Ìfaramọ́ Ìyẹra: Nígbà Tí Ìjáfáfá Sún Mọ́ra Bá Mú Kí O Fẹ́ Sá

Àlámọ̀rí náà lọ dáadáa. Bóyá ó dáa jù. Wọ́n fi ọ̀rọ̀ ránṣẹ́ ní àárọ̀ ọjọ́ kejì, nǹkan tó gbóná tí ó sì rọrùn, dípò kí inú rẹ dùn o ní ìmọ̀lára ìbẹ̀rù kékeré, pàtó, bí ìlẹ̀kùn tó ń ṣí sí yàrá tí o kò dá ọ lójú pé o fẹ́ wọ̀. Lójijì iṣẹ́ ti pọ̀ fún ọ. O ń gba àkókò gùn jù láti dáhùn. O ṣàkíyèsí, pẹ̀lú ìmọ́lẹ̀ tó fẹ́rẹ̀ rí bí ìtura, nǹkan mẹ́ta nípa wọn tó ń ṣe ọ níyàn. Nígbà tí ìparí ọ̀sẹ̀ bá dé o ti ń ṣe kàyéfì bóyá ó dáa náà rí gan-an.

Tí o bá ti gbé irú èyí ní ọ̀nà kan ju ẹ̀ẹ̀kan lọ, o lè rò pé o kàn kò tíì pàdé ẹni tó tọ́. Nígbà mìíràn ìyẹn jẹ́ òtítọ́. Ṣùgbọ́n tí ìnílò láti fà sẹ́yìn bá fojúhàn ní kété tí àwọn nǹkan bá sún mọ́, láìka ẹni tí ènìyàn náà jẹ́ sí, àpẹẹrẹ náà lè dín jẹ́ nípa wọn tí ó sì pọ̀ sí i nípa bí o ṣe kọ́, ní ọjọ́ pípẹ́ sẹ́yìn, láti bá ìjáfáfá sún mọ́ra lò.

Orúkọ kan wà fún un. Àwọn onímọ̀ ọpọlọ pè é ní ọ̀nà ìfaramọ́ ìyẹra. Kì í sì í ṣe àbùkù ìwà.

Ibi tí ìṣètò náà ti wá

Ìfaramọ́ ni ètò tí o gbé dàgbà gẹ́gẹ́ bí ọmọ kékeré fún rírí àwọn ohun tí o nílò láti ọ̀dọ̀ àwọn tó ń tọ́jú rẹ. Ó ń ṣiṣẹ́ lábẹ́ gbogbo nǹkan, lọ́pọ̀ jùlọ ní àìríran. Nígbà tí olùtọ́jú bá gbóná tí ó sì ń dáhùn ní ìgbẹ́kẹ̀lé, ọmọ máa ń kọ́ pé ìjáfáfá sún mọ́ra wà ní àìléwu àti pé bíbéèrè ìrànlọ́wọ́ ń ṣiṣẹ́. Ìyẹn jẹ́ ìfaramọ́ aláàbò, ó sì ń mú kí ìbálòpọ̀ àgbà rí bí èyí tó dín léwu.

Ìfaramọ́ ìyẹra sábà ń dàgbà nínú ilẹ̀ ọ̀tọ̀. Cleveland Clinic ṣàpèjúwe rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí èyí tó ń hù nígbà tí olùtọ́jú bá kún àwọn ohun ti ara tó nílò ṣùgbọ́n tó fi àwọn ti ìmọ̀lára sílẹ̀ láìka sí lọ́pọ̀ jùlọ, nígbà tí ilé kàn kò fi àyè sílẹ̀ fún àwọn ìmọ̀lára. Ọmọ tó wà nínú ipò yẹn wà nínú ìdè. Ìnílò ìjápọ̀ kì í lọ. Ṣùgbọ́n nínà ọwọ́ sí i dáwọ́ sísan-rere. Nítorí náà ọmọ náà ń ṣe nǹkan ọlọ́gbọ́n ní ìdákẹ́: wọ́n dín ìnílò náà kù. Wọ́n kọ́ láti tu ara wọn nínú, láti retí díẹ̀, láti mú dídá-ara-ró bí ìfojúsọ́nà àìléwu kan ṣoṣo.

