Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá
- Check your morning resting heart rate for an early warning.
- When performance slides, rest more instead of pushing harder.
- Build recovery days into your plan from the start.
O lè rò pé bíbá a lọ pẹ̀lú agbára tó pọ̀ sí i yóò máa mú ọ tẹ̀síwájú nígbà gbogbo. Ṣe eré-ìdárayá sí i, ara rẹ á le sí i. Fún àkókò díẹ̀, bẹ́ẹ̀ ni ó ṣe ń rí gan-an. Lẹ́yìn náà, nǹkan yí padà. Àwọn eré tó máa ń fún ọ lókun tẹ́lẹ̀ bẹ̀rẹ̀ sí í fi ọ́ sílẹ̀ ní àárẹ̀. Àkókò rẹ ń lọ́ra bí o ti wù kí o gbìyànjú tó. O kò sun dáadáa mọ́, o ń bínú sí àwọn ènìyàn sí i, o kò sì lè mọ ìdí rẹ̀ tán.
Kì í ṣe àìlera, kì í sì í ṣe èrò orí lásán. Ara rẹ ni ń sọ fún ọ pé eré-ìdárayá ti kọjá agbára ìsinmi padà. Àwọn oníṣègùn ń pe irú tó jinlẹ̀ jù nínú èyí ní àrùn eré-ìdárayá àṣejù (overtraining syndrome), ìròyìn rere ni pé a lè kà á. Ní kété tí o bá mọ àwọn àmì náà, o lè kíyèsí i ní kùtùkùtù kí o sì tún un ṣe pẹ̀lú ohun kan tó dà bí èyí tí kò bọ́gbọ́n mu: ṣíṣe díẹ̀.
Ìdí tí èyí fi ń ṣẹlẹ̀
Eré-ìdárayá kì í mú ọ lókun nígbà tí o bá ń ṣe é. Ó ń mú ọ lókun lẹ́yìn náà, nígbà ìsinmi, nígbà tí ara rẹ bá tún àwọn wàhálà kékeré ti eré náà ṣe tí ó sì bẹ̀rẹ̀ sí í gba púpọ̀ sí i lọ́la. Eré-ìdárayá ni ohun tó ń ru ara sókè. Ìsinmi padà ni ibi tí ìlọsíwájú ti í kọ́ ní tòótọ́.
Nígbà tí o bá ń kó àwọn eré líle jọ láìsí ìsinmi, oúnjẹ, tàbí oorun tó tó láàrin wọn, àtúnṣe kì í lè bá a. Cleveland Clinic ṣàpèjúwe eré-ìdárayá àṣejù gẹ́gẹ́ bí kíkọjá ààlà rẹ nígbà púpọ̀ jù tàbí púpọ̀ jù lóòókan, tó bẹ́ẹ̀ tí ìbàjẹ́ bẹ̀rẹ̀ sí í pọ̀ ju àǹfààní lọ. Ní ọgbọ́n, ara rẹ bẹ̀rẹ̀ sí í dáàbò bo ara rẹ̀ nípa mímú ọ lọ́ra.
Ó yẹ ká sọ pé kì í ṣe nípa àwọn eléré-ìje ògbóńtarìgì nìkan ni èyí. Olùbẹ̀rẹ̀ tó ní ìtara tó ń gbéra ga kánkán jù, tàbí ẹni tó wà nínú másùnmáwo tó ń lo eré líle lójoojúmọ́ láti fara dà á, lè bọ́ sí ibí yìí lọ́nà tó rọrùn kan náà.
Àwọn àmì náà, tí a kójọ kí wọ́n rọrùn láti rí
Eré-ìdárayá àṣejù kì í sábà farahàn gẹ́gẹ́ bí àmì àrùn ńlá kan ṣoṣo. Ó sábà máa ń jẹ́ àkójọpọ̀ àwọn kékeré tí o lè fojú fò dá nìkọ̀ọ̀kan.
Nínú iṣẹ́ agbára rẹ:
- Okun rẹ, eré-yíyára rẹ, tàbí agbára ìfaradà rẹ ń dínkù bó tilẹ̀ jẹ́ pé o ń ṣeré líle, àmì tó ṣe kedere jù nínú gbogbo rẹ̀.
- Àwọn eré tó máa ń dà bí èyí tó ṣeéṣe tẹ́lẹ̀ ti dà bí wàhálà báyìí láti ìṣẹ́jú àkọ́kọ́.
- Àwọn eré-ìwọ̀n rẹ tó mọ́ ọ dà bí èyí tó le sí i lórí ìsapá kan náà.
Nínú ara rẹ:
- Ìrora iṣan àti ìwúwo tó ń gbé pẹ́ ju bó ṣe máa ń rí lọ.
- Kíkó gbogbo òtútù tó bá ń ránrìn kiri, nítorí eré líle lè ba agbára ìdáàbòbò ara rẹ jẹ́.
- Ìlù ọkàn ìsinmi tó ti gòkè kedere ju bó ṣe máa ń rí fún ọ lọ. Tí a bá wọ̀n ọ́n lóòrẹ̀ kùtùkùtù òwúrọ̀, ìlù ọkàn ìsinmi tó gòkè jẹ́ àmì ìkìlọ̀ àkọ́kọ́ tó mọ́ni.
Nínú ìmọ̀lára rẹ àti oorun rẹ:
- Ìbínú kánkán, àìnísinmi, tàbí ìmọ̀lára tó rẹ̀wẹ̀sì, tó rẹlẹ̀.
