Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá
- Lọ nígbà tí o bá ń rí ara rẹ dáadáa; ìgbà náà ni ó rọrùn jù láti mú àwọn ìṣòro.
- Mú àkójọ kúkúrú ti àwọn ìbéèrè àti àwọn ìyípadà nínú ìtàn ìlera ìdílé wá.
- So ìbẹ̀wò rẹ mọ́ oṣù ọjọ́ìbí rẹ kí ó lè rọrùn láti rántí.
Ọ̀pọ̀ ènìyàn ni ó máa ń ṣàdéhùn ìbẹ̀wò dókítà nìkan nígbà tí ohun kan bá dájú pé kò tọ́. Ibà tí kò dáwọ́ dúró. Ìrora tí kò jẹ́ kí wọ́n sùn. Àyẹ̀wò ọlọ́dọọdún, ní ìyàtọ̀ sí i, ni ìpàdé tí o ṣe gan-an nítorí pé kò sí ohun tí ó burú, èyí sì ni ìdí tí ó fi rọrùn tó bẹ́ẹ̀ láti fò ó rékọjá.
Ṣùgbọ́n rírí ara rẹ dáadáa àti wíwà ní ìlera kì í ṣe ohun kan náà nígbà gbogbo. Díẹ̀ nínú àwọn àìsàn tó le jù tí ó wọ́pọ̀ jù ni ó máa ń dákẹ́ ní ìbẹ̀rẹ̀. Ẹ̀jẹ̀ ríru gíga kò ní àwọn àmì tí o lè mọ̀ lára. Àtọ̀gbẹ tó ṣẹ̀ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀ kì í sábà kéde ara rẹ̀. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àìsàn jẹjẹrẹ ni ó máa ń dàgbà fún ìgbà pípẹ́ kí wọ́n tó fa ìṣòro kankan tí o lè ṣàkíyèsí. Àyẹ̀wò wà láti rí àwọn nǹkan wọ̀nyẹn nígbà tí wọ́n bá kéré tí ó sì rọrùn púpọ̀ láti bójútó.
Ohun Tí Ìbẹ̀wò Ọdọọdún Jẹ́ Fún Ní Ti Gidi
Rò ó gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀ àti àyẹ̀wò jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́, tí a kó papọ̀ sí ìpàdé kúkúrú kan. Dókítà rẹ máa ń ṣàyẹ̀wò àwọn nọ́mbà tí ó máa ń yẹ̀ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ bí àkókò ti ń lọ, ẹ̀jẹ̀ ríru, ìwúwo, nígbà mìíràn cholesterol tàbí ṣúgà inú ẹ̀jẹ̀, ó sì máa ń fi wọ́n wé ti ọdún tó kọjá. Ìkàwé kan ṣoṣo jẹ́ àwòrán ìṣẹ́jú kan. Àṣà-ìtẹ̀síwájú jẹ́ ìtàn, àti àṣà tí o lè rí ní kùtùkùtù jẹ́ ọ̀kan tí o lè yí padà.
Ìbẹ̀wò náà máa ń bo àwọn nǹkan díẹ̀:
- Àwọn àyẹ̀wò tí ó ń wá àìsàn kí o tó lè rí i lára rí. Ó sinmi lórí ọjọ́orí àti ìtàn rẹ, ìyẹn lè túmọ̀ sí àyẹ̀wò fún ẹ̀jẹ̀ ríru gíga, àwọn àìsàn jẹjẹrẹ kan, tàbí àtọ̀gbẹ.
- Àwọn abẹ́rẹ́ àjẹsára, tí a mú dàgbà sí ìwọ̀n òde òní. Ààbò tí àwọn abẹ́rẹ́ ìgbà èwe kan ń pèsè máa ń rẹ̀wẹ̀sì bí ọdún ti ń gorí ọdún, àwọn àgbàlagbà sì nílò àwọn abẹ́rẹ́ àtúnbọ̀ àti ti àsìkò pẹ̀lú.
- Ìjíròrò. Èyí ni apá tí àwọn ènìyàn kì í fi ọ̀wọ̀ sí tó. Ó jẹ́ àǹfààní rẹ láti mẹ́nu kan ohun tí o ti ń ronú nípa rẹ̀, oorun tí kò dáa, másùnmáwo tí kò gbé kúrò, ìtàn ìdílé tí ń dà ọ́ láàmú, kí o sì rí ìdáhùn gidi.