Ìyẹn jẹ́ ìbámu ọlọ́gbọ́n ní ìgbà yẹn. Ó mú ọmọ kọjá. Ìṣòro ni pé ìṣètò náà dúró, kò sì mọ̀ pé ewu náà ti kọjá. Lẹ́yìn ọ̀pọ̀ ẹ̀wádún, nígbà tí olùbáṣepọ̀ àgbà bá sún mọ́ tó láti ṣe pàtàkì, ètò àtijọ́ náà ka á bí ìhalẹ̀mọ́ ó sì ń ṣe ohun tó máa ń ṣe nígbà gbogbo. Ó fa àdàpọ̀ ìnílò náà jáde.

Èyí kì í ṣe ohun tó ṣọ̀wọ́n, ní ìbámu. Cleveland Clinic fojú díwọ̀n pé bí ìdamẹ́rin àwọn àgbà ló ní ìtẹ̀sí ìyẹra. Tí èyí bá jẹ́ ìwọ, o wà nínú àwùjọ ńlá gan-an.

Bí ó ṣe ń rí ní ìgbésí ayé gidi

Ìfaramọ́ ìyẹra kì í sábà rí bí "Mo bẹ̀rù ìbálòpọ̀." Láti inú, ó sábà kàn rí bí ọgbọ́n tó dára, tàbí bí ẹni pé ẹlòmíràn ń béèrè púpọ̀ jù.

Díẹ̀ lára àwọn ọ̀nà tó wọ́pọ̀ tó ń gbà:

• O ṣe iyebíye òmìnira rẹ tó bẹ́ẹ̀ tí nílò ẹnìkan fi ń rí bí ìtìjú díẹ̀, bí àìlágbára tí o kò fẹ́ ní.
• Àwọn nǹkan ń lọ dáadáa títí tí wọ́n bá di pàtàkì, lẹ́yìn náà bọ́tìnnì kan yí pa ò sì bẹ̀rẹ̀ sí wá ìjáde.
• O dákẹ́ tàbí jìnnà nígbà tí olùbáṣepọ̀ bá fẹ́ sọ̀rọ̀ nípa àwọn ìmọ̀lára, ìbáṣepọ̀ náà, tàbí ọjọ́ iwájú.
• Sísọ pé "Mo nífẹ̀ẹ́ rẹ," fífi àpèlé sí àwọn nǹkan, tàbí ṣíṣe ètò jìnnà réré lè rí líle lọ́nà àjèjì, bí o tilẹ̀ bìkítà.
• Nígbà tí ẹnìkan bá nà ọwọ́ sí ọ ní ti ìmọ̀lára, ìṣesí rẹ ni láti dá àyè dípò títì í.

Èyí ni apá kan tó sábà sọnù. Ìyẹra kò túmọ̀ sí pé o kò fẹ́ ìfẹ́. Onímọ̀ ọpọlọ àbámọ̀ Kendra Mathys, tó ń sọ̀rọ̀ fún Cleveland Clinic, sọ ọ́ ní gbangba: àwọn ènìyàn tó ní ọ̀nà yìí lè ní ìmọ̀lára ìfẹ́ ní tòótọ́ kí wọ́n sì fẹ́ ìjáfáfá sún mọ́ra. Ohun tí wọ́n gbé lábẹ́ rẹ̀ ni ìgbàgbọ́ ìdákẹ́ pé fífi ìmọ̀lára hàn jẹ́ àìlágbára, tàbí pé a kò lè gbẹ́kẹ̀lé àwọn ènìyàn mìíràn ní tòótọ́. Nítorí náà wọ́n fẹ́ ìjápọ̀ náà wọ́n sì múra dìídì sí i ní àkókò kan náà. Méjèèjì jẹ́ òtítọ́ lẹ́sẹ̀kan náà. Ìyẹn ni gbogbo ìrora rẹ̀.

Ọ̀nà ìjáde fojúhàn ní àkókò tó burú jùlọ

Àkókò aláìláàánú náà tọ́ sí dídárúkọ fúnra rẹ̀. Ìfàmọ́ra láti sá kì í sábà dé nígbà tí ìbáṣepọ̀ bá ń lọ búburú. Ó ń dé nígbà tí ó bá ń lọ dáadáa, ní ojúkòkòrò ìjáfáfá sún mọ́ra gidi, torí pé ìjáfáfá sún mọ́ra gan-an ni ohun tí ìtánilójú àtijọ́ jẹ́ kíkọ́ láti fi ààmì sí.

