Tegtal yu gaaw
- Look up from your phone when they speak.
- Try something you'd both be a little bad at.
- Name out loud one thing you appreciate today.
Ci yoon wi, seetaale yi taxaw. Du woon ci sago. Kenn waxu ko. Dund gi yёngu rekk, te ngoon yi doon seen bopp fees na ak lu ci des: xale yi, bataaxal yi, ndap yi, ak noyyi bu gudd bi ci saag ci mujju bés bu jёl lu ëpp li mu jox. Sax ngeen bёgg. Dingeen ko wax bu ngeen jaaxlewul. Waaye dingeen jafe a fàttaliku saa su mujj bu ngeen toogoon ci kanamu nit kii te yég dёgg-dёgg tàkk bi ngeen digalanteel.
Bu loolu fekk la, doo di ku ñàkk. Yaa jaadu. Jokkoo yu gudd dañuy jёm ci otopilot ni ndox di daanu ci tund. Xibaar bu baax bi mooy tàkk bi du benn alal bu ñu tёg bu dagg. Dafa gën a mel ni benn cёr. Dafay tontu su ñu ko jёfandikoo.
Te liggéeyu téye ko duy réy. Dafa ndaw, di dellusi, te gën a mёna def ci baatu "seetaale" bi.
Lu tax tàmm di suufeel leer bi
Ci njёkk, jokkoo mooy benn gis-gis bu gudd. Waxtaan bu ne dafay feeñal dara. Génn bu ne benn yëngu-yëngu bu ndaw la ndaxte danga koy def ak ku bees, te sa xam-xamu sa bopp dafay wéy di màgg ngir defal ko palaas. Fajkat yu séy am nañu benn tur ci màgg boobu. Dañu koy woowe self-expansion (yaatalu bopp), yég-yég bi ngay doon melokaan bu gën a réy, bu gën a am solo ci sa bopp, ci ki nga ànd.
Jafe-jafe bi mooy ne gis-gis bi dafay jeex. Ginnaaw ay at yu néew, danga jàng seen bopp lu ëpp. Léeb yi ñu leen wax. Bees bi doon def liggéey bu réy ci njёkk dafay génn ci sutura, te li des mooy noflaay. Noflaay dafa baax. Te ci boppam, dafa suufe tuuti.
Lii mooy wàll bi jaroon nga ko xam bu leer, ndaxte dafay soppi li ngay def ci moom. Suufe gi du màndarga ne danga tànne ñaawte walla nga rёcc ci mbёggeel. Mooy benn yëf bu ñu jangoreel ci xam nit bu baax. Njàngkat yu di jàngat Arthur Aron di modelu yaatalu bopp gis nañu ne séy yi di wéy di def ay yëf yu bees, yu am tuuti coono, ci ànd dañuy wax ne am nañu jege ak mёlla gën ñi di wéy di def melokaan bu bokk bu neex. Bees, ci baat yu wute, man nañu ko delloo. Leer bi rёccul. Dafay xaar rekk benn yëf bu bees bu mu di melal.
Seetaale bu bees tàmbali na gën a ndaw ci li nga foog
Bu nit ñi tёgee ndogal ngir "seetaalewaat seen ñoom," dañuy natt benn palaas. Benn ku toppatoo xale yi, benn simis bu rafet, benn restoran bu am ay serwiet yu koton. Guddi yooyu am nañu solo, te dinañu ci ñёw. Waaye bu nga xaaree ngoon bu réy bi, dinga xaar diir bu gudd, te jokkoo gi ci diir bii lay dund.
Diir bii mooy fu liggéey bu dёgg bi gën a bare di xewe. John Gottman, mi jёl ay diir yu gudd di xool séy yu dёgg ci benn appartemaŋ bu njàngat bu fees ak ay kamera ak ay sensor, gis na ne séy yi di dund bu baax du ñi di def jёf yu gën a réy. Mooy ñi di wéy di tontu ci màndarga yu ndaw yu yombul a gis yu seen ñoom di joxe ngir bёgg teg-yaram. Mu koy woowe bids: benn wax ci asamaan, benn loxo ci sa wёtt, "ñёwal xool lii," benn noyyi bu nga mёn a laaj walla nga ko bàyyi. Ku nekk benn fёq-fёq bu ndaw la. *Ndax fee nga? Ndax gis nga ma?*
Limu yi dañu jaaxal. Ci njàngatam, séy yi sax nekkoon ci jàmm juróom-benni at ginnaaw jёloon nañu wёttu bids yooyu lu tolook 86 ci téeméer. Séy yi tas jёloon leen wёttu 33 ci téeméer rekk. Wute ci diggante benn séy bu di sax ak bu du sax dafay dund ci saa yu ndaw yooyu ñu fàtte, du ci ndajeb at yi.
Kon laata ngay waajal dara, tàmbalil fii:
- Bu sa ñoom waxee lu ndaw, xoolal ci sa telefon te tontu ni lu am solo. Ndaxte am na solo. Loolu mooy jёngu-jёngu bi mépp, fii la nekk.
