Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá
- Take the stairs briskly for one quick burst.
- Anchor each snack to a habit you already have.
- Aim for three short bursts on most days.
Ọ̀pọ̀ ìmọ̀ràn nípa ìdárayá rò pé o ní àkókò ọ̀fẹ̀ tó peréte, ibi tí o ti lè pààrọ̀ aṣọ, àti okun láti farahàn. Ní ọjọ́ lásán, ọ̀pọ̀ wa kò ní ọ̀kankan nínú àwọn wọ̀nyẹn. Nítorí náà ìdárayá kì í ṣẹlẹ̀ láé, lẹ́yìn náà ọkàn wa a sì bà jẹ́ nípa ìdárayá tí kò ṣẹlẹ̀ rárá.
Ọ̀nà mìíràn wà. A ń pè é ní ìpápánu ìdárayá, orúkọ náà sì ni gbogbo èròngbà rẹ̀. Dípò oúnjẹ ńlá kan ti ìṣíkiri, o máa ń bù ú ní bíntín-bíntín jálẹ̀ ọjọ́. Ìṣẹ́jú kan ti gígun àtẹ̀gùn kánkán. Ìdòbọ̀lẹ̀ mẹ́wàá nígbà tí kọfí ń pọn. Fífò sókè léraléra fún ìṣẹ́jú díẹ̀ kí o tó jókòó padà. Ọ̀kọ̀ọ̀kan kúrú, nígbà mìíràn ó máa ń kéré sí ìṣẹ́jú kan, o sì ń ṣe ìwọ̀nba wọn nígbàkigbà tí wọ́n bá bá àkókò rẹ mu.
Apá tó ń yani lẹ́nu ni pé èyí ń kà. Ó ń kà ní tòótọ́.
Ìdí tí àwọn ìṣíkiri kékeré fi ń ṣiṣẹ́
Fún ìgbà pípẹ́, èrò náà ni pé ìṣíkiri gbọ́dọ̀ máa bá a lọ láìdúró kí ó tó ṣe pàtàkì. Ìwádìí tuntun sọ bíbẹ́ẹ̀kọ́. Nígbà tí àwọn àgbàlagbà tí kì í ṣíkiri bá ṣe àwọn ìṣíkiri kúkúrú wọ̀nyí, tó ń mú kí èémí kún díẹ̀, ní ẹ̀ẹ̀mélòó kan lójúmọ́, ìlera ọkàn-àyà àti èémí wọn máa ń sunwọ̀n lọ́nà tó nítumọ̀. Àyẹ̀wò tó létòlétò kan ti àwọn àdánwò nínú àwọn àgbàlagbà tí kì í ṣe ìdárayá rí i pé ìpápánu ìdárayá gbé ìlera sókè pẹ̀lú ẹ̀rí tó dájú ní ìwọ̀ntúnwọ̀nsì, ní lílo àwọn ìṣíkiri tí ó jẹ́ ìṣẹ́jú márùn-ún tàbí kéré sí i tí a ṣe ní ẹ̀ẹ̀mejì lójúmọ́.
Ara rẹ kì í ṣàkóso aago tó ń fún ìsapá tí ń bá a lọ láìdúró nìkan ní èrè. Ó ń dáhùn sí ìwọ̀n rẹ̀. Ọ̀pọ̀ ìwọ̀n kékeré tí a tàn kálẹ̀ jálẹ̀ ọjọ́ ṣì ń béèrè fún ọkàn-àyà àti ẹ̀dọ̀fóró rẹ láti ṣiṣẹ́ kára díẹ̀ ju àṣà lọ, ìbéèrè yẹn sì ni ó ń mú ìyípadà náà wá.
Àwọn ìlànà òṣìṣẹ́ fọwọ́sí i, ní ọ̀nà kan. CDC sọ ní gbangba pé o lè pín iṣẹ́ ìdárayá ọ̀sẹ̀ rẹ "sí àwọn abala àkókò kékeré," àti pé "ìdárayá díẹ̀ sàn ju àìsí rẹ̀ rárá lọ." A kò ní kí o ṣe é lẹ́ẹ̀kan náà rí. Ọ̀pọ̀ wa kàn rò pé bẹ́ẹ̀ ni.
Kín ni ó ń kà gan-an bí ọ̀kan
Ìpápánu ìdárayá jẹ́ ìṣíkiri kúkúrú èyíkéyìí tó ń mú ọ mí kára tàbí tó ń mú kí àwọn iṣan rẹ ṣiṣẹ́. Àwọn tó rọrùn díẹ̀:
- Gígun ìlà àtẹ̀gùn kan tàbí méjì ní ìyára tó dára
- Ìdòbọ̀lẹ̀ mẹ́wàá sí mẹ́ẹ̀ẹ́dógún, dídì tábìlì mú bí o bá nílò ìdọ́gba
- Ẹ̀ẹ̀kan ìtì-ògiri tàbí ìtì-tábìlì
- Ìrìn-níbìkan tàbí fífò léraléra fún ọgbọ̀n sí ọgọ́ta ìṣẹ́jú-àáyá
- Ìrìn kíákíá lọ sí àpótí lẹ́tà àti padà wá, pẹ̀lú ète
- Gbígbé ìgìgísẹ̀ sókè nígbà tí o ń fọ eyín rẹ
Kò sí ohun èlò àkànṣe kankan tàbí ààtò ìmúragbóná. A mọ̀ọ́mọ̀ rẹ ìdiwọ̀n náà sílẹ̀. Bí o bá lè ṣe mẹ́ta lára ìwọ̀nyí ní ọjọ́ kan, ọjọ́ rere nìyẹn.
Bí a ṣe lè fi wọ́n sínú ọjọ́ gidi
Ọgbọ́n rẹ̀ ni láti so ìṣíkiri náà mọ́ ohun kan tí o ti ń ṣe tẹ́lẹ̀. O kò ní láti rántí àṣà tuntun kan bí kò ṣe kí o so ó mọ́ àṣà àtijọ́.
- Yan ìdákọ̀ró kan. Ìkòkò omígbóná, ilé ìwẹ̀, ìparí ìpàdé, àsìkò tí o bá jáde nínú ọkọ̀.
- So ìpápánu kan mọ́ ọn. "Nígbà tí ìkòkò omi bá ń hó, mo máa ń ṣe ìdòbọ̀lẹ̀." Ìyẹn ni gbogbo òfin náà.
- Jẹ́ kó kúrú kó sì yá díẹ̀. O fẹ́ láti rí i pé èémí rẹ ń pọ̀ sí i, kì í ṣe kí ara rẹ dàrú tán.
- Jẹ́ kí wọ́n kójọpọ̀. Ìpápánu mẹ́ta ti ìṣẹ́jú kan tàbí méjì, lọ́pọ̀ ọjọ́, jẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ tòótọ́.
Nínú àwọn ìwádìí, àwọn ènìyàn dúró tì í dáadáa lọ́nà tó yani lẹ́nu. Ìdúró-tì-í nínú àyẹ̀wò kan tó nǹkan bí ìdá mọ́kànléláàádọ́rùn-ún nínú ọgọ́rùn-ún, èyí tó ga ju bí ọ̀pọ̀ ètò ilé eré ìdárayá ṣe ń rí rí lọ. Kúkúrú tó sì ṣeéṣe ju gígùn tí a ń páyà fún lọ, fẹ́rẹ̀ẹ́ nígbà gbogbo.
Ọ̀rọ̀ pẹ̀lẹ́ kan kí o tó bẹ̀rẹ̀
A ṣe àwọn ìṣíkiri wọ̀nyí láti kúrú kí ó sì le díẹ̀, nítorí náà lo ìmọ̀ díẹ̀. Bí o bá ní àìsàn ọkàn-àyà, bí o bá lóyún, bí o kò bá ti ṣíkiri fún ìgbà pípẹ́, tàbí bí o bá ń tọ́jú ìfarapa, ó tọ́ láti ṣàyẹ̀wò kíákíá pẹ̀lú dókítà rẹ kí o tó fi okun kún un. Fo ohunkóhun tó ń fa ìrora àyà, orí yíyí, tàbí ìrora oríkèé líle, kí o sì rẹ ìsapá náà kúrò láti bá ara tí o ní lónìí mu. O lè ṣe ìdòbọ̀lẹ̀ sórí àga, tì mọ́ ògiri dípò ilẹ̀, kí o sì rìn kánkán dípò kí o fò. Kò sí ọ̀kan nínú ìyẹn tó jẹ́ kó kà sí i díẹ̀.
Ìpápánu ìdárayá kò ní ropò ohun gbogbo. Bí o bá fẹ́ kọ́ okun gidi tàbí kí o kọ́ ara fún nǹkan kan, o máa fẹ́ àwọn ìpàdé tó gùn sí i, tó ní ìlànà sí i níkẹyìn pẹ̀lú. Ṣùgbọ́n gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà láti dá ìdẹkùn ohun-gbogbo-tàbí-àìsí-nǹkan dúró àti láti dá ìṣíkiri padà sínú ọjọ́ lásán, ó ṣòro láti borí wọn. Ìdárayá tó dára jù ṣì jẹ́ èyí tí o ń ṣe ní ti gidi. Ó wá jáde pé ó lè jẹ́ èyí tó kéré gan-an.
Àwọn Orísun
- Cleveland Clinic, Kín Ni Ìpápánu Ìdárayá?
- BMJ Group, Ìpápánu ìdárayá lè gbé ìlera ọkàn-àyà àti èémí àwọn àgbàlagbà tí kì í ṣe ìdárayá sókè
- Centers for Disease Control and Prevention, Ìdárayá Àgbàlagbà: Àkótán