Tegtal yu gaaw
- Aim for about two hours of green time a week.
- Split it however suits you, long or short walks both count.
- Skip the headphones sometimes and just listen.
Xalaatal ci mujju bés bi nga demoon dox fu wert. Benn tool, benn yoon, benn yoon ci wetu ndox. Xéy-na doo woon jëkkal a faj dara. Danga dem rekk. Te ci digg bi, te tànnoo ko, sa mbaq wàcc te tëgu bu bés bi tuuti woyof. Danga dellusi kër gi te yég ne yaw dangay benn nit bu wuute tuuti ak bi demoon.
Coppite boobu dëgg la, te natt nañu ko. Am na lu jëm ci soppi sa yaram ci benn palaas bu àll bu dalal montaru yaram bi ci anam bu nekk ci biir kër, sax bu ngay def benn yëngu-yëngu bu bokk, du ko dëppoo.
Li wert gi lay def
Bu nga jëfandikoo jamono ci wetu garab yi, ndox mi, ak asamaan su ubbeeku, sa yaram dafay woyofal ay montaru tiis. Saytu yi gis nañu cortisol bu néew, hormonu tiis bi gën a mag, ak xol bu yeex ak toñ-yaram bu woyof, ci ginnaaw jamono ci dox ci biir àll bi bu ñu ko dëppoo ak jamono ci benn dëkk bu bare coow. Sa xool itam dafay noppalu. Liggéeyu bés bu nekk bu ndaw bu dund ci dëkk bi, oto yi, ekraan yi, coow li nga war a raxañ, dafay laaj sa xel di forse bépp bés. Benn palaas bu àll dafay bàyyi wàll boobu bu sonn ci sa xel muy noppalu, ndax yëf yu woyof, yu dul laaj dara ni wooyu picc ak xob yuy jëng dañuy téye sa xool te du ko sonal.
Dox gi dafa am solo ni palaas bi. Yëngu-yëngu ak àll bi ku nekk dafay dimbali ci boppam, waaye bu ñu boole dañuy mel ni ñuy def lu ëpp benn ci ñoom rekk. Dangay jox sa yaram li ñu ko defare, dox ci àdduna ji, ci xeetu palaas bi ñu ko defare ngir mu ci def.
Limu war a xam
Wàll bi di bég mooy lu néew la soxla. Benn saytu bu mag bu ñu génne ci 2019, bu topp lu jege ñaar-fukki junniy nit, gis na ne ñi jëfandikoo ci lu néew 120 simili ci ayu-bés ci àll bi dañu gën a wóor a wax ne am nañu wér-gu-yaram bu baax ak yég jàmm bu ñi ko amul. Ci suufu dig bu ñaari waxtu boobu, njariñ ji feeñul woon dëgg-dëgg. Ci kaw bi, dafa taxaw ci benn palaas.
Fii mooy wàll bi gën a rafet. Amul solo naka nga jële sa ñaari waxtu. Benn dox bu gudd ci dibéer jëf na ni juróom-benni tuxu yu gàtt yu séddaliku ci ayu-bés bi. Kon doo soxla benn weekend bu ubbeeku walla benn parku réew. Danga soxla lu tollu ci fukk ak juróom-ñaari simili ci bés bu nekk, walla ñaari tuxu yu genn-waxtu, ci wert bu nga mën a jot.
Def ko lu faral
Buntu bi mooy nga ràcc lii ci dund gi nga am, du dolli benn liggéey bu bees bu nga di kersa a bàyyi. Yenn yoon yi nit ñi koy defe ba mu sax:
- Boolewaale ko ak benn mbir bu nga di def. Jël benn ndigal-diw ci liggéey bi bu ngay dox ci benn mbedd bu am garab. Parkeel sa oto ci feneen bu sori te jaar ci wërngal bu wert bi. Dox yoon bu gudd ba kër gi.
- Bàyyil mu yeex. Lii du benn yëngu-yëngu bu nga war a forse. Doxu yeex am na solo. Buntu bi mooy nga nekk ci biti tey yëngu, du nga jot benn tempo.
- Bàyyil ekpanel yi ci saa. Wàll ci li lay delloosi mooy dégg palaas bi dëgg-dëgg, ngelaw li, picc yi, sa tànk yu bopp. Bàyyil àdduna ji doon sa woy ci saa.
- Wàññil dig bi ci lu di jariñ. Benn parku dëkk bu néew, benn ràngu garab ci mbedd, benn tool bu bokk, benn yoon ci wetu benn kanal bu am ñax ak ay tënk. Doo war a rafet ngir jariñ.
Benn ci yii laaju la lu bare, te loolu la tax muy jëf. Doo war a yaram-wér. Doo soxla jumtukaay. Danga war a génn rekk ci biti te teg benn tànk ci kanam beneen ci ay saa.
Benn kàddu bu woyof
Benn dox ci parku bi baax na ngir ñépp lu ci ëpp, te dafay dëppoo ak li ci des ci topptoo sa bopp. Waaye du benn faj ngir naqar walla benn feebaru tiitaange, te du war a doon. Bu sa naqar walla sa tiis diise, di des ay fan, walla di tax nga jafe a saytu sa dund bu bés bu nekk, jéggal ci benn doktoor walla benn fajkat. Jamono ci biti mën na toog ci wetu faj boobu te def digg bu jafe muy gën a mën a yeng. Waaye du war a àbb diis bépp ci boppam. Bu am benn feebar bu di jël ci sa dox, laajal sa doktoor lu la neex, ba noppi demal wut wert ba am te dox ci sa tempo.
Cosaan
- Scientific Reports (Nature) / NIH PMC, Spending at least 120 minutes a week in nature is associated with good health and wellbeing
- Harvard Health Publishing, Sour mood getting you down? Get back to nature
- American Psychological Association, Nurtured by nature