- Laajal benn laaj bu dёgg bés bu ne, bu nga mёn a laaj ku ngay seet ci yoon bu njёkk. "Lan moo la gën a neex ci sa bés?" dafay dox. "Baax na, yaw nag?" du dox.
- Laalal ni ci jamono ju weesu. Benn loxo ci ginnaaw, benn foon bu yàgg tuuti ci foonu-dёddu bi ñu tàmm.
Dara ci lii du la jёl xaalis walla waxtu bu nga amul. Mooy jёlaat sa xool. Danga bàyyi a jёle sa ñoom ni benn alkati bu nga romb junniy yoon te tàmbali koo jёle ni ku jaroon nga xoolaat.
Tabaxal seetaale bi ci bees, du ci neex rekk
Bu nga jotee ngoon bu génn, bañal jёm ci li ñu tàmm. Restoran bu bokk, ñaari wax yu bokk, palaasu woto bu bokk. Amul lu bon ci benn yëf bu neex bu nga tàmm, waaye benn yëf bu neex bu nga tàmm dafay téye rekk. Dafay tàkk yenn saa.
Li di tàkk mooy def benn yëf bu benn ci yeen defagul. Njàngat ci yaatalu bopp dafa jariñ fii: yëngu-yëngu yu ñu bokk yu bees tuuti te am tuuti coono dañuy def lu ëpp ngir jege ci yu neex rekk. Jaaxle bu ndaw bi ci doon ñu tàmbali ñaar yépp, di reetaan ci ni ngeen ñaar baxul ci dara, dafay defaraat wàll bu ndaw ci bés yu njёkk yooyu lépp doon bees.
Danga waroo benn alal bu réy walla benn paspoor. Ay xalaat yu nga mёn a sacc:
- Jёlal benn kalaas bu ngeen ñaar di baxul tuuti. Jёefu ban, benn xeetu togg, fecc, xeeju. Baxul gu ñu bokk mooy jubluwaay bi.
- Doonal benn tuurist ci sa dёkk bopp. Tànnal benn goxu bu ngeen demutu mukk te doxal ko rekk. Gisal mёuseb bu jaaxal, restoran bu ndaw bu am ay nit ci bunt bi.
- Wecceel ku di waajal. Bàyyil ku nekk ci yeen defar benn génn bu ku moroom xamul dara. Ñu la wone benn wёttu ku nga foogoon ne xam nga ko mёn na doon benn tàkk bu ndaw bu dёgg.
- Defal ko yëngu-yëngu bu yaram bu nga mёnee. Benn wër, benn kanoo, benn wёru welo bu gudd. Jugg-jugg bu ñu bokk tuuti dafay dal ci xel ni takkuwaay bu bees ci seen digganteb bopp.
Jubluwaay bi du sos ay safara ci ndigal. Mooy wéy di jox jokkoo gi ay yëf yu bees ngir mu jёfe, ngir ngeen di gisantewaat ci wёttu di dёgёral rekk li ngeen xamoon ba noppi.
Aaral waxtu wi, walla mu rёcc
Fii mooy dёgg bu metti ci ndogal yu baax yépp yu ci kaw. Bu ngeen ko bàyyi ci saa bu ngeen ñaar bёggee, du xew. Waxtu wi nga aarul, ku njёkk laaj mooy ku koy jёfandikoo, te ñi njёkk a laaj ci lu ëpp ñooy xale yi, boroom liggéey bi, ak telefon bi. Sa jokkoo mooy wàll bi ci sa dund bu du yónnee benn ndaje. Kon danga koy war a yónnee benn.
Lii dafay mel ni mu neexul ni benn ndaje ak doktoor, te ñu bare dañu ko bañ ndaxte noonu la. Yónnee mbёggeel dafay mel ni nangu ne dafa sedd ba noppi. Du ko. Benn seetaale bu taxaw, sax bu ndaw, mooy rekk benn xarafal ci benn yëf bu ngeen tёg ndogal ngir téye. Ay anam yu ngeen di dёgёral xarafal bi:
- Tànnal benn saa bu wóor te jёlal ko ni benn dige bu ngeen du bàyyi mukk ngir keneen. Guddi gu bokk weer bu ne walla ñaari ayu-bés, ñu ko tёj ci ñaari almanax yi, di ko aar.
- Wàññil natt bi ngir mu dékku benn ayu-bés bu jafe dёgg-dёgg. Benn dox ginnaaw reer jёppu na. Benn kafe ci suba gaawu laata kёr gi di yeewu jёppu na. Jubluwaay bi mooy waxtu wu ñu aar, du benn jёf bu réy.
- Defal benn ndigal bu ndaw ci telefon yi. Ñu leen a def ci benn tiroir, seen kanam ci suuf, ci noppi, diirub waxtu wi. Benn waxtu bu xool bu dёgg dafa gën ñetti waxtu yu genn-wàll teew.
