Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá
- Kà àwọn ọ̀rọ̀ ‘nígbà gbogbo’ àti ‘láéláé’ sí bí àsíá ìkìlọ̀.
- Tún bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ tó tẹ̀lé, kì í ṣe ní Ọjọ́ Ajé tó ń bọ̀.
- Bá ara rẹ sọ̀rọ̀ bí o ṣe máa bá ọ̀rẹ́ sọ̀rọ̀.
O bẹ̀rẹ̀ ọ̀sẹ̀ náà pẹ̀lú èròngbà rere. O ní láti máa rìn ní àràárọ̀, láti jẹun dáadáa, kí o sì borí lọ sùn ní àkókò tó tọ́. Ọjọ́ Ajé lọ dáadáa. Ọjọ́ Ìsẹ́gun náà bẹ́ẹ̀. Nígbà náà, Ọjọ́rú bọ́ lọ́wọ́ rẹ, o fo ìrìn náà, o jẹ ohun tí o ti sọ pé o kò ní jẹ, ohùn kan sì dìde: háà, ó ti bàjẹ́. Ó sàn kí n tún bẹ̀rẹ̀ ní Ọjọ́ Ajé.
Bẹ́ẹ̀ sì rẹ̀ẹ́, o ti fàsẹ́yìn. Kì í ṣe nítorí pé ètò náà kò dáa. Ṣùgbọ́n nítorí bí o ṣe bá ara rẹ sọ̀rọ̀ lórí ìkọsẹ̀ lásán kan.
Èyí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà tí ó wọ́pọ̀ jù tí àwọn àṣà ìlera fi ń kú. Kì í ṣe nínú ìwólulẹ̀ ẹlẹ́rù, bí kò ṣe nínú ọjọ́ kan ṣoṣo tí o pàdánù, tí o pinnu pé ó túmọ̀ sí pé gbogbo ìsapá náà ti já sí àbọ̀. Bí àpẹẹrẹ yẹn bá dà bí ohun tí o mọ̀, o kò lera, o kò sì jẹ́ aláìlófin ju ẹlòmíràn lọ. Ọ̀nà ìrònú kan tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé gbogbo ènìyàn ń bọ́ sínú rẹ̀ ni ó kàn mú ọ.
Kí ni ó ń ṣẹlẹ̀ ní ti gidi
Àpẹẹrẹ náà ní orúkọ: ìrònú ‘gbogbo tàbí kò sí’. Àwọn oníṣègùn ọpọlọ tún ń pè é ní ìrònú dúdú-àti-funfun tàbí ìrònú abìpín méjì. Ó jẹ́ ìyípadà nínú ìmọ̀-ọ̀nà-èrò, ìwọ́ tí a lè sọ tẹ́lẹ̀ nínú bí ọkàn ṣe ń ṣàyẹ̀wò nǹkan, níbi tí ohun gbogbo ti ń bọ́ sínú ọ̀kan nínú àpótí méjì. Àṣeyọrí pátápátá tàbí ìkùnà pátápátá. Nínú ìlànà tàbí kúrò nínú rẹ̀. Pípé tàbí asán. Kò sí àárín, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé gbogbo ìgbé ayé gidi ń gbé ní àárín.
Ìlera ni ibi tí ìyípadà yìí ti ń ṣe díẹ̀ lára ìbàjẹ́ tí ó burú jù tirẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí Psych Central ṣe ṣàpèjúwe rẹ̀, ìrònú ‘gbogbo tàbí kò sí’ ní ìsopọ̀ mọ́ àníyàn, ìṣesí tí ó rẹ̀wẹ̀sì, àti irú ìwà-àṣepé tí ó ṣètò ọ láti nímọ̀lára bí ẹni pé o kùnà. Bí a bá fi sí àṣà kan, ó ń ṣiṣẹ́ bí ìdẹkùn. O ṣàlàyé àṣeyọrí ní ọ̀nà tí ó há gan-an, aláìpàdánù láéláé, aláìkọsẹ̀ láéláé, tí ń parí i nígbà gbogbo, tí ó fi jẹ́ pé ìkọsẹ̀ àkọ́kọ́ ń fi hàn pé o ti kùnà tán. Nítorí náà o dá dúró.
Ohun ẹ̀gàn tí ó pọ̀ jù ni pé ìkọsẹ̀ fúnra rẹ̀ kì í ṣe ìṣòro náà rí. Pípàdánù ìrìn kan kì í ṣe ohunkóhun fún ìlera rẹ ní pàtàkì. Fífàsẹ́yìn nítorí pé o pàdánù ìrìn kan ń ṣe púpọ̀. Ìyípadà náà ń sọ àbùkù kékeré di ìdí láti kọ gbogbo nǹkan sílẹ̀.
Ìtàn tí o ń sọ fún ara rẹ ṣe pàtàkì ju ìkọsẹ̀ náà lọ
Èyí ni apá tí ó ń yí ohun gbogbo padà lọ́gán tí o bá rí i. Ènìyàn méjì pàdánù eré ìdárayá Ọjọ́rú kan náà. Ọ̀kan ronú pé, *Mo ti ba ìlà mi jẹ́, mi ò ní agbára ìpinnu, gbàgbé rẹ̀.* Èkejì ronú pé, *Ọjọ́ tí iṣẹ́ pọ̀, màá rìn lọ́la.* Ìṣẹ̀lẹ̀ kan náà. Àbájáde tí ó yàtọ̀ pátápátá. Ẹni àkọ́kọ́ fàsẹ́yìn. Ẹni kejì ní àṣà kan lẹ́yìn ọdún kan.
Ìyàtọ̀ náà kì í ṣe eré ìdárayá tí wọ́n pàdánù. Gbólóhùn tí ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn sọ lẹ́yìn náà ni.
Ìdí nìyí tí ohùn inú líle fi ń padà lu ẹni. A máa ń sọ fún ara wa pé lílu ara wa ń mú kí a wà lójú ọ̀nà, pé bí a bá ṣe pẹ̀lẹ́ àwa yóò wó lulẹ̀ pátápátá. Ìwádìí tọ́ka sí ọ̀nà mìíràn. Iṣẹ́ tí onímọ̀ ẹ̀kọ́ ọpọlọ Kristin Neff ṣe, tí University of Rochester Medical Center ṣàkópọ̀ rẹ̀, rí i pé àwọn tí ń fi inú rere hùwà sí ara wọn kì í tètè bọ́ sínú àníyàn àti ìsoríkọ́, àti pé àánú ara-ẹni ní ti gidi ń mú kí ìtẹramọ́ láti tún àṣìṣe ṣe pọ̀ sí i dípò kí a fara pamọ́ kúrò lọ́dọ̀ wọn. Ìdálẹ́bi ara-ẹni kì í mú kí o gbìyànjú sí i. Ó ń mú kí o fẹ́ juwọ́ sílẹ̀.
Bí a ṣe lè fọ́ àpẹẹrẹ náà
O kì í ṣàtúnṣe èyí nípa gbígbìyànjú láti pé nínú àìpé. O ṣàtúnṣe rẹ̀ nípa yíyí àwọn àṣà ìrònú àti ìṣètò kékeré díẹ̀ padà. Gbìyànjú àwọn wọ̀nyí.
- Mú àwọn ọ̀rọ̀ tó le koko. Ìrònú ‘gbogbo tàbí kò sí’ fara ti àwọn ọ̀rọ̀ bíi *nígbà gbogbo*, *láéláé*, *ó bàjẹ́*, *mo bà á jẹ́*. Nígbà tí o bá gbọ́ ọ̀kan nínú orí rẹ, kà á sí bí àsíá ìkìlọ̀. Ní ọ̀pọ̀ ìgbà, ohun tó ń ṣẹlẹ̀ ní ti gidi kò le koko tó ọ̀rọ̀ náà.
- Tún un gbékalẹ̀ sí àárín. Fi ohun tó jẹ́ òtítọ́ sí i rọ́pò "Mo ba gbogbo ìlànà oúnjẹ mi jẹ́": "Mo jẹ oúnjẹ ńlá kan, oúnjẹ mi tó kàn sì lè jẹ́ èyí tó ṣe déédéé." Àṣàyàn kan kì í ba ọ̀sẹ̀ kan jẹ́. Àtúngbékalẹ̀ ìrònú, ohun èlò pàtàkì nínú ìtọ́jú ìhùwàsí-ọpọlọ, jẹ́ àṣà rírọrùn ti pípààrọ̀ ìrònú tí ó yí padà fún èyí tó tọ̀nà.
- Fojúsùn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọjọ́, kì í ṣe ọjọ́ gbogbo. Kọ́ àfojúsùn náà pẹ̀lú ìkọsẹ̀ tí a ti kà sínú rẹ̀ tẹ́lẹ̀. "Rìn ní ọ̀pọ̀ àràárọ̀" yè bọ́ nínú Ọjọ́rú kan tí a pàdánù. "Rìn ní àràárọ̀ gbogbo pátápátá" kú lọ́jọ́ àkọ́kọ́ tí nǹkan bá yàtọ̀. Ètò tí ó retí láti má pé jẹ́ ètò tí o lè pa mọ́ ní ti gidi.
