Jíjẹun Pẹ̀lú Àkíyèsí: Rírọra Níbi Tábìlì Oúnjẹ

Ronú padà sí oúnjẹ tí o kẹ́yìn jẹ. Ṣé o lè rántí bí ó ṣe dùn tó? Kì í ṣe ohun tí ó jẹ́, ṣùgbọ́n bí ó ṣe rí lẹ́nu rẹ gan-an, ibi tí o wà, bóyá ebi tilẹ̀ ń pa ọ nígbà tí o bẹ̀rẹ̀?

Fún ọ̀pọ̀ lára wa, ìdáhùn òtítọ́ ni bẹ́ẹ̀kọ́. À ń jẹun lórí ìbùomi. À ń jẹun pẹ̀lú ọwọ́ kan lórí fóònù, èkejì lórí sáńdìwíìṣì, ojú wa sì wà ní ibòmíràn pátápátá. À ń dé ìsàlẹ̀ àpò chips, ẹnu á sì yà wá pé ó ti tán, nítorí pé a kò tọ́ ọ̀kankan wò gan-an rí. Kò sí ìtìjú nínú ìyẹn. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbésí ayé òde òní ni a kọ́ láti fa àfiyèsí wa kúrò lórí àwo oúnjẹ.

Jíjẹun pẹ̀lú àkíyèsí jẹ́ àtúnṣe jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́. Ó jẹ́ àṣà tó rọrùn ti fífi àfiyèsí sí oúnjẹ rẹ àti ara rẹ nígbà tí o bá ń jẹun. Kò sí oúnjẹ èèwọ̀, kò sí ìṣirò kalori, kò sí òfin nípa rere àti burúkú. Àfiyèsí lásán. Ó sì wá jẹ́ pé àfiyèsí ń ṣe iṣẹ́ tó pọ̀ lọ́nà tó ya ni lẹ́nu.

Kín ni ó jẹ́ gan-an

Jíjẹun pẹ̀lú àkíyèsí wá láti inú ìjìnlẹ̀-àkíyèsí, àṣà ti fífiyè sí àkókò tòní láìdá a lẹ́jọ́. Bí a bá lò ó sí oúnjẹ, ó túmọ̀ sí lílo àwọn ìmọ̀lára rẹ, adùn, òórùn, ìhun, ìgbóná, nígbà tí o tún ń fetí sí àwọn àmì ara rẹ ti ebi àti ìyó.

Apá ìkẹyìn yẹn ṣe pàtàkì. Àwọn ògbóntarìgì oúnjẹ ní Harvard ṣàpèjúwe jíjẹun pẹ̀lú àkíyèsí gẹ́gẹ́ bí ohun tó ń báni papọ̀ pẹ̀lú ọ̀nà jíjẹun èyíkéyìí dípò kí ó fi ètò líle rọ́pò rẹ̀. Kì í ṣe oúnjẹ-àdín. O lè ṣe é pẹ̀lú sáládì tàbí pẹ̀lú ẹ̀gé àkàrà ọjọ́ìbí. Oúnjẹ náà kì í yí padà. Ohun tó ń yí padà ni bí o ṣe wà níbẹ̀ tó fún un.

Ìyàtọ̀ yẹn ń tú ni sílẹ̀. Ọ̀pọ̀ ìmọ̀ràn nípa oúnjẹ ni a fi ìdíwọ́ àti ẹ̀bi wé. Èyí ni ìdàkejì. Ó ń béèrè pé kí o gbádùn oúnjẹ rẹ sí i, kì í ṣe díẹ̀, àti pé kí o gbẹ́kẹ̀lé pé ara rẹ ní ohun tó wúlò láti sọ fún ọ bí o bá rọra tó láti fetísílẹ̀.

Ìdí tí rírọra fi ń ṣe púpọ̀ tó bẹ́ẹ̀

Èyí ni ẹ̀ka ìmọ̀-ẹ̀dá tó mú kí èyí yé ni. Ìfun rẹ àti ọpọlọ rẹ máa ń bára wọn sọ̀rọ̀ nígbà gbogbo nípasẹ̀ àwọn họmọ́nì, ìjíròrò yẹn sì ń gba àkókò. Ó lè gba nǹkan bí ìṣẹ́jú 20, nígbà mìíràn ó lè pẹ́ jù bẹ́ẹ̀ lọ, kí ọpọlọ rẹ tó mọ̀ pé o ti yó.

Fi àkókò ronú lórí ohun tí ìyẹn túmọ̀ sí. Bí o bá parí oúnjẹ láàrin ìṣẹ́jú mẹ́jọ, àmì ìyó rẹ á dé ìgbà pípẹ́ lẹ́yìn tí oúnjẹ náà ti tán. O ti jẹ kọjá ibi tí inú ti dùn, o kò sì mọ̀ pé ó ń ṣẹlẹ̀. Jẹ oúnjẹ kan náà lọ́ra, kí o máa gbé fọ́ọ̀kì sílẹ̀ láàrin gèémú, àmì náà á sì rí àkókò láti bá ọ pé. Wàá ṣàkíyèsí àkókò tí o ti jẹ tó, wàá sì lè dúró síbẹ̀.

Àwọn olùwádìí ti wọ̀n èyí. Jíjẹun lọ́ra ní ìsopọ̀ pẹ̀lú fífi họmọ́nì ebi lélẹ̀ jù àti ìtújáde tó lágbára jù ti àwọn họmọ́nì tó ń sọ fún ọ pé o ti jẹ tó. Àwọn tó ń jẹun lọ́ra máa ń mọ ibi tí inú ti dùn wọn, ní nǹkan bí ìdá ọgọ́rin ìyó, dípò kí wọ́n kún fọ́fọ́.

Ẹ̀rí tó ń fúnni ní ìrètí wà lórí àwọn nǹkan tó le jù náà. Nínú ìwádìí kékeré kan tí Harvard Health ṣàpèjúwe, àwọn ènìyàn tó lọ sí kíláàsì jíjẹun pẹ̀lú àkíyèsí lọ́sọ̀ọ̀sẹ̀ tó dá lé ebi àti ìyó ròyìn jíjẹ àjẹkì tó dín kù, àti másùnmáwo, àníyàn, àti ìbànújẹ́ tó tún dín kù, nígbà tó fi máa di òpin oṣù mẹ́ta. Ìwádìí tó gbòòrò jù kò dájú bóyá jíjẹun pẹ̀lú àkíyèsí máa ń yí ìwúwo ara padà ní tòótọ́, ó sì tọ́ láti ṣòótọ́ nípa ìyẹn. Ṣùgbọ́n àwọn àbájáde lórí jíjẹ àjẹkì àti jíjẹun nípa ìmọ̀lára dúró ṣinṣin jù. Ó dà bíi pé ó ń ṣèrànwọ́ jù pẹ̀lú ìdí àti ọ̀nà jíjẹun, kì í ṣe kìkì ohun tí a ń jẹ.

Bí o ṣe lè bẹ̀rẹ̀, láìyí ìgbésí ayé rẹ padà pátápátá

O kò nílò oúnjẹ àkànṣe tàbí ibi ìsádi jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́. O lè ṣe jíjẹun pẹ̀lú àkíyèsí pẹ̀lú ohunkóhun tó wà lórí àwo rẹ lálẹ́ yìí. Ọ̀nà díẹ̀ láti bẹ̀rẹ̀:

1. Jẹ oúnjẹ kan láìsí ẹ̀rọ. Fi fóònù sí yàrá mìíràn. Pa eré náà. Kódà oúnjẹ kan lójúmọ́ láìsí ìbòjú á yí iye ohun tí o ṣàkíyèsí padà.
2. Jókòó sí tábìlì láti jẹun. Kì í ṣe inú ọkọ̀, kì í ṣe kọ́ńtà, kì í ṣe ìdúró níwájú firíìjì. Ibi náà ń sọ fún ara rẹ pé àkókò láti jẹun ni, kì í ṣe kìkì láti fún ara ní epo padà.
3. Dúró díẹ̀ kí o tó bu ẹ̀kúnwọ́ àkọ́kọ́. Wo oúnjẹ náà. Ṣàkíyèsí òórùn rẹ̀. Fa ẹ̀mí lọ́ra. Àlàfo kékeré yìí á yí ọ padà láti inú ìṣesí-àìfọgbọ́n sí wíwà níbí gan-an.
4. Gbé fọ́ọ̀kì rẹ sílẹ̀ láàrin gèémú. Ẹ̀tàn kan yìí ń ṣe ọ̀pọ̀ jù nínú iṣẹ́ náà. Ó ń fipá mú ìlù tó lọ́ra ju bí o ṣe ń yára lọ́pọ̀ ìgbà.
5. Jẹ ẹ́ ní ẹnu ju bí o ṣe rò pé o nílò lọ, kí o sì tọ́ ọ wò. Ṣàkíyèsí ìgbà tí adùn náà lágbára jù àti ìgbà tó bẹ̀rẹ̀ sí í ré.
6. Ṣàyẹ̀wò ní àárín. Dúró kí o sì bi ara rẹ ní òtítọ́, báwo ni ebi ṣe ń pa mí báyìí? Ṣé mò ń jẹun nítorí pé ebi ṣì ń pa mí, tàbí nítorí pé oúnjẹ náà wà níwájú mi?
7. Gbìyànjú láti dúró ní ibi ìtẹ́lọ́rùn, kì í ṣe ibi tí o kún fọ́fọ́. O lè máa jẹun padà nígbà mìíràn nígbà gbogbo. Fífi gèémú díẹ̀ sílẹ̀ jẹ́ ohun tó ṣe é ṣe.

Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ọ̀kan lára ìwọ̀nyí, kì í ṣe gbogbo àwọn méje. Yan oúnjẹ tí o sábà máa ń yára jẹ tàbí tí o ń jẹ láìfiyèsí, oúnjẹ àárọ̀ lórí tábìlì-iṣẹ́ rẹ, oúnjẹ ọ̀sán tí o ń jẹ nírìn-àjò, kí o sì mú ọ̀kan yẹn wà níbẹ̀ díẹ̀ sí i. Jẹ́ kí ó jẹ́ aláìpé.

Ìyàtọ̀ ebi sí ìmọ̀lára

Ọ̀pọ̀ jíjẹun kì í ṣe nípa ebi rárá ní tòótọ́. À ń jẹun nígbà tí àárẹ̀ bá dé, tí a ní àníyàn, tí a dá wà, tí a rẹ̀, tàbí kìkì nítorí pé ọjọ́ọ́kán ni, ìyẹn sì ni ohun tí o ń ṣe ní ọjọ́ọ́kán. Jíjẹun pẹ̀lú àkíyèsí ń ràn ọ́ lọ́wọ́ láti ya ìwọ̀nyí sọ́tọ̀, jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́, láìsọ ọ̀kankan di àṣìṣe.

Nígbà tó bá kàn tí o fẹ́ mú oúnjẹ lẹ́yìn àkókò oúnjẹ, dúró díẹ̀ kí o sì bi ara rẹ ohun tí ara rẹ ń rí lára gan-an. Ṣé inú rẹ ṣófo ni, tàbí ọkàn rẹ ń wá ìsinmi? Àwọn méjèèjì jẹ́ tòótọ́, kò sì sí ọ̀kankan tó yẹ kí a dá lẹ́jọ́. Ṣùgbọ́n sísọ orúkọ rẹ̀ ń fún ọ ní àṣàyàn. Nígbà mìíràn ìdáhùn ṣì jẹ́ láti jẹun, ìyẹn sì dára. Nígbà mìíràn wàá rí i pé ohun tí o nílò ni ìrìn, ago omi kan, tàbí ìsinmi ìṣẹ́jú márùn-ún.

Ọ̀rọ̀ kan nípa ìjẹ́ẹ́jẹ́ẹ́

Àṣà yìí lè ru nǹkan sókè fún àwọn ènìyàn kan, ó sì tọ́ láti sọ ọ́ kedere. Bí o bá ní ìtàn àìdọ́gba nínú jíjẹun tàbí àjọṣe tó díjú pẹ̀lú oúnjẹ, fífi àfiyèsí tímọ́tímọ́ sí jíjẹun lè dà bí ẹrù dípò ìtura. Jíjẹun pẹ̀lú àkíyèsí kì í ṣe ìtọ́jú fún àìsàn àìdọ́gba-jíjẹun, àwọn ògbóntarìgì tó ń kọ́ ọ sì sọ bákan náà. Bí oúnjẹ, ìwúwo, tàbí ara rẹ bá jẹ́ orísun ìpọ́njú gidi, jọ̀wọ́ bá dókítà, onímọ̀-oúnjẹ tó ní ìwé àṣẹ, tàbí oníṣègùn-ọpọlọ tó lè ràn ọ́ lọ́wọ́ tààrà ṣiṣẹ́. O tọ́ sí ìtọ́jú tí a kọ́ yí ọ ká.

Ṣùgbọ́n fún ọ̀pọ̀ lára wa, jíjẹun pẹ̀lú àkíyèsí kìkì ọ̀nà láti gba ohun kékeré tó dára padà. Oúnjẹ tí o tọ́ wò gan-an. Ara tí o fetí sí gan-an. Ìṣẹ́jú jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ díẹ̀ lójúmọ́ tó jẹ́ tìrẹ àti oúnjẹ tó wà níwájú rẹ nìkan. O kò gbọdọ̀ ṣe é ní pípé. Ohun tí o ní láti ṣe ni láti dé tábìlì kí o sì ṣàkíyèsí pé o wà níbẹ̀.

Àwọn Orísun

• Harvard T.H. Chan School of Public Health, Mindful Eating: The Nutrition Source
• Harvard Health Publishing, Slow down, and try mindful eating
• National Library of Medicine (PMC), Comparison of mindful and slow eating strategies on acute energy intake