Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá
- Pause a few times a day to scan your energy and tension.
- Honest effort burns; sharp or joint pain means stop.
- Treat poor sleep and low mood as signs to recover.
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ wa ni a ti kọ́ láti yẹ ara wa sílẹ̀. Tẹ̀síwájú nípasẹ̀ àárẹ̀, fò oúnjẹ ọ̀sán dá, ṣàìnání ẹ̀yìn tó le, dáhùn ìmẹ́lì kan sí i. Ó lè dà bí ìbáwí ara-ẹni. Ní ọ̀pọ̀ ìgbà, ariwo lásán ni, tó ń ti àwọn àmì tó ń gbìyànjú láti ṣèrànwọ́ sínú omi.
Ara rẹ ń tọ́jú ìròyìn tí ó ń sáré nípa bí ó ṣe wà. Ìṣubú tí ó kọlù ní aago mẹ́ta ọ̀sán, ìfunpọ̀ inú ẹ̀rẹ̀kẹ́ rẹ kí o tó dárúkọ ìnira náà, àwọn ẹsẹ̀ tó kú tí ó túmọ̀ sí pé eré ìmárale àná nílò ọjọ́ ìsinmi. Ọ̀rọ̀ kan tilẹ̀ wà fún ìmọ̀lára tó ń ka àwọn àmì inú wọ̀nyí: interoception, agbára rẹ láti rí ohun tó ń ṣẹlẹ̀ nínú rẹ. Àwọn kan jẹ́ ẹni tó dúró ṣinṣin nípa ti ẹ̀dá. Fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ wa, ọgbọ́n ni, àti gẹ́gẹ́ bí ọgbọ́n yòówù kó jẹ́, ó ń mú dáadáa sí i pẹ̀lú àfiyèsí.
Èéṣe tí àwọn àmì náà fi tọ́ sí gbígbẹ́kẹ̀lé
Ara kò ṣe eré-ìdárayá. Àárẹ̀ jẹ́ ìbéèrè fún ìsinmi. Ebi jẹ́ ìbéèrè fún oúnjẹ. Ọkàn tó ń sáré àti àyà tó funpọ̀ jẹ́ ètò ìdágìrì tó ń ṣe iṣẹ́ rẹ̀. Nígbà tí o bá ń sọ̀rọ̀ ara rẹ kúrò nínú àwọn ìránṣẹ́ wọ̀nyí déédéé, ohun méjì á ṣẹlẹ̀. Àwọn ìṣòro kéékèèké á dàgbà di àwọn tó tóbi, àti pé ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ fúnra rẹ̀ á di aláriwo sí i, títí tí o kò fi ní lè mọ̀ ní tòótọ́ bóyá àárẹ̀ ní ọ, ebi ní ọ, ìṣòro ọkàn ní ọ, tàbí o kàn ti rẹ̀wẹ̀sì.
Èyí ṣe pàtàkì gan-an fún ìmárale. Àwọn olùwádìí tó ń kẹ́kọ̀ọ́ àárẹ̀ ti rí i pé àwọn ènìyàn tó ní àmọ̀tan tó dára nípa ipò inú ara wọn, kódà nǹkan tó rọrùn bí mímọ̀ ìró ọkàn ara wọn, máa ń ṣàkóso ìsapá àti ìsọjí pẹ̀lú ọgbọ́n sí i. Kà ara rẹ dáadáa, ìwọ á tẹ̀síwájú nígbà tí epo bá wà nínú àpótí, ìwọ á sì sinmi nígbà tí kò bá sí. Kà á dáadáa, o yóò pa ara rẹ run.
Àmì rere, àmì búburú
Apá kan nínú fífetísílẹ̀ dáadáa ni mímọ̀ àwọn ìránṣẹ́ tó túmọ̀ sí "tẹ̀síwájú" àti àwọn tó túmọ̀ sí "dúró." Díẹ̀ lára àwọn tó ń wáyé lọ́pọ̀ ìgbà:
- Ìsapá tòótọ́ dípò ìrora gidi. Sísun ti ìṣètò tó le tàbí ìrora kúkúrú ní ọjọ́ kan tàbí méjì lẹ́yìn eré ìmárale tuntun jẹ́ déédéé. Ìrora tó mú, tó dé lójijì, tàbí tó ń gún kì í ṣe bẹ́ẹ̀. Bẹ́ẹ̀ ni kì í ṣe ìrora inú oríkèé, tàbí ìfàmọ́ra tó ń pẹ́ ju ọ̀sẹ̀ kan lọ.
- Àárẹ̀ dípò ìrẹ̀wẹ̀sì. Àárẹ̀ díẹ̀ ni o lè ṣe eré-ìdárayá yí ká. Ṣùgbọ́n oorun búburú, ìṣarò tó rẹ̀ sílẹ̀ tàbí tó ń bínú, ìró ọkàn ìsinmi tó ti gòkè, ìfẹ́ tó ti pòórá, àti àìsàn tó ń wáyé lọ́pọ̀ ìgbà jẹ́ àwọn àmì pé ara rẹ kò ń sọjí. Tí a bá tì í kọjá fún ìgbà tí ó pẹ́ jù, bẹ́ẹ̀ ni ìmárale àpọ̀jù ṣe ń wọlé.
