Tegtal yu gaaw
- Share a little, let them match.
- Check why you're sharing it.
- Let the hardest chapters wait.
Ci wetu ñaareel walla ñetteelