Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá
- Stand and move for a minute every hour.
- Take the stairs and park farther away.
- Walk ten gentle minutes after meals.
Fojú inú wo ènìyàn méjì. Ọ̀kan ń ṣe eré-ìdárayá líle ìṣẹ́jú márùnlélógójì, lẹ́yìn náà ó jókòó fún wákàtí mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tó ṣẹ́ kù nínú ọjọ́ náà. Èkejì kì í "ṣe eré-ìdárayá" láé ṣùgbọ́n ó ń dìde tí ó sì ń ṣíkiri ní gbogbo ìdajì wákàtí: ìrìn kúkúrú kan, squat díẹ̀ nígbà tí kẹ́tù omi ń hó, àtẹ̀gùn dípò èlẹ́fátà. A sábà máa ń yìn ẹni àkọ́kọ́. Ìmọ̀-ìjìnlẹ̀ ń túbọ̀ ṣàánú ẹnì kejì sí i.
Èrò náà ní orúkọ-ìnagijẹ nínú àyíká ìdárayá: fífi òróró bọ ọ̀nà (greasing the groove). Dípò kí o kó gbogbo ìsapá rẹ sínú ìpàdé kan, o ń ká ìṣíkiri tó rọrùn sínú àwọn àlàfo ọjọ́ àbọ̀ rẹ. Díẹ̀ níhìn-ín, díẹ̀ lọ́hùn-ún. Kò fẹ́rẹ̀ẹ́ dà bí eré-ìdárayá, ìyẹn gan-an ni ìdí tó fi ń ṣiṣẹ́.
Ìṣòro ìjókòó gígùn
Èyí ni ohun tó ń pa ọ̀pọ̀ nínú wa run jẹ́ẹ́. A ń jókòó. Fún iṣẹ́, fún oúnjẹ, fún àwọn ìbòjú-ẹ̀rọ, fún ìrìnàjò iṣẹ́. Àwọn olùwádìí sì ti rí i pé àwọn àkókò ìjókòó gígùn, tí kò já do ohun kan sí ara tí eré-ìdárayá ẹ̀ẹ̀kanṣoṣo lóòjọ́ kì í mú kúrò pátápátá. Ìṣiṣẹ́-ara rẹ máa ń lọ́ra, ìṣàkóso ṣúgà ẹ̀jẹ̀ rẹ máa ń dín kù, àwọn ìyọrísí sì ń kójọ wákàtí lẹ́yìn wákàtí.
Ẹ̀gbẹ́ tó ń múniláyà ni bí ó ṣe kéré tó láti dá ìyẹn dúró. Àwọn ògbóǹtarìgì Mayo Clinic tọ́ka sí ẹ̀rí pé dídìde láti dúró, rìn, tàbí nara fún kódà ìṣẹ́jú márùn-ún nínú wákàtí ìjókòó kọ̀ọ̀kan ń mú apá tó dára nínú ewu tó ń bá ìjókòó pípẹ́ wá kúrò. Harvard Health ṣàpèjúwe ìwádìí kan níbi tí fífọ́ ọjọ́ náà ya pẹ̀lú àwọn ìsapá kúkúrú ti ìṣẹ́jú kan-sí-márùn-ún ti so mọ́ ìwọ̀n ikú tó dín kù, kódà nígbà tí àwọn ènìyàn kò ṣe é lẹ́ẹ̀kanṣoṣo. Ìṣíkiri náà kò ní láti ṣàrà ọ̀tọ̀. Ó ní láti pọ̀ ní ìgbà.
Bí a ṣe ń fi òróró bọ ọ̀nà
Ọgbọ́n náà ni láti mú ìṣíkiri náà kéré tó bẹ́ẹ̀ tí ó sì rọrùn tó bẹ́ẹ̀ tí fífò rẹ̀ fi ń ná ìsapá ju ṣíṣe é lọ. O kò ń kọ́ ìṣesí tí o ní láti ru ara rẹ sókè fún. O ń kọ́ àwọn ìhùwàpadà kékeré.
- Gbé ìtì ìgbà-wákàtí tó rọ̀ kalẹ̀. Amóhùnmáwòrán àkókò, ìdún aago-ọwọ́, tàbí kìkì ìbẹ̀rẹ̀ wákàtí kọ̀ọ̀kan. Nígbà tó bá dún, dìde. Kódà yíyí yàrá náà ká lẹ́ẹ̀kan fún ìṣẹ́jú kan já mọ́ nǹkan.
- So ìṣíkiri mọ́ àwọn ohun tí o ti ń ṣe. Gbígbé ẹ̀gbẹ̀ ẹsẹ̀ sókè nígbà tí o ń fọ eyín rẹ. Squat díẹ̀ ní gbogbo ìgbà tí o bá tún omi rẹ kún. Yíyí ilé náà ká lẹ́ẹ̀kan nígbà gbogbo ìpè fóònù.
- Sọ àtẹ̀gùn di àṣàyàn àkọ́kọ́ rẹ. Fò èlẹ́fátà fún ilé pẹ̀tẹ́ẹ̀sì méjì tàbí mẹ́ta. Gbé ọkọ̀ sí ìpẹ̀kun ọ̀nà jíjìn ti ibi ìgbọ́kọ̀sí. Rìn lọ sí tábìlì alábàáṣiṣẹ́ dípò fífi ìránṣẹ́ ránṣẹ́.
- Ṣe àwọn ìpàdé ìrìn. Bí ìpè kan kò bá nílò ìbòjú-ẹ̀rọ rẹ, gbà á lórí ẹsẹ̀ rẹ, sí òde bí o bá lè ṣe.
- Ṣe àtúntò kúkúrú lẹ́yìn oúnjẹ. Ìrìn jẹ́ẹ́ ti ìṣẹ́jú mẹ́wàá lẹ́yìn jíjẹun jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà tó dùn jù láti ṣèrànwọ́ láti mú ṣúgà ẹ̀jẹ̀ rẹ dúró ṣinṣin àti láti ràn oúnjẹ-dídà lọ́wọ́.
Kò sí ọ̀kan nínú ìwọ̀nyí tó máa fi ọ́ sílẹ̀ ní òógùn tàbí ìrora. Tí a bá tò wọ́n la gbogbo ọjọ́ kọjá, wọ́n máa ń kójọ sí ara tó ti ṣíkiri lọ́pọ̀ ìgbà tó sì ti jókòó díẹ̀, èyí tó jẹ́ ohun tó já mọ́ nǹkan ní ti gidi.
Ìdí tí èyí fi rọrùn láti pa mọ́
Àǹfààní tó tóbi jù ti fífi òróró bọ ọ̀nà kì í ṣe ti ara. Ó jẹ́ ti ọpọlọ. Wákàtí kan lóòjọ́ ní ilé-eré-ìdárayá nílò agbára, ìpinnu, ìyípadà aṣọ, àti ètò-àkókò tó ṣe kedere. Fò ó tí gbogbo ìṣíkiri ọjọ́ náà sì ti lọ. Àwọn ìṣíkiri kékeré tí a tú ká la ọjọ́ náà kọjá kò fẹ́rẹ̀ẹ́ nílò ohunkóhun, fífò ọ̀kan kò sì já mọ́ nǹkan nítorí èyí tó tẹ̀lé wà ní ìṣẹ́jú ogún síwájú. Ìṣesí náà máa ń fẹ́rẹ̀ẹ́ di èyí tí kò ṣeéṣe láti fọ́, nítorí ó ń béèrè díẹ̀ lọ́wọ́ rẹ ní gbogbo ìgbà.
Ìgbéga ọkàn tún wà níbí pẹ̀lú. Àwọn ìsinmi ìṣíkiri kúkúrú sábà máa ń mú àfiyèsí pọ́n tí wọ́n sì ń gbé ìṣesí sókè, èyí tó jẹ́ apá kan ìdí tí ọ̀sán tó dí sábà fi ń túká lẹ́yìn ìrìn ìṣẹ́jú méjì sí ibi tí kò sí ní pàtó. Orí rẹ máa ń mọ́ díẹ̀. Ìṣòro tí o ń jẹ dà bí èyí tó kéré díẹ̀.
Ní òtítọ́, èyí kì í ṣe àrọ́pò kíkún fún ohun gbogbo. Kíkọ́ agbára àti ìforítì gidi ṣì ń jàǹfààní láti inú iṣẹ́-agbára tí a yà sọ́tọ̀ àti ìsapá gígùn lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan, bí o bá sì ní àìsàn ọkàn, ìṣòro oríkèé, tàbí tí o kò ti ṣíkiri rárá, ó bọ́gbọ́n mu láti bá dókítà rẹ sọ̀rọ̀ kí o tó fi ohunkóhun tó le kún un. Ṣùgbọ́n gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀, gẹ́gẹ́ bí ohun tí o ń ṣe ní àwọn ọjọ́ tí o dí jù, tí ó rẹ̀ ọ́ jù nígbà tí eré-ìdárayá gidi jẹ́ èrín, wúrà ni èyí. O kò ní láti wá wákàtí kan tí o kò ní. O kàn ní láti dìde lọ́pọ̀ ìgbà díẹ̀ ju bí o ṣe padà jókòó lọ.