Àwọn Ààlà pẹ̀lú Àna Láìfa Ìyapa Sílẹ̀

Irú ìbẹ̀rù pàtàkì kan wà tí ó máa ń farahàn ṣáájú ìbẹ̀wò kan. Èjìká rẹ máa ń gòkè lọ sí etí rẹ. O bẹ̀rẹ̀ sí ṣàdánwò àwọn ìdáhùn sí àwọn ìbéèrè tí kò tíì sí ẹni tó béèrè. Bóyá ìbẹ̀wò àìròtẹ́lẹ̀ ni, tàbí àríwí nípa bí o ṣe ń tọ́ àwọn ọmọ dàgbà, tàbí bí ètò ìsinmi kan tí o rò pé ó ti parí ṣe ń yí padà jẹ́ẹ́jẹ́. Kò sí ọ̀kankan nínú wọn tí ó tóbi tó láti pè ní ìdààmú ńlá. Ó kàn ń gbẹ́ ihò sínú rẹ, ọ̀sẹ̀ dé ọ̀sẹ̀.

Ọ̀pọ̀ ènìyàn ka ìmọ̀lára yẹn sí ẹ̀rí pé àwọn ń hùwà líle. Wọn kì í ṣe bẹ́ẹ̀. Ohun tó sábà máa ń kù kì í ṣe sùúrù. Ààlà ni.

Àwọn ààlà ní orúkọ búburú nítorí pé ọ̀rọ̀ náà dún bíi ògiri. Kì í ṣe bẹ́ẹ̀. Òṣìṣẹ́ ìbáṣepọ̀-àwùjọ kan ní Cleveland Clinic sọ ọ́ ní ṣókí: àwọn ààlà ni ìlànà tí o gbé kalẹ̀ fún bí o ṣe fẹ́ kí a ṣe sí ọ àti bí o ṣe ń ṣe sí àwọn ẹlòmíì. Ìyẹn nìkan ni. Pẹ̀lú àna, ààlà kì í ṣe ìjìyà tàbí ìdájọ́ lórí bóyá wọ́n jẹ́ ẹni rere. Ó jẹ́ ìsọfúnni kan. Èyí ni ohun tó ń ṣiṣẹ́ fún wa. Èyí ni ohun tí kò ṣiṣẹ́.

Ìdí tí àna fi le ní ọ̀nà tó yàtọ̀

Pẹ̀lú àwọn òbí ara rẹ, o ti ní ọ̀pọ̀ ẹ̀wádún ìdánrawò. O mọ ìlù rẹ̀, o ti já ìjà tán, ìpìlẹ̀ ìfẹ́ kan sì wà nísàlẹ̀ tó lè gbé ọ̀rọ̀ líle mì. Àna yàtọ̀. O jogún àjọṣepọ̀ náà dípò kí o dàgbà nínú rẹ̀, a sì ti kọ àwọn òfin náà kí o tó dé. Ohun tó jẹ́ ìdásí onífẹ̀ẹ́ lójú alábàáṣepọ̀ rẹ lè dà bíi ìdási àṣejù sí ọ. Ohun tó dà bíi òmìnira tó bójú-mu sí ọ lè dà bíi ìtutù sí wọn.

Nísàlẹ̀ ọ̀pọ̀ ìforígbárí àna ni ìbéèrè jẹ́ẹ́jẹ́ kan nípa ìdúró-ṣinṣin. Nígbà tí o bá gbéyàwó tàbí kí o dara pọ̀ mọ́ ẹnì kan, àwọn òbí ọkọ tàbí ìyàwó rẹ sábà máa ń nímọ̀lára ìyípadà, ìwọ náà sì máa ń nímọ̀lára rẹ̀. Gbogbo ènìyàn ń gbìyànjú láti mọ ẹni tó wá ní ipò àkọ́kọ́ báyìí àti ohun tí ìyẹn túmọ̀ sí. Ìforígbárí náà kì í ṣe ẹ̀rí pé ẹnì kan ni ọ̀tá. Ó sábà máa ń jẹ́ agbo-ilé méjì tó ní àṣà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ tí wọ́n ń kọlu ara wọn, tí àjọṣepọ̀ rẹ sì wà láàrin.

Ipò àárín yẹn ni gbogbo eré náà. Ṣe é lọ́nà tí kò tọ́, gbogbo àìfohùnṣọ̀kan á di ìwọ dojúkọ wọn, tí alábàáṣepọ̀ rẹ á sì dí mọ́ láti yàn. Ṣe é lọ́nà tó tọ́, ẹ̀yin méjèèjì á dojúkọ ipò náà papọ̀.

Ẹ jọ pinnu papọ̀ kí o tó sọ ohunkóhun

Èyí ni ìṣísẹ̀ tí àwọn ènìyàn ń fò rékọjá, ó sì ni èyí tó ń dènà ọ̀pọ̀ ìyapa. Kí ọ̀rọ̀ kan ṣoṣo tó lọ sí ọ̀dọ̀ àna rẹ, ìwọ àti alábàáṣepọ̀ rẹ nílò láti wà lórí ojú-ìwé kan náà ní ìkọ̀kọ̀.

Ẹ jókòó nígbà tí nǹkan bá dáké, kì í ṣe nínú ìgbóná ọjọ́ Àìkú tó le. Ẹ sọ̀rọ̀ nípa ohun tó ń dà yín láàmú ní tòótọ́ àti ohun tí ẹnìkọ̀ọ̀kan yín fẹ́ kí ó yàtọ̀. Ẹ kì yóò fẹ́ ohun kan náà gẹ́gẹ́, ìyẹn sì dára. Èròngbà náà ni ipò kan tí ẹ jọ pín tí ẹ̀yin méjèèjì lè dúró lẹ́yìn rẹ̀. Tí alábàáṣepọ̀ rẹ kò bá fohùnṣọ̀kan pátápátá, ẹ máa sọ̀rọ̀ títí tí ẹ ó fi rí ọ̀nà tí ẹ̀yin méjèèjì lè gbà. Ààlà tí ọ̀kan yín nìkan gbà gbọ́ á wó lulẹ̀ ní ìgbà àkọ́kọ́ tí a bá dán an wò.

Òfin jẹ́ẹ́jẹ́ kan ń ṣèrànwọ́ gan-an: alábàáṣepọ̀ tí ó jẹ́ ìdílé rẹ̀ sábà máa ń ṣe ọ̀rọ̀ sísọ náà. Tí ó bá jẹ́ ìyá rẹ tó ń bẹ̀ ọ́ wò láìròtẹ́lẹ̀, ìwọ ni kí ó gbé e sọ fún un, kì í ṣe ọkọ tàbí ìyàwó rẹ. Tí ó bá jẹ́ bàbá àna rẹ, alábàáṣepọ̀ rẹ ni kí ó ṣáájú. Àwọn ènìyàn máa ń gbọ́ ọ̀rọ̀ líle dáradára sí i láti ẹnu ọmọ ara wọn ju láti ọ̀dọ̀ àna tí wọ́n ṣì ń wòye rẹ̀. Ó tún ń pa àjọṣepọ̀ rẹ mọ́ kúrò nínú ìforígbárí náà, nítorí kò sí ẹni tó lè sọ ọ́ di àjèjì tó ń ru wàhálà sókè.

Bí a ṣe lè sọ ọ́ láìtan iná ìjà

Nígbà tí àkókò bá tó láti sọ̀rọ̀ ní tòótọ́, àwọn nǹkan díẹ̀ ló ń ṣe ìyàtọ̀ láàrin ààlà àti ìjà.

Fi àjọṣepọ̀ náà ṣáájú, kì í ṣe ẹ̀dùn-ọkàn. "Inú wa dùn láti ní yín nínú ìgbé ayé àwọn ọmọ, a sì fẹ́ kí ìyẹn máa dàgbà sí i" jẹ́ ohun tòótọ́ tó tọ́ láti sọ sókè ṣáájú ìhà tó le. Lẹ́yìn náà jẹ́ pàtó àti onífẹ̀ẹ́ nínú èémí kan náà. A kì í kọbi ara sí ọ̀rọ̀ ìtọ́kasí tí kò ṣe kedere. A máa ń rántí àṣẹ líle fún ọ̀pọ̀ ọdún.