- Sọ ìpadàbọ̀ di ọgbọ́n gidi náà. Àwọn tó ń ṣàṣeyọrí nínú àṣà kì í ṣe àwọn tí kì í pàdánù láéláé. Àwọn tí ń tún bẹ̀rẹ̀ kíákíá ni wọ́n, ní ọjọ́ tó tẹ̀lé tàbí kódà ní oúnjẹ tó kàn, láìjẹ́ ọ̀sẹ̀ kan ti dídúró de Ọjọ́ Ajé tuntun. Ṣe àdàṣe ìtúnbẹ̀rẹ̀. Òun ni gbogbo eré náà.
- Bá ara rẹ sọ̀rọ̀ bí ẹni tí o fẹ́ràn. Nígbà tí o bá kọsẹ̀, béèrè ohun tí ìwọ ìbá sọ fún ọ̀rẹ́ rere kan tó wà nínú ipò kan náà. O kò ní sọ fún wọn pé kò sí ìrètí fún wọn. Ìwọ yóò sọ fún wọn pé ó dáa, wọn yóò sì padà sí i. Sọ ìyẹn fún ara rẹ.
Ìtẹ̀síwájú kì í ṣe ìlà tí kò já
Ó ń ràn wá lọ́wọ́ láti fojú inú wo ìtẹ̀síwájú lọ́nà mìíràn. A sábà máa ń fojú inú wo ìlà tó mọ́ tónítóní tí ó ń gòkè, ìsọ̀kalẹ̀ èyíkéyìí sì máa ń dà bí ẹni pé ìlà náà ti já. Ìtẹ̀síwájú gidi dà bí ìlà wúruwùru tí ń fà sókè díẹ̀díẹ̀ bí àkókò ti ń lọ. Ó gòkè lọ́jọ́ mìíràn, ó sọ̀kalẹ̀ lọ́jọ́ mìíràn, ó sì ń yí padà lọ́pọ̀lọpọ̀. Ọ̀sẹ̀ mẹ́ta tó dáa pẹ̀lú ọjọ́ méjì tí a pàdánù ṣì jẹ́ ọ̀sẹ̀ mẹ́ta tó dáa. Àwọn ọjọ́ tí a pàdánù kì í pa iṣẹ́ náà rẹ́. Wọ́n kàn jẹ́ apá kan bí ìyípadà gidi, tí ó lè dúró pẹ́, ṣe ń rí ní ti gidi.
Nítorí náà, ọjọ́ tí kò lọ dáadáa kì í ṣe ìdájọ́. Ó jẹ́ Ọjọ́ Ìsẹ́gun lásán. O ó ní èyí tó dára jù láìpẹ́, ọ̀nà tí nǹkan ń gbà lápapọ̀, kì í ṣe ọjọ́ kan ṣoṣo, ni ohun tí ìlera rẹ ń dáhùn sí.
Nígbà tí àpẹẹrẹ náà bá jinlẹ̀ sí i
Fún ọ̀pọ̀ ènìyàn, dídín ìdìmú ìrònú ‘gbogbo tàbí kò sí’ kù jẹ́ ohun tí o lè ṣàdàṣe fúnra rẹ, díẹ̀díẹ̀. Ṣùgbọ́n nígbà mìíràn irú ìrònú yìí ni a ti hun sínú ohun tí ó wúwo sí i, àníyàn tí kì í yẹ̀, ìsoríkọ́, ìwà-àṣepé líle, tàbí àjọṣepọ̀ tó le pẹ̀lú oúnjẹ tàbí ara rẹ. Bí ìyẹn bá jẹ́ òtítọ́, tàbí bí kò sí bí o ṣe ń bá ara rẹ sọ̀rọ̀ tó tó láti rọ olùdálẹ́bi inú lọ́kàn, ìyẹn jẹ́ ìdí tí ó dáa láti bá oníṣègùn-ọpọlọ sọ̀rọ̀. A kọ́ ìtọ́jú ìhùwàsí-ọpọlọ ní pàtó láti ṣàwárí àti láti tún àwọn àpẹẹrẹ wọ̀nyí ṣe, o kò sì ní láti tú u ká nìkan.
Ìgbà tó bá kàn tí Ọjọ́rú bọ́ lọ́wọ́ rẹ, wo bóyá o lè jẹ́ kí ó jẹ́ Ọjọ́rú lásán. Ìrìn náà ṣì wà níbẹ̀ ní Ọjọ́bọ̀. Bẹ́ẹ̀ ni ìwọ náà.
Àwọn Orísun
- Psych Central, All-or-Nothing Thinking: Examples, Effects, and How to Manage It
- University of Rochester Medical Center, Self-Compassion and Your Mental Health
- CDC, Benefits of Physical Activity