- Ebi dípò nǹkan mìíràn. Ebi tòótọ́ máa ń kọ́ ní díẹ̀díẹ̀, gbogbo oúnjẹ sì dàrúgbo dáadáa. Ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ lójijì tó dúró lórí nǹkan kan máa ń jẹ́ ìnira, ìṣáralọ́nà, tàbí àárẹ̀ tó wọ aṣọ ebi.
- Ìnira tí o lè gbọ̀n dípò ìnira tó dì mọ́. Ìfunpọ̀ tó ń rọ̀ lẹ́yìn ìrìn tàbí oorun alẹ́ tó dára ń ṣe ohun tó yẹ kó ṣe. Ìfunpọ̀ tí kì í fẹ́ lọ, tó ti gúnlẹ̀ sí èjìká rẹ, ikùn rẹ, àti oorun rẹ fún ọ̀pọ̀ ọ̀sẹ̀, ń béèrè fún nǹkan tó ju àtúnṣe kíákíá lọ.
Bí o ṣe lè tòótọ́ dára sí i nínú rẹ̀
O kì í tún èyí kọ́ nípa ríronú líle sí i. O ń tún un kọ́ nípa wíwòye, pẹ̀lú ìwọ̀ntúnwọ̀nsì àti déédéé, títí tí ó fi di ẹ̀dá kejì.
- Dúró kí o sì wádìí. Ní ìgbà mélòó kan lójúmọ́, dúró kí o sì béèrè: báwo ni agbára mi ṣe rí, níbo ni mo ti ń di ìfunpọ̀ mú, ṣé ebi ń pa mí ní tòótọ́ tàbí òùngbẹ? Ìṣẹ́jú àáyá mẹ́wàá tó. O kàn ń tún ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ ṣí sílẹ̀ ni.
- Sọ ohun tí o rí. Fífi ìmọ̀lára sí inú ọ̀rọ̀ tó ṣe kedere ("mo ti rẹ̀wẹ̀sì, ó sì ti rẹ̀ mí," "ẹ̀yìn mi ti le láti àárọ̀") jẹ́ kí ó rọrùn láti ṣe nǹkan nípa rẹ̀, ó sì máa ń mú díẹ̀ lára ìmúná rẹ̀ kúrò.
- Gbìyànjú ìdáhùn tó kéré jù. Ó rẹ̀ ọ́? Ìsinmi kúkúrú tàbí ìsinmi gidi, kì í ṣe kọfí mìíràn. Ó ti funpọ̀? Ìṣẹ́jú méjì ìnara tàbí ìrìn jẹ́jẹ́. O ń tún ìgbẹ́kẹ̀lé kọ́ pé nígbà tí ara bá sọ̀rọ̀, ìwọ yóò dáhùn.
- Fa nǹkan rọ́ra nígbà mìíràn. Jíjẹun láìsí ojú-iṣẹ́, ìrìn láìsí agbọ̀rọ̀sí-etí, dídùbúlẹ̀ jẹ́ẹ́ fún ìṣẹ́jú kan kí o tó sùn. Ìdákẹ́jẹ́ẹ́ ni ibi tí àwọn àmì tó kéré jù ti ń gba ìgbọ́ nígbẹ̀yìn.
Èyí kì í ṣe nípa títẹríba fún gbogbo ìfàjì tàbí mímú gbogbo ọ̀sán tó rẹ̀ ọ́ bí ìṣòro ńlá. Ó jẹ́ nípa pípadà sí ipò ìbánisọ̀rọ̀ pẹ̀lú ara rẹ, kí àwọn àmì tí o bá rí lè jẹ́ àwọn tí o lè kà.
Ìgbà tí a ó fi gba ìrànlọ́wọ́ sí i wá
Àwọn àmì kan ń béèrè fún akọ́ṣẹ́mọṣẹ́, kì í ṣe ìṣàyẹ̀wò ara-ẹni. Ìrora tó le, tó dé lójijì, tàbí tí kì í fẹ́ lọ tọ́ sí ojú dókítà. Bẹ́ẹ̀ ni àárẹ̀ tí ìsinmi kò dà bí ẹni pé ó fọwọ́ kàn rí, nítorí pé ìrẹ̀wẹ̀sì tó ń bá a lọ lè ní àwọn okùnfà ìṣègùn tó tọ́ sí àyẹ̀wò. Bí àwọn àmì tó lóró jù bá sì jẹ́ ti ìmọ̀lára, ìwúwo tí kì í gbé, ìṣòro ọkàn tó ń darí ọjọ́, ìmọ̀lára pé ohun gbogbo pọ̀ jù, ìyẹn tọ́ sí jíjíròrò pẹ̀lú dókítà tàbí oníṣègùn ọkàn. Fífetísí ara rẹ ní nínú àkíyèsí nígbà tó ń sọ fún ọ láti gba ìtìlẹ́yìn.
O ti ń ru ohun èlò tó dára gan-an káàkiri ní gbogbo ìgbésí ayé rẹ. Ó ṣì wà níbẹ̀, ó ṣì ń ròyìn. Iṣẹ́ náà kàn jẹ́ títún ohùn rẹ̀ gòkè àti gbígbẹ́kẹ̀lé ohun tí o gbọ́.
Àwọn Orísun
- Cleveland Clinic, Overtraining Syndrome: Symptoms, Causes & Treatment Options
- Cleveland Clinic, Delayed Onset Muscle Soreness (DOMS): What It Is & Treatment
- National Center for Biotechnology Information, Effect of the subjective intensity of fatigue and interoception on perceptual regulation and performance during sustained physical activity