• Sọ ọ̀rọ̀ náà ní gbangba. "A ó fẹ́ kí a mọ̀ tẹ́lẹ̀ kí ẹ tó dé, kódà ọ̀rọ̀-ránṣẹ́ ní wákàtí kan ṣáájú." Kì í ṣe "àwọn ènìyàn ní láti kọ́kọ́ pè."
• Lo "èmi" àti "àwa," kì í ṣe "ìwọ." "A nílò àṣálẹ́ wa láti mú àwọn ọmọ balẹ̀" máa ń rọ̀ ju "ẹ máa dúró pẹ́ jù" lọ. Àkọ́kọ́ ṣàpèjúwe àìní rẹ. Èkejì dà bíi ìkọlù.
• Fún wọn ní "bẹ́ẹ̀ni" pẹ̀lú "rárá." "Rárá" tí ó ní ilẹ̀kùn nínú rẹ̀ rọrùn láti gbà. "Ọjọ́ Àìkú kò bá wa mu mọ́, ṣùgbọ́n a ó fẹ́ láti ní àsè àṣálẹ́ ọjọ́bọ̀ déédéé" fún wọn ní ohun kan dípò gbígba ohun kan kúrò nìkan.
• Jẹ́ kí ó kúrú. Àlàyé àṣejù ń pe àríyànjiyàn. O kò jẹ ẹnikẹ́ni ní àwíjàre òfin oníkókó-márùn-ún nípa ìdí tí o fi nílò àṣírí nínú ilé ara rẹ.
• Fi àforíjì náà sílẹ̀. O lè jẹ́ onífẹ̀ẹ́ láìsọ pé o ń tọrọ àforíjì fún níní ààlà. Mayo Clinic Health System tọ́ka sí i pé ìwọ kọ́ ni ó ní ojúṣe láti tọ́jú ìmọ̀lára àwọn ẹlòmíì nípa àwọn ààlà rẹ, àti pé kíkọ́ láti sọ "rárá" pẹ̀lú inúrere jẹ́ ara dídáàbò bo àlàáfíà ara rẹ.

Kíyèsí i pé o kò ń béèrè ìyọ̀ǹda. O ń pín ìpinnu kan tí ẹ̀yin méjèèjì ti ṣe tẹ́lẹ̀, pẹ̀lẹ́. A máa ń nímọ̀lára ìyàtọ̀ yẹn kódà nígbà tí a kò bá sọ ọ́ jáde.

Nígbà tí wọ́n bá kọjú ìjà

Wọ́n lè ṣe é. Ààlà tí kò tíì sí tẹ́lẹ̀ lè dà bíi ilẹ̀kùn tó ń tì mọ́ ẹnì kejì. Retí irú ìmọ̀lára ọkàn-ọ̀gbẹ́, ìdálẹ́bi ẹ̀bi, tàbí kíkọ̀ pátápátá láti kà á sí. Èyí ni àkókò tí ọ̀pọ̀ àwọn ààlà máa ń kú jẹ́ẹ́jẹ́, nítorí àìlárọ̀wọ́tó náà dà bíi ẹ̀rí pé o ṣe ohun kan tí kò tọ́.

O kò ṣe bẹ́ẹ̀. Àtakò kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú àṣìṣe.

Ìgbésẹ̀ tó wúlò níhìn-ín ni láti di ìlà náà mú pẹ̀lú ìfẹ́ kí o sì tún ara rẹ sọ láìmú ọ̀rọ̀ pọ̀ sí i. O kò ní láti borí àríyànjiyàn tàbí kí o yí ọkàn ẹnikẹ́ni padà. O kàn ní láti dúró ṣinṣin. Tí ìyá àna rẹ bá farahàn láìròtẹ́lẹ̀ lẹ́yìn tí o béèrè pé kí a mọ̀ tẹ́lẹ̀, o lè kí i pẹ̀lú inúrere kí o sì ṣì sọ pé, "A kò retí ẹnikẹ́ni lónìí, nítorí náà a lè ṣèbẹ̀wò fún ìgbà díẹ̀ péré." Lẹ́yìn náà o pa á mọ́ kúrú ní tòótọ́. Ìtọ́sọ́nà HelpGuide lórí àwọn ààlà tó dára sọ èyí kedere: ààlà máa ń túmọ̀ sí ohun kan bí o bá tẹ̀lé e. Tí a sọ ọ́ ẹ̀ẹ̀kan tí a sì kọ̀ ọ́ sílẹ̀, ó ń kọ́ àwọn ènìyàn pé àwọn ààlà rẹ ṣeé jíròrò. Tí a bá dì í mú pẹ̀lú ìtura ní ẹ̀ẹ̀mẹ́ta díẹ̀, ó máa ń di àṣà tuntun jẹ́ẹ́jẹ́.