Nítorí náà o máa ń ní àdàpọ̀ ti "Mo nílò láti jáde níhìn-ín" gan-an nígbà tí, ní gbogbo ìwọ̀n tó bọ́gbọ́n mu, o ti rí nǹkan rere. Àwọn ènìyàn sábà máa ń ka àdàpọ̀ yẹn bí ìfitónilétí. Bí ẹ̀rí pé ènìyàn náà kò tọ́ fún wọn. Dídárúkọ rẹ̀ fún ohun tó jẹ́ lè yí gbogbo nǹkan padà. Kì í ṣe ìdájọ́ lórí olùbáṣepọ̀ rẹ. Ó jẹ́ ìṣesí àtijọ́ tó ń tan gẹ́gẹ́ bí ètò.

Ohun tó ń ṣèrànwọ́ ní tòótọ́

Ìròyìn rere gidi, tó sì ní àtìlẹ́yìn àwọn ẹ̀wádún ìwádìí, ni pé àwọn àpẹẹrẹ ìfaramọ́ kì í dúró títí láé. Àwọn onímọ̀ ọpọlọ Mario Mikulincer àti Phillip Shaver, méjì lára àwọn olùṣèwádìí tí a tọ́ka sí jùlọ ní pápá yìí, ti fihàn pé a lè kọ́ ìmọ̀lára ààbò ní ìgbà àgbà. Àwọn ìrírí tó dúró ṣinṣin, tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé pẹ̀lú ẹnìkan mìíràn lè tún àwòṣe iṣẹ́ tí o gbé yí ká kọ díẹ̀díẹ̀. Tún ìrírí tuntun náà ṣe léraléra tó ó sì lè yí ìfojúsọ́nà rẹ padà. O kọ́ àpẹẹrẹ àtijọ́. O lè kọ́ èyí tó yàtọ̀.

Ìyípadà yẹn kì í ṣẹlẹ̀ nípa ipá, kì í sì í ṣẹlẹ̀ ní òru kan. Àwọn nǹkan díẹ̀ tó máa ń mú un kúrò:

1. Mú ìfàmọ́ra náà dípò títẹ̀lé e. Ìgbà tó kàn tí o bá ní ìmọ̀lára ìfàmọ́ra tí o mọ̀ọ́n láti yẹra, gbìyànjú láti dárúkọ rẹ̀ ní ìdákẹ́: "èyí jẹ́ ìyẹra mi, kì í ṣe òtítọ́ nípa ènìyàn yìí." O kò ní láti ṣe ohun tó wúni lójú pẹ̀lú rẹ̀. Kàn ṣàkíyèsí rẹ̀ kí o tó gbé ìgbésẹ̀, kí ìṣesí náà má baà ń wakọ̀ láìsí ìfọwọ́sí rẹ.
2. Dúró ìṣẹ́jú kan jù bí ó ṣe rọrùn. Ìdàgbàsókè níhìn-ín ń gbé inú ìwọ̀nba kékeré. Dáhùn ọ̀rọ̀ náà lónìí dípò ọ̀la. Sọ ohun ìfẹ́ tí o fẹ́rẹ̀ gbé mì. Jẹ́ kí ìfọ̀rọ̀wérọ̀ líle pẹ́ ìṣẹ́jú márùn-ún síi. O ń kọ́ ètò iṣan rẹ, ní ìwọ̀nba kéékèèké, pé ìjáfáfá sún mọ́ra kò ṣe ọ́ níṣe.
3. Sọ òtítọ́ nípa rẹ̀ fún olùbáṣepọ̀ tó ní ààbò. "Nígbà tí àwọn nǹkan bá sún mọ́, mo máa ń jìnnà nígbà mìíràn, kì í sì í ṣe nípa rẹ" jẹ́ gbólóhùn tó lè tú gbogbo ìjà ká kí ó tó bẹ̀rẹ̀. Ó tún ń béèrè sùúrù díẹ̀ láìbéèrè kí olùbáṣepọ̀ rẹ ṣe àtúnṣe rẹ.
4. Ṣàkíyèsí àwọn ìtàn tó wà lábẹ́. Àwọn ìgbàgbọ́ bí "nílò àwọn ènìyàn jẹ́ àìlágbára" tàbí "ó sàn fún mi láti dá a ṣe nìkan" rí bí òtítọ́ gbangba láti inú. Wọ́n jẹ́ ìparí àtijọ́, tí ọmọ tó ní ìdí láti yọ̀ wọ́n jáde. O lè bi wọ́n léèrè báyìí.
5. Jẹ́ kí ara rẹ nílò nǹkan kékeré. Béèrè ìrànlọ́wọ́ tí o lè bá a fínra láìsí rẹ̀. Gba ojúrere náà. Ìgbà kọ̀ọ̀kan tí o bá jẹ́ kí ẹnìkan wá fún ọ tí ó sì lọ dáadáa, o ń gé ìgbàgbọ́ pé gbígbé ara lé àwọn ènìyàn léwu kúrò díẹ̀díẹ̀.

