Ìpadà Sí Eré-ìdárayá Lẹ́yìn Ìdáwọ́ tàbí Ìpalára

Ọjọ́ tó le jù nígbà gbogbo ni àkọ́kọ́ padà. Kì í ṣe nítorí eré-ìdárayá fúnra rẹ̀, ṣùgbọ́n nítorí àlàfo tó wà láàrin irú rẹ tó máa ń ṣe èyí ní ìrọ̀rùn àti irú rẹ tó dúró síbí báyìí. Àlàfo yẹn lè rí bí ẹ̀rí nǹkan kan. Kì í ṣe bẹ́ẹ̀. Ó kàn jẹ́ ibi tí o ti bẹ̀rẹ̀.

Bóyá ìpalára kan mú ọ jáde. Bóyá ìgbé-ayé ló ṣe é, ọmọ tuntun, àkókò líle, àkókò kan tí kíkọjá ọjọ́ jẹ́ gbogbo eré-ìdárayá náà. Bí o ṣe wá dé ibí, ara máa ń gbàgbé ìlera-ara yára ju bí a ti fẹ́ tó sì máa ń tún un kọ́ ní dídúró-ṣinṣin ju bí a ti bẹ̀rù lọ. Àwọn nǹkan méjèèjì jẹ́ òtítọ́. Ọgbọ́n náà ni bíbọ̀wọ̀ fún àkọ́kọ́ kí o lè gbádùn èkejì.

Ara rẹ jẹ́ olóòótọ́ nípa ibi tó wà

Ìlera-ara máa ń rẹlẹ̀ nígbà tí o bá dáwọ́ lílò ó. Láàrin ọ̀sẹ̀ díẹ̀ tí o dáwọ́, ọkàn rẹ àti ẹ̀dọ̀fóró rẹ máa ń pàdánù díẹ̀ nínú ìmúra wọn, àwọn iṣan rẹ sì máa ń dá díẹ̀ nínú okun tó o ti rí gbà padà. Èyí jẹ́ ìṣe déédéé kì í sì í ṣe títí-láé.

Àṣìṣe tí ó fẹ́rẹ̀ jẹ́ pé gbogbo ènìyàn ń ṣe ni kíkọ́ ara tí wọ́n ní ṣáájú ìdáwọ́ dípò ara tí wọ́n ní lónìí. O rántí sísáré máìlì márùn-ún, nítorí náà o lọ sáré máìlì márùn-ún. O rántí ìwúwo tí o máa ń gbé, nítorí náà o na ọwọ́ sí i. Ìrántí náà jẹ́ gidi. Agbára náà, fún ìsinsìnyí, kì í ṣe bẹ́ẹ̀. Àìbámu yẹn ni bí ìpadà ṣe ń di ìpalára tuntun láàrin ọ̀sẹ̀ méjì àkọ́kọ́.

Harvard Health sọ ọ́ ní kedere: ìpadà sí ìlànà àtijọ́ kì í ṣe nǹkan tí a ó kánjú. Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú irú tó fúyẹ́, ìṣẹ́jú ogún tàbí ọgbọ̀n, kí o sì kọ́ gígùn àti ìsapá pẹ̀lú àkókò dípò nínú ìjókòó akọni kan. Ìbẹ̀rẹ̀ tó lọ́ra máa ń rí bí ohun tó rọrùn jù. Ìmọ̀lára yẹn ni àfojúsùn.

Bẹ̀rẹ̀ ní ìdajì, lẹ́yìn náà gòkè jẹ́ẹ́

Ọ̀nà rírọrùn, oníyọ̀nú láti ronú nípa rẹ̀: bẹ̀rẹ̀ ní nǹkan bí ìdajì ohun tí o rò pé o lè ṣe, lẹ́yìn náà má fi ju nǹkan bí ìpín 10 kún un ní ọ̀sẹ̀ kọ̀ọ̀kan. Bí o bá máa ń rìn kánkán fún wákàtí kan, bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìṣẹ́jú ogún tàbí ọgbọ̀n ìrọ̀rùn. Bí o bá máa ń gbé ohun wúwo, bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìwúwo fífúyẹ́ tó ń jẹ́ kí o ṣíkiri pẹ̀lú ìrísí mímọ́ fún ìgbà mẹ́wàá tàbí méjìlá.

Àjà ìpín 10 yẹn, yálà ó jẹ́ ọ̀nà-jíjìn, àkókò, tàbí ẹrù, ń fún àwọn iṣan rẹ, iṣan-ìdìpọ̀, àti oríkèé ní àkókò láti bá ìtara rẹ. Iṣan-ìdìpọ̀ àti ẹ̀ka-ara-ìsopọ̀ máa ń bára-mu lọ́ra ju iṣan àti ètò ọkàn-àti-ẹ̀jẹ̀ rẹ lọ, èyí gan-an ni ìdí tí àwọn ènìyàn fi ń nímọ̀lára pé wọ́n ti ṣetán kí oríkèé wọn tó ṣetán ní tòótọ́.

