Bẹ̀rẹ̀ Ní Kékeré Ju Bí O Ṣe Rò Lọ

Ronú nípa ìgbà ìkẹyìn tí o pinnu láti yí nǹkan padà síre. Bóyá eré-ìdárayá ni, tàbí mímu omi púpọ̀ sí i, tàbí lílọ sùn ní kùtùkùtù sí i. Ó ṣeé ṣe gan-an kí ètò náà ti tóbi jù. Wákàtí kan ní ilé-eré-ìdárayá, ọjọ́ márùn-ún lọ́sẹ̀. Ìlànà òwúrọ̀ tuntun pátápátá, tó ń bẹ̀rẹ̀ ní Ọjọ́ Ajé.

Ó sì ṣeé ṣe gan-an kí ó dúró fún nǹkan bí ọ̀sẹ̀ kan.

Èyí kì í ṣe àbùkù ìwà. Ó jẹ́ ìṣòro ìṣàpẹrẹ. A máa ń ṣe ìfilọ́lẹ̀ àwọn àṣà tuntun ní ìwọ̀n kíkún, lórí ìgbì ìṣírí, ìṣírí sì jẹ́ ìṣàn omi. Ó máa ń wọlé ní líle lẹ́yìn náà ó máa ń pa dà jáde. Nígbà tó bá jáde, àṣà ńlá kò ní ohun tó ń dì í mú sókè. Nítorí náà ó máa ń wó, a sì máa ń pinnu pé a kò ní ìkóra-ẹni-níjàánu. Ìkóra-ẹni-níjàánu kì í ṣe ìṣòro náà láéláé. Ìwọ̀n ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ ni.

Ìdí tí kékeré fi ń ṣiṣẹ́

Ìwádìí gidi wà lábẹ́ ìmọ̀ràn tó rọrùn láti bẹ̀rẹ̀ ní kékeré.

Àwọn àṣà máa ń dá sílẹ̀ nípasẹ̀ àtúnṣe léraléra nínú àyíká tó dúró ṣinṣin. O ṣe ohun kékeré kan náà, ní ipò kan náà nínú ọjọ́ rẹ, léraléra, títí tó fi dáwọ́ bíbéèrè fún ìpinnu tó sì bẹ̀rẹ̀ sí í dà bí ohun tó ń ṣẹlẹ̀ fúnra rẹ̀. Ìwádìí kan tí a fa ọ̀rọ̀ rẹ̀ yọ lọ́pọ̀ láti ọ̀dọ̀ àwọn olùwádìí ní University College London rí i pé èyí gba àkókò, ní àpapọ̀ nǹkan bí ọjọ́ 66 fún ìwà kan láti di ohun tó ń ṣẹlẹ̀ fúnra rẹ̀, pẹ̀lú ìtòsí gbòòrò tó dálé ẹni náà àti àṣà náà.

Àwọn àwárí méjì láti inú iṣẹ́ yẹn yẹ ká dì mú. Àkọ́kọ́, àwọn ìwà tó di ohun tó ń ṣẹlẹ̀ fúnra rẹ̀ ní kíákíá jù jẹ́ àwọn tó rọrùn. Mímu ago omi kan bọ́ sí ipò rẹ̀ ní kíákíá púpọ̀ sí i ju ṣíṣe ìdàgbé-dìde 50 kí oúnjẹ àárọ̀ tó dé. Ẹlẹ́ẹ̀kejì, àwọn àtúnṣe àkọ́kọ́ ló ṣe pàtàkì jù, sísọ ọjọ́ kan nù kò sì ba ìlànà náà jẹ́. Àwọn olùwádìí tó wà lẹ́yìn rẹ̀, tí wọ́n ń kọ̀wé fún àwọn oníṣègùn àpapọ̀, sọ ọ́ ní gban̄gba: yan ohun kékeré tó sì rọrùn, so ó mọ́ àkókò tí o ti ní tẹ́lẹ̀, kí o sì jẹ́ kí àtúnṣe léraléra ṣe iṣẹ́ náà.

Nítorí náà àríyànjiyàn fún bíbẹ̀rẹ̀ ní kékeré kì í kàn ṣe "ní ìwà-tútù sí ara rẹ," bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìyẹn tún jẹ́ òtítọ́. Àṣà kékeré máa ń tún ṣe léraléra lọ́nà tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé sí i, àtúnṣe léraléra tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé sì ni ẹ̀rọ gidi ti ìyípadà.

Dín in kù títí tó fi fẹ́rẹ̀ẹ́ pani lẹ́rìn-ín

Ọgbọ́n náà ni láti mú ẹ̀yà àkọ́kọ́ ti àṣà náà kéré tó bẹ́ẹ̀ tí ó fi ṣòro láti sọ bẹ́ẹ̀kọ́.

• "Ṣe eré-ìdárayá sí i" di "ṣe ìtì-ilẹ̀ kan," tàbí "wọ bàtà ìrìn mi."
• "Kàwé sí i" di "ka ojú-ìwé kan."
• "Mu omi púpọ̀ sí i" di "ago kan pẹ̀lú oúnjẹ àárọ̀."
• "Ṣe àṣàrò" di "èémí lọ́ra mẹ́ta lẹ́yìn tí mo bá jókòó."

Àwọn wọ̀nyí dún bí èyí tó rọrùn jù láti ṣe pàtàkì. Ìyẹn ni kókó rẹ̀. Àfojúsùn tí o kò lè kùnà nínú rẹ̀ lóòjọ́ búburú jẹ́ àfojúsùn tó ń là á já àwọn ọjọ́ búburú. Àwọn ọjọ́ búburú sì ni ìgbà tí àwọn àṣà máa ń já sábà.

Ẹ̀yà kékeré náà ń ṣe iṣẹ́ jẹ́ẹ́ méjì. Ó ń mú kí ẹ̀wọ̀n náà máa dúró láìjá, nítorí náà o ṣì jẹ́ irú ẹni tó ń ṣe nǹkan yìí. Ó sì ń mú ọ bẹ̀rẹ̀, èyí tó jẹ́ apá tó le jù. Ní ọ̀pọ̀ ọjọ́, nígbà tí o bá ti wọ bàtà rẹ, wàá rìn. Nígbà tí ìwé bá ti ṣí, wàá ka ju ojú-ìwé kan lọ. Ṣùgbọ́n lóòjọ́ tí o kò bá níí ṣe é, ẹ̀yà kékeré náà ṣì kà, o sì ti mú ìlà náà wà láàyè.

Ọ̀nà tó rọrùn láti gbé ọ̀kan kalẹ̀

1. Yan àṣà kan. Ọ̀kan péré. Kíkó nǹkan tuntun mẹ́ta jọ lẹ́ẹ̀kan náà jẹ́ ìdẹkùn àfojúsùn-ńlá ní ìbòjú.
2. Dín in kù títí tó fi fẹ́rẹ̀ẹ́ dà bí èyí tó rọrùn jù láti fi ọkàn sí. Bí ó bá dà bí òmùgọ̀ díẹ̀, o ti ṣe é dáadáa.
3. So ó mọ́ ohun kan tí o ti ń ṣe lójoojúmọ́. "Lẹ́yìn tí mo bá da kọfí òwúrọ̀ mi, mo mu fítámì mi." Àṣà tó wà tẹ́lẹ̀ di ìránnilétí.
4. Ṣe é, kí o sì jẹ́ kí ó dùn mọ́ ọ. Àkókò ìtẹ́lọ́rùn kékeré kan, kódà kìkì kíkíyèsí pé "ó parí," ń ràn án lọ́wọ́ láti gbòǹgbò.
5. Jẹ́ kí ó dàgbà ní àkókò tirẹ̀. Nígbà tí ẹ̀yà kékeré náà bá ti ń ṣẹlẹ̀ fúnra rẹ̀, ó máa ń fẹ̀ ní ti ẹ̀dá. Ìtì-ilẹ̀ kan di márùn-ún nítorí pé o ti wà nísàlẹ̀ níbẹ̀ tẹ́lẹ̀.

Nígbà tí o bá sì sọ ọjọ́ kan nù, wàá sì ṣe é, mú un gẹ́gẹ́ bí ọjọ́ kan tí a sọ nù, kì í ṣe ìkùnà. Ìwádìí náà ń tuni nínú níbí: ìsúbú kan kì í pa ìtẹ̀síwájú rẹ rẹ́. O kàn tún un mú padà lọ́la. Àwọn tó ń ṣàṣeyọrí nínú àwọn àṣà kì í ṣe àwọn tí kì í sọ ọjọ́ nù láéláé. Wọ́n jẹ́ àwọn tí kì í sọ ọjọ́ kan tí a sọ nù di mẹ́wàá.

Àkíyèsí òtítọ́ kan. Kíkọ́ àwọn àṣà tó dára sí i jẹ́ ohun gidi tó sì lágbára, ṣùgbọ́n kì í ṣe àtúnṣe fún gbogbo nǹkan. Bí o bá ń jìjàkadì pẹ̀lú ìdàníyàn ọkàn tó rẹ̀ sílẹ̀, àníyàn, tàbí ìmọ̀lára pé o kò lè mú ara rẹ ṣe ohunkóhun rárá, ìyẹn yẹ láti mú ní tòótọ́ àti láti bá dókítà tàbí oníṣègùn-ọpọlọ sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀. Nígbà mìíràn ìgbésẹ̀ tó ní àánú jù, tó gbọ́n jù kì í ṣe àṣà tó kéré sí i. Ó jẹ́ wíwá àtìlẹ́yìn.

Ṣùgbọ́n fún iṣẹ́ ojoojúmọ́ ti dídi aláìlera-díẹ̀-sí i, ìgbésẹ̀ náà fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ọ̀kan náà nígbà gbogbo. Lọ ní kékeré ju bí ó ṣe dà bí ohun tó bọ́gbọ́n mu lọ. Kéré ju ìyẹn lọ. Lẹ́yìn náà bẹ̀rẹ̀.

Àwọn Orísun

• British Journal of General Practice (via PubMed Central), Making health habitual: the psychology of 'habit-formation' and general practice
• University College London, How long does it take to form a habit?