Nínú gbogbo èyí, ìwọ àti alábàáṣepọ̀ rẹ máa jẹ́ ẹgbẹ́ kan. Má gba ìhà àna láti pa àlàáfíà mọ́ fún àkókò náà. Má mú kí ọkọ tàbí ìyàwó rẹ dá ààlà kan gbè níwájú àwọn òbí ara wọn nìkan. Tí ọ̀kan yín bá ṣe fàújò, èkejì á mú ìlà náà dúró ṣinṣin. Àwọn mẹ́ńbà ìdílé sábà máa ń dán ibi tí ìsopọ̀ wà láàrin ẹ̀yin méjèèjì gan-an wò. Ìdáhùn tó lágbára jù ni pé kò sí ọ̀kan.

Pa ìgbóná-ọkàn díẹ̀ mọ́ nínú rẹ̀

Ó rọrùn, ní kété tí o bá wọ ipò ààlà, láti jẹ́ kí gbogbo ìbáraẹnisọ̀rọ̀ di ìjíròrò-idúnadúra. Má ṣe bẹ́ẹ̀. Àwọn ààlà ń ṣiṣẹ́ dáradára jù nígbà tí ìbáṣepọ̀ tòótọ́ bá yí wọn ká, kì í ṣe dípò rẹ̀. Máa pè wọ́n sí àwọn ohun tí o fẹ́ kí wọ́n wà. Pa ìfẹ́ni mọ́ ní gidi. Bí àwọn ààlà rẹ ṣe túbọ̀ ye kooro tó tí ó sì ń fi inúrere hàn tó, bẹ́ẹ̀ ni àwọn àkókò rere lè jẹ́ rere ní tòótọ́, nítorí o kò tún ń dúró le nínú wọn mọ́.

Ọ̀pọ̀ àjọṣepọ̀ àna kò nílò kí a yí wọn padà pátápátá. Wọ́n nílò etí kedere díẹ̀ àti ọ̀pọ̀ ìfẹ́-inúrere tó ń tẹ̀síwájú. Bí àkókò ti ń lọ, ọ̀nà tó dúró-ṣinṣin-ṣùgbọ́n-tó-gbóná máa ń tú nǹkan balẹ̀ lọ́nà tí yíyẹ̀ǹbú-àìnípẹ̀kun kò lè ṣe láéláé. Àjọṣepọ̀ náà máa ń túra sí i nítorí gbogbo ènìyàn nípari mọ ibi tí wọ́n dúró sí.

Nígbà tí ó bá ju ìforígbárí lọ

Ìyàtọ̀ wà láàrin àna tó ń ré ààlà kọjá àti ipò kan tó ń pa ọ́ lára ní tòótọ́. Tí ìbáṣepọ̀ náà bá ní ìkẹ́gàn nínú, ìtannijẹ tó ń gbẹ ọ́ nù, tàbí ìkìmọ́lẹ̀ tó ń pa ìlera ọpọlọ rẹ tàbí àjọṣepọ̀ rẹ lára, ìgbékalẹ̀-ààlà lásán lè má tó fúnra rẹ̀, o kò sì gbọdọ̀ ní láti yanjú rẹ̀ nìkan. Oníṣègùn-ọpọlọ tọkọtaya lè ràn ìwọ àti alábàáṣepọ̀ rẹ lọ́wọ́ láti fohùnṣọ̀kan kí ẹ sì rí èdè tó bá ìdílé pàtàkì yín mu. Oníṣègùn-ọpọlọ ẹnìkọ̀ọ̀kan lè ràn ọ́ lọ́wọ́ tí másùnmáwo náà bá ń tẹ̀lé ọ dé ilé, sínú oorun rẹ, ìṣesí rẹ, tàbí ìmọ̀-ara-rẹ.

Wíwá irú ìrànlọ́wọ́ bẹ́ẹ̀ kì í ṣe àmì pé o ti kùnà láti bójú tó ìdílé ara rẹ. Àwọn sorapọ̀ kan rọrùn láti tú pẹ̀lú ọwọ́ mìíràn. Fífẹ́ àlàáfíà nínú ilé rẹ ti tó ìdí láti béèrè rẹ̀.

Àwọn Orísun

• Cleveland Clinic, How To Set Boundaries in Healthy Ways
• HelpGuide, Setting Healthy Boundaries in Relationships
• Mayo Clinic Health System, Setting boundaries for well-being