Ìkìlọ̀ tó tọ́: ṣíṣe èyí ní ìmọ̀ọ́mọ̀ lè rí burú ní ìbẹ̀rẹ̀, ní ọ̀nà tí nínà iṣan tó le ṣe ń rí burú. Ìdààmú yẹn kì í ṣe ààmì pé o ń ṣe é lọ́nà tó burú. Ó jẹ́ ìmọ̀lára ààbò àtijọ́ tó ń rọ̀.

Nígbà tí o bá nílò ìtìlẹ́yìn síi

Ìmọ̀-ara-ẹni mú ọ lọ jìnnà, fún àwọn ènìyàn kan ó sì tó. Fún àwọn mìíràn, àpẹẹrẹ náà ti dì ní ṣinṣin jù bí kíkà àti ète rere ṣe lè dé, pàápàá nígbà tí ó bá padà sí àìbìkítà kùtùkùtù tàbí ohunkóhun tó rí bí ohun tí kò ní ààbò. Kò sí ìtìjú nínú ìyẹn. Oníṣègùn ọpọlọ tó ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ìfaramọ́ lè fún ọ ní ohun tí ìwé kò lè: ìbáṣepọ̀ tó dúró ṣinṣin, tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé láti ṣàdánwò àpẹẹrẹ tuntun náà nínú rẹ̀, níbi tí ìfẹ̀wọ̀n ti dín àti tí ẹni tó wà níwájú rẹ ti kọ́ láti dúró.

Ó tọ́ sí láti wá irú ìrànlọ́wọ́ yẹn tí o bá rí ara rẹ tí ó ń parí àwọn ìbáṣepọ̀ rere tí o kò fẹ́ parí, tí ìdánìkọ̀wà bá jókòó pẹ̀lú rẹ tilẹ̀ nígbà tí àwọn ènìyàn bá wà nítòsí, tàbí tí ìjìnnà tí o ń pa mọ́ bá ti bẹ̀rẹ̀ sí jẹ ọ́ ní ìjáfáfá sún mọ́ra tí o fẹ́ ní tòótọ́. Fífẹ́ ìjápọ̀ tí ó sì ń yẹra kúrò nínú rẹ̀ jẹ́ ọ̀nà tó ń rẹni láti gbé. O kò ní láti túpa rẹ́ nìkan, ìyípo ìfaramọ́ ìyẹra sì ni pé jíjẹ́ kí ẹnìkan ran ni lọ́wọ́ jẹ́ apá tó le jùlọ àti gbogbo kókó náà lẹ́sẹ̀kan náà.

Ìfàmọ́ra láti sá ó ṣeé ṣe kí ó máa fojúhàn nígbà mìíràn nígbà gbogbo. Ó dáa. A gbà ọ́ láàyè láti ní ìmọ̀lára rẹ̀ kí o sì dúró síbẹ̀.

Àwọn orísun

• Cleveland Clinic, What Is an Avoidant Attachment Style?
• Cleveland Clinic, Attachment Styles: Causes, What They Mean
• Mario Mikulincer & Phillip R. Shaver, Enhancing the "Broaden and Build" Cycle of Attachment Security in Adulthood (PubMed Central)