- Wecceel toppatoo xale ak beneen njaboot, walla ngeen xaajle benn ku toppatoo, ngir njёg li ak yёngu-yёngu yi bañ a doon ndabu bu koy dàq a far.
Séy yi di wéy di seetaale du ñi am waxtu bu ëpp. Mooy ñi tёg ndogal ne waxtu wii warula tёñu te ginnaaw ba jёfe ni mu am solo.
Waxal yëf yu nga làqu ci kaw
Am na beneen wàll, te mooy bi gën a yomb a rёcc ndaxte dafay mel ni mu ëpp yomb ngir ñu ci sonn. Waxal sa ñoom lu nga koy fàttee. Bu wóor. Ci kaw. Bu bare.
Séy yu yàgg dañuy jёm ci benn noppi bu jaaxal ci yëf yu baax yi. Danuy gis serwiet bu daanu te wax ko. Danuy gis kafe bi ñu nu indil, ni ñu jёfe woote bu jafe, ak dёgg ne ñu ngi fi ba tey, te danuy nekk noppi, ndaxte ñu koy xaar te yëf yu ñuy xaar duñu leen wax. Loolu benn xat bu ndànk la bu sutura.
Njàngkat yu di jàngat cant ci jokkoo gis nañu ne cant bu ndaw bu bés bu ne dafay def ni benn ñaqu-yaram. Ci benn njàngat bu siiw, nit ñi yég te wax ne dañuy sant yiw yu bés bu ne wax nañu ne dañu gën a yég jege seen ñoom suba si topp, te ki nekk ci wёttu di jot cant it noonu. Beneen liggéey gis na ne séy yi dañuy natt lu néew ci cant bu seen ñoom di yég dёgg-dёgg ci ñoom. Tàng gi dafa fa nekk. Mooy waxu ñu ko mukk, kon kenn du ci yég.
Jéemal tёj digg boobu ci sago. Bu sa ñoom defee lu am xel, tuddal ko. "Jёrёjёf ci yóre tёddi bi, dama ko soxlaawoon dёgg-dёgg." Bu nga jàppee sa bopp di ko jaaxalu ci wetu néeg bi, wax ko ko ginnaaw. Dina mel ni mu la feeñal tuuti ci ñaari-ñetti yoon yu njёkk. Defal ko teewul. Doo wax lu leer. Danga jox kenn benn firnde ne ñu ngi ko sax di gis.
Bu digg bi mel ni mu ëpp benn seetaale
Du diir bu wow bu ne mooy diir bu wow rekk. Yenn saa teqale gi gën a yaatu te gën a yàgg, te ay reer yu baax duñu ko jot. Bu yaa ak sa ñoom gën a mel ni ñu bokk néeg ci ay séy, bu waxtaan yi di wéy di jeex ci xuloo bu bokk walla benn noppi bu ñu wóoral, bu am mbañeel mu tabaxu ay at, yooyu dёgg lañu te dañu jaroon teral.
Loolu du màndarga ne séy bi dee na. Màndarga la ne dafa mёn a soxla lu ëpp li ñaari nit mёn a teqale seen bopp. Fajkatu séy du mujju yoon laata jeex. Séy yu bare yu dёgёr dañuy gis benn ni ñu bёggee gis benn coach, ngir jàng ay xarañ te leeral yëf yu daan dajaloo ci sutura. Bu wooteji ndimbal ñoom ñaar mel ni mu réy lool, waxtaan ak benn fajkat sa benn bopp ci naka ngay yég benn palaas bu jaadu la ngay tàmbalee.
Te bu wàll ci sa jokkoo mёnee la joxe ragal, noot, walla ñàkk-kaaraange, loolu ëpp na guddi yu seetaale, te dafa jaroon ndimbal bu jóge ci ku ñu jàngal ngir dimbal la ci xalaat. Wut xeetu ndimbal boobu benn ci yëf yu gën a dёgёr yu nit mёn a def la.
Ci séy yu gën a bare, teewul, teqale gi mooy bu jaadu bi, sori gu ndànk gu ñaari nit ñu ëmb ñu bàyyi teg xel. Xeet boobu ñu koy jot. Dafay woyof ci jёf yu ndaw yu dёgёr. Doo war a jёlaat mat sёkk li nga amoon ci njёkk. Danga di tabax benn yëf bu bees bi mёnul a laal, jege gu wóor gu ñaari nit ñu jàllante ay at te sax, guddi gii, di tànn tàntante seen bopp.
Tàmbalil ak benn laaj ci reer bi. Gisal fu mu jёm.
Cosaan
- The Gottman Institute, Want to Improve Your Relationship? Start Paying More Attention to Bids
- PubMed Central, Planning date nights that promote closeness: The roles of relationship goals and self-expansion
- Greater Good Science Center (UC Berkeley), It's the Little Things: Everyday Gratitude as a Booster Shot for Romantic Relationships
- PubMed Central, Understanding the Links Between Perceiving Gratitude and Romantic Relationship Satisfaction