Ọ̀sẹ̀ kan ti ìjókòó ìrọ̀rùn kì í ṣe àkókò ìjẹ́-asán. Ó ń tẹ́ ọ̀nà-irin.

Ọ̀nà ọ̀sẹ̀-mẹ́rin láti padà wọlé

Ṣàtúnṣe àwọn nọ́ńbà náà sí ibi ìbẹ̀rẹ̀ tìrẹ, ṣùgbọ́n ìrísí náà dúró fún ọ̀pọ̀ ènìyàn tó ń padà bọ̀ láti inú ìdáwọ́ gbogbo-ún-gbò.

1. Ọ̀sẹ̀ àkọ́kọ́: kàn fara hàn. Ìjókòó kúkúrú, ìrọ̀rùn méjì tàbí mẹ́ta. Ìrìn, gígun kẹkẹ́ pẹ̀lẹ́, ìṣíkiri ìwúwo-ara fúyẹ́, iṣẹ́ ìmúra-ara ìrọ̀rùn. Parí ọ̀kọ̀ọ̀kan pẹ̀lú ìmọ̀lára pé o ìbá ti ṣe sí i. O ń tún ìṣesí kọ́ gẹ́gẹ́ bí ìlera-ara.
2. Ọ̀sẹ̀ kejì: fi díẹ̀ kún un. Na àwọn ìjókòó náà gùn díẹ̀ sí i tàbí fi ìdíwọ́ fúyẹ́ kún un. Pa ìsapá náà mọ́ ní ti-ìjíròrò, irú tí o ṣì lè sọ̀rọ̀ ní gbólóhùn kíkún.
3. Ọ̀sẹ̀ kẹta: mú ìsapá díẹ̀ wọlé. Fi ìdáná díẹ̀ sí i kún ìjókòó kan tàbí méjì, ṣùgbọ́n pa ó kéré tán ọjọ́ ìrọ̀rùn kan mọ́ láàrin àwọn tó le sí i.
4. Ọ̀sẹ̀ kẹrin: balẹ̀ sínú ìlù-ìró kan. Ní báyìí o ti ní ìlànà tó bá ọ̀sẹ̀ rẹ mu. Máa tì í síwájú ní ìwọ̀n kékeré, kí o sì jẹ́ kí ìdúró-ṣinṣin, kì í ṣe ìdáná, jẹ́ ohun tí o ń gbéraga fún.

Mú ara gbóná kí o tó bẹ̀rẹ̀ ìjókòó kọ̀ọ̀kan. Ìṣẹ́jú márùn-ún ti ìrìn ìrọ̀rùn tàbí ìṣíkiri pẹ̀lẹ́ ń mú ẹ̀jẹ̀ wọ àwọn iṣan ó sì ń sọ gbogbo ohun tó tẹ̀ lé e di aláìléwu tó sì rọ̀ sí i. Ìṣẹ́jú díẹ̀ ti ìṣíkiri ìrọ̀rùn láti tù ara sílẹ̀ ní ìparí ń ràn án lọ́wọ́ pẹ̀lú.

Ìpadà láti inú ìpalára gidi yàtọ̀

Ìdáwọ́ jẹ́ nǹkan kan. Ìpalára tó ti wòsàn tàbí tó ń wòsàn ń béèrè ìtọ́jú sí i, ó sì dára jù bí ó bá ní ìtọ́sọ́nà.

Bí oníṣègùn tàbí oníṣègùn-nínà-ara bá tọ́jú rẹ, nǹkan kan ṣoṣo tó wúlò jù tó o lè ṣe ni láti tẹ̀lé ètò ìpadà-sí-ìṣíkiri wọn dípò ìmọ̀lára tìrẹ. Àwọn ètò wọ̀nyí wà nítorí ẹ̀ka-ara máa ń wòsàn ní àkókò tirẹ̀, nínú-ara-dídára kì í sì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú wíwòsàn. Rí ìyọ̀ǹda ìṣègùn kí o tó rù ẹrù sí agbègbè tó ní ìpalára lẹ́ẹ̀kan sí i, pàápàá fún ohunkóhun tó ní í ṣe pẹ̀lú egungun, iṣan-ìdìpọ̀, tàbí iṣẹ́-abẹ.

Nígbà tí o bá bẹ̀rẹ̀ padà, ṣiṣẹ́ àwọn iṣan tó yí i ká jẹ́ẹ́ kí o sì kọ́ agbègbè tó ní ìpalára náà kẹ́yìn àti pẹ̀lú ìṣọ́ra jù. Ìrora ni ìtọ́sọ́nà rẹ níbí, ìyàtọ̀ náà sì ṣe pàtàkì:

• Ó ṣeé ṣe kí ó dáa: àìbalẹ̀ fúyẹ́ tàbí líle tó ń rọ̀ bí o ṣe ń ṣíkiri tó sì ń balẹ̀ lẹ́yìn-náà.
• Dúró kí o sì tún ṣàyẹ̀wò: ìrora tó ń mú sí i nígbà ìṣíkiri, wíwú, oríkèé tó rí bí èyí tí kò dúró-ṣinṣin, tàbí pípàdánù okun tàbí ìdí-ìṣíkiri èyíkéyìí.