- Ìṣòro oorun sísùn, tàbí sísùn lọ́pọ̀lọpọ̀ síbẹ̀ dídìde ní àárẹ̀.
- Pípàdánù ìfẹ́ láti ṣeré rárá, nígbà tí o sábà máa ń fojú sọ́nà fún un.
Ṣàkíyèsí iye àwọn wọ̀nyí tó bára wọn mu pẹ̀lú másùnmáwo àti ìtẹ̀mọ́lẹ̀ agbára. Kì í ṣe ìṣẹ̀lẹ̀ àìròtẹ́lẹ̀. Ìṣòro másùnmáwo ni eré-ìdárayá àṣejù, ẹrù eré rẹ jẹ́ ọ̀kan ṣoṣo lára àwọn ohun tó ń fa másùnmáwo tí a kó lé orí iṣẹ́, gbèsè oorun, àti ìgbésí ayé. Ìdí nìyẹn gan-an tí fífi agbára la ọ̀nà rẹ̀ kọjá kì í fi ṣiṣẹ́.
Ohun tó ń ṣèrànwọ́ ní tòótọ́
Ìsinmi ni àtúnṣe rẹ̀, àti èyí tó pọ̀ ju bó ṣe ń rọ̀ ni lọ. Kò sí àfikún oúnjẹ tàbí ọgbọ́n kankan tó lè ju kíkọ̀sẹ̀ padà lásán tí o sì jẹ́ kí ara rẹ bá ara rẹ̀ lọ.
- Dín ẹrù náà kù. Ó sinmi lórí bí ara rẹ ṣe rẹ̀ tó, èyí lè túmọ̀ sí dídín eré rẹ kù gan-an fún àkókò kan, tàbí gbígba ọjọ́ ìsinmi tòótọ́ pátápátá. Àwọn ọ̀ràn tí kò le máa ń yí padà láàrin ọ̀sẹ̀ kan tàbí méjì. Àwọn tó jinlẹ̀ jù lè gba ọ̀sẹ̀ dé oṣù, nítorí náà ó sàn kí a kíyèsí i ní kùtùkùtù.
- Dáàbò bo oorun rẹ. Ibí yìí ni àtúnkọ́ ti í ṣẹlẹ̀. Ṣọ́ ọ bí ẹ̀yà kan nínú ètò náà, nítorí bẹ́ẹ̀ ni ó rí.
- Jẹun tó tó. Àìjẹun tó tó jẹ́ okùnfà tó wọ́pọ̀, tó ń yọ́ni. Tí o bá ti dín oúnjẹ kù nígbà tí o ń ṣeré líle, àlàfo yẹn jẹ́ ẹ̀yà kan nínú ìṣòro náà.
- Máa rọra rìn. Ìsinmi pátápátá lórí àga kì í sábà pọn dandan fún àwọn ọ̀ràn tí kò le. Ìrìn fẹ́lẹ́ tàbí eré ìjìnlẹ̀, tí kò yára lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti múlera padà láìfi másùnmáwo kún un. Ohun pàtàkì ni láti mú ìnira náà kúrò, kì í ṣe láti pòórá pátápátá.
Nígbà tí o bá padà bọ̀, máa gbéra ga díẹ̀díẹ̀ kí o sì kọ́ àwọn ọjọ́ ìsinmi sínú ètò náà láti ìbẹ̀rẹ̀, kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí èrò àfikún lẹ́yìn-ọ̀-rẹyìn. Ọ̀sẹ̀ eré tó ní ìsinmi tí a mọ̀ọ́mọ̀ fi sí i sàn ju ọ̀sẹ̀ akíkanjú tí o ní láti tún ìbàjẹ́ rẹ̀ ṣe lọ.
Ìgbà tí o yẹ kí o wádìí lọ́wọ́ dókítà
Tí ìdinku òjijì tí kò ní àlàyé nínú iṣẹ́ agbára rẹ bá wá pẹ̀lú àárẹ̀, ìrora tó ń gbé pẹ́, àìsàn lóòrèkóòrè, tàbí ìyípadà ìmọ̀lára tó ń dà ọ́ láàmú, bá oníṣègùn sọ̀rọ̀. Ọ̀pọ̀ lára àwọn àmì àrùn wọ̀nyí lè tọ́ka sí àwọn nǹkan mìíràn tó yẹ ká yọ kúrò, bíi àìtó irin nínú ara, ìṣòro tairodu, àkóràn, tàbí ìsoríburúkú, oníṣègùn sì lè yanjú ìyẹn. Ìdúró Cleveland Clinic rọrùn lọ́nà tó ń tùni nínú: kò sí àkókò burúkú láti rí oníṣègùn.
Kíkọ́ láti ka àwọn àmì wọ̀nyí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọgbọ́n tó wúlò jù tí o lè kọ́, nítorí ó ń mú kí eré wà nínú ìgbésí ayé rẹ fún ìgbà pípẹ́ dípò kí ó wà nínú ìtújáde ìjìyà tó ń kú lọ. Ìsinmi kì í ṣe fífisílẹ̀. Ó jẹ́ ààbọ̀ eré náà tí o ti í lókun ní tòótọ́.
Àwọn Orísun
- Cleveland Clinic, Overtraining Syndrome: Symptoms, Causes & Treatment Options
- National Center for Biotechnology Information, A Review of Overtraining Syndrome: Recognizing the Signs and Symptoms
- PubMed, Prevention, diagnosis, and treatment of the overtraining syndrome: joint consensus statement (ECSS / ACSM)