ ẹnìkan kọjá èyí le ní tòótọ́, dídìbọ́n pé kì í ṣe bẹ́ẹ̀ yóò sì fọ́ ọ ní ìkẹ̀yìn. Àwọn olùtọ́jú, ní ìtumọ̀ gbòòrò, máa ń jábọ̀ másùnmáwo tó ga ju àwọn tí wọn kò rù ẹlòmíì lọ. O kò lè da nǹkan jáde láti inú ago òfìfo, o kò sì lè jẹ́ wíwàníbẹ̀ tó dúró ṣinṣin bí o bá ń tẹ̀rì jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ lẹ́gbẹ̀ẹ́ wọn.

Nítorí náà, mú àlàáfíà tìrẹ gẹ́gẹ́ bí ara ètò náà, kì í ṣe ohun fáàrí tí o ó tọ́jú nígbà tó bá yá.

• Jẹ́ kí ọ̀nà kan tàbí méjì tìrẹ wà láàyè. Ọ̀rẹ́ kan tí o ń bá sọ̀rọ̀, nǹkan kan tí o ń ṣe tí ó jẹ́ tìrẹ nìkan. Kì í ṣe ohun tó ń ràn ẹnikẹ́ni lọ́wọ́ tí gbogbo ayé rẹ bá dín kù sí àìsàn wọn.
• Jẹ́ kí ara rẹ ní ìmọ̀lára ọ̀fọ̀, ìbànújẹ́, kódà ìkórìíra tó bá dìde, láìpinnu pé ó sọ ọ́ di alábàáṣepọ̀ búburú. Ó sọ ọ́ di ènìyàn.
• Wá ẹnìkan láti bá sọ̀rọ̀ tí kì í ṣe wọn. Ọ̀rẹ́ kan, olùdámọ̀ràn, ẹgbẹ́ àtìlẹ́yìn àwọn ènìyàn tó lóye rẹ̀. O nílò ibì kan láti gbé ẹrù náà kalẹ̀.
• Ṣọ́ ààlà tó wà láàrin ṣíṣe àtìlẹ́yìn àti pípòórá. Bí o bá ti dáwọ́ oorun sísùn dúró, dáwọ́ jíjẹun dáradára dúró, dáwọ́ dídámọ̀ ara rẹ dúró, ìyẹn kì í ṣe ìfọkànsìn. Ìyẹn jẹ́ iná ìkìlọ̀.

Dídáàbò bo ara rẹ kì í ṣe ìmọtara-ẹni-nìkan. Ó ni ohun tó jẹ́ kí o máa fara hàn ní ọ̀la, àti lọ́jọ́ tó tẹ̀lé e, èyí tí ó jẹ́ ohun kan ṣoṣo tó máa ràn wọ́n lọ́wọ́ láéláé.

Nígbà tó bá tóbi ju ẹ̀yin méjèèjì lọ

Ọ̀pọ̀ àwọn àkókò líle ni ohun tí ẹ jọ ń kojá pẹ̀lú sùúrù àti àtìlẹ́yìn akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tó tọ́. Àwọn àkókò kan nílò púpọ̀ sí i, kíákíá. Bí alábàáṣepọ̀ rẹ bá ń sọ̀rọ̀ nípa àìfẹ́ wà níbí, nípa jíjẹ́ ẹrù tí gbogbo ènìyàn yóò sunwọ̀n sí i láìsí rẹ̀, tàbí tó bẹ̀rẹ̀ sí í fún ni ní nǹkan tó sì ń dágbére, gbà á ní tòótọ́, má sì fi pamọ́ láti dáàbò bo ìgbéraga wọn. Béèrè tààrà bóyá wọ́n ń ronú nípa ìparasọ́nù. Bíbéèrè kì í gbin èrò náà sí i. Ó ń ṣí ilẹ̀kùn.

Ní àwọn àkókò yẹn o kò gbọ́dọ̀ jẹ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́. Ní orílẹ̀-èdè US o lè pe tàbí fi ọ̀rọ̀ ránṣẹ́ sí 988 nígbàkigbà, ọ̀sán tàbí òru, láti dé ọ̀dọ̀ olùdámọ̀ràn tí a kọ́, o sì lè lò ó fún ara rẹ nígbà tí ẹ̀rù bá ń bà ọ́ nítorí ẹni tí o fẹ́ràn, kì í ṣe fún ẹni tó wà nínú ìṣòro nìkan. Bí ewu bá wà lójijì, ìyẹn jẹ́ pàjáwìrì, o sì ń bá a lò bí ó ṣe yẹ.

Kò sí ọ̀kankan nínú èyí tó jẹ́ ìfẹ́ tí o fojú inú wò. Ó wúwo sí i, ó dákẹ́ sí i, kò sì ní èrè púpọ̀ ní àkókò náà. Ṣùgbọ́n dídúró, títẹ́tí sílẹ̀, ṣíṣe àwọn òkè kékeré, títọ́ka sí ìrànlọ́wọ́ gidi, àti dídúró ṣinṣin fúnra rẹ nígbà tí o ń ṣe é, ìyẹn jẹ́ ìfẹ́ gidi, ó sì sábà máa ń jẹ́ ohun tó ń mú ẹnìkan dé ìhà kejì.

Àwọn Orísun

• American Psychological Association, How to cope when a loved one has a serious mental illness
• Mayo Clinic, Depression: Supporting a family member or friend
• American Psychiatric Association, Helping a Loved One Cope with Mental Illness
• 988 Suicide & Crisis Lifeline, Help Someone Else