Àkójọ kejì yẹn túmọ̀ sí kí o sinmi agbègbè náà kí o sì bá ọ̀mọ̀ràn ìlera yẹ̀ ẹ́ wò kí o tó tì síwájú. Ṣíṣèpalára padà sí nǹkan tí o ti fẹ́rẹ̀ wòsàn máa ń ná ọ ní ọ̀sẹ̀ púpọ̀ sí i ju bí bíbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìṣọ́ra ṣe lè ná ọ láéláé.

Nígbà tí ìtẹ̀síwájú ni ìdíwọ́ gidi

Nígbà mìíràn, ara ti ṣetán tí ẹ̀mí kò tíì. Lẹ́yìn àlàfo gígùn, èrò láti bẹ̀rẹ̀ lè rí wúwo, tí ó dì sínú ẹ̀bi nípa dídáwọ́ tàbí ìfiwéra sí ẹni tí o jẹ́ tẹ́lẹ̀. Bí ìyẹn bá jẹ́ ibi tí o wà, dín ìbéèrè náà kù títí ó fi fẹ́rẹ̀ dà bí ẹ̀rín. Wọ bàtà rẹ kí o sì rìn dé ìparí ìgboro. Ṣe ìṣẹ́jú márùn-ún. Àfojúsùn ọ̀sẹ̀ àkọ́kọ́ kì í ṣe ìlera-ara, ó jẹ́ ríránilétí ara rẹ pé o jẹ́ ẹni tó ń ṣe èyí.

Ìtẹ̀síwájú jẹ́ẹ́ lákọ̀ọ́kọ́. Ìjókòó ìrọ̀rùn kan ń sọ èyí tó tẹ̀ lé e di èyí tó rọrùn láti bẹ̀rẹ̀. Ọ̀sẹ̀ rere mẹ́ta ń kọ́ ìmọ̀lára ìdákẹ́rọ́rọ́ pé o ti tún rí i gbà. Jẹ́ kí ìyẹn dàgbà kí o tó béèrè ohun ńlá kankan lọ́wọ́ ara rẹ.

Ní sùúrù pẹ̀lú àkókò náà pẹ̀lú. Bí o ṣe wà lọ́nà jìnnà tó, bẹ́ẹ̀ ni ọ̀nà padà á gùn tó, ìyẹn sì jẹ́ dídíwọ̀n ní ọ̀sẹ̀, kì í ṣe ọjọ́. Ìyẹn kì í ṣe ìròyìn búburú. Ó kàn túmọ̀ sí pé iṣẹ́ náà jẹ́ gidi, iṣẹ́ gidi sì ni irú tó ń dúró pẹ́.

Ìgbà tí o yẹ kí o wá ìrànwọ́ sí i

Bá oníṣègùn rẹ sọ̀rọ̀ kí o tó bẹ̀rẹ̀ padà bí o bá ní àìsàn ọkàn, ìṣòro ẹ̀dọ̀fóró, àtọ̀gbẹ, àwọn ìṣòro oríkèé, tàbí tí o ń padà bọ̀ láti inú ìpalára, àìsàn, tàbí iṣẹ́-abẹ tó ṣe pàtàkì. Dúró kí o sì wá ìtọ́jú ìṣègùn bí o bá nímọ̀lára ìrora àyà, kúkúrú-ẹ̀mí tó ṣàjèjì, ríru-orí, tàbí ìrora tó mú dípò ìdùn olóòótọ́ ti ìsapá. Oníṣègùn-nínà-ara tọ́ sí ìwúwo wọn nígbà tí o bá ń tún kọ́ àyíká ìpalára àtijọ́, fún ètò náà àti fún ìfọkànbalẹ̀ pé o ń ṣe é dáadáa.

Ẹni tó ń padà bọ̀ lọ́ra ni ẹni tó ṣì ń lọ ní oṣù mélòó kan síwájú. Kò sí àmì-ẹ̀yẹ fún ìbẹ̀rẹ̀-padà kíákíá, kò sì sí ìtìjú nínú èyí tó jẹ́ẹ́. Wọ bàtà rẹ, pa á mọ́ kékeré, kí o sì jẹ́ kí àwọn ọ̀sẹ̀ ṣe iṣẹ́ wọn.

Àwọn Orísun

• Harvard Health Publishing, Returning to an old exercise routine? Here's what you need to know
• Mayo Clinic Orthopedics & Sports Medicine, Expert alert: 5 tips for getting back into the game
• Centers for Disease Control and Prevention, Adult Activity: An Overview