Mímú Àwọn Nǹkan Ní Kùtùkùtù Ń Yí Ohun Gbogbo Padà
Ìdí tí kùtùkùtù fi ṣe pàtàkì tó bẹ́ẹ̀ rọrùn. Ọ̀pọ̀ àìsàn ni ó rọrùn púpọ̀ sí i láti wò sàn, tí kò sì ni ìdààmú ìgbé ayé rẹ tó, nígbà tí a bá mú wọn ní ìbẹ̀rẹ̀. Àwọn àìsàn jẹjẹrẹ ọmú, ọrùn-ilé-ọmọ, àti ìfun-àti-furo tí a rí nípasẹ̀ àyẹ̀wò déédéé ni a sábà lè wò sàn nígbà tí ìtọ́jú bá ń ṣiṣẹ́ dáadáa jù. Ẹ̀jẹ̀ ríru gíga tí a ṣàkíyèsí ní kùtùkùtù ni a sábà lè bójútó pẹ̀lú àwọn ìyípadà kékeré kí ó tó ni ọkàn-àyà rẹ lára. Àìsàn tí a mú nígbà àyẹ̀wò ni, ní ọ̀pọ̀ ìgbà, èyí tí kò di ìṣòro pàjáwìrì rí.
Èrè kan wà fún ìlera ọpọlọ pẹ̀lú. Àwọn ìbẹ̀wò déédéé jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ibi tí a lè gbẹ́kẹ̀lé jù tí a ti máa ń ṣàkíyèsí tí a sì ń dárúkọ ìsoríkọ́, àníyàn, àti másùnmáwo tó ń gbé pẹ́. Ọ̀pọ̀ ènìyàn ni ó kọ́kọ́ rí ìrànlọ́wọ́ fún ìsoríkọ́ nítorí pé ìbẹ̀wò ọdọọdún fún wọn ní àkókò tí kò le láti gbà pé wọn kò tíì rí ara wọn bíi tàwọn fún ìgbà díẹ̀.
Mímú Kí Ó Má Ṣòro Tó Bẹ́ẹ̀
Tí ìpàdé náà bá ń bọ́ kúrò nínú àkójọ rẹ nígbà gbogbo, àwọn nǹkan díẹ̀ ni ó lè mú kí ó dúró:
- Ṣàdéhùn ti ẹ̀tọ̀ tó kàn kí o tó kúrò níbi èyí, tàbí gbé ìránnilétí kalẹ̀ tí a so mọ́ oṣù ọjọ́ìbí rẹ kí ó lè rọrùn láti rántí.
- Mú àkójọ kúkúrú wá. Kọ àwọn àmì àìsàn, ìbéèrè, tàbí ìyípadà nínú ìtàn ìdílé kankan sílẹ̀ ṣáájú. Bí bẹ́ẹ̀ kọ́, ìwọ yóò gbàgbé ìdajì wọn, àkójọ náà sì ń mú kí ìbẹ̀wò náà jẹ́ tìrẹ.
- Mọ ohun tí ó ṣeé ṣe kí a bò ó. Ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, ọ̀pọ̀ àwọn iṣẹ́ ìdènà àìsàn ni ìdábòbò-owó ìlera (insurance) ń bò láìsí owó tí o ó san fúnra rẹ. Ó tọ́ láti ṣàyẹ̀wò kíákíá kí owó má bàa jẹ́ ohun tí ó dúró láàrin ìwọ àti ìbẹ̀wò náà.
- Sọ òtítọ́ nínú yàrá náà. Dókítà rẹ lè ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ohun tí o sọ fún un nìkan. Ìbéèrè tí ó ń mú ìtìjú ni ó sábà jẹ́ èyí tó ṣe pàtàkì.
Ọ̀rọ̀ Tó Bọ́gbọ́n Mu Nípa “Ọlọ́dọọdún”
Kì í ṣe gbogbo ènìyàn ni ó nílò gbogbo àyẹ̀wò ní ọdún kọ̀ọ̀kan, ètò tó tọ́ sì sinmi lórí ọjọ́orí rẹ, ìlera rẹ, àti ìtàn rẹ. Kókó rẹ̀ kì í ṣe láti lépa àṣà ọdọọdún tí ó pé pérépéré. Ó jẹ́ láti wà ní ìbáraẹnisọ̀rọ̀ déédéé pẹ̀lú ẹnì kan tí ó mọ ìpìlẹ̀ rẹ tí ó sì lè mú ìyípadà kan kí ó tó di ìṣòro. Bá dókítà tìrẹ sọ̀rọ̀ nípa ìgbà mélòó àti àwọn àyẹ̀wò wo ni ó bọ́gbọ́n mu fún ọ, nítorí pé ètò tí a gbé ka ìgbé ayé rẹ gan-an lù ọ̀kan tí ó wọ́pọ̀ ní gbogbo ìgbà.
Lílọ nígbà tí kò sí ohun tó ń dun lè dà bíi ìfòfò ọ̀sán kan. Kì í sábà rí bẹ́ẹ̀. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àṣà kékeré, lásán díẹ̀ tí ó ń dáàbò bo àwọn ọdún tó wà níwájú rẹ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́.
Àwọn Orísun
- Centers for Disease Control and Prevention, Are You Up to Date on Your Preventive Care?
- HealthCare.gov, Preventive Care Benefits for Adults
- MedlinePlus, Health Screenings for Men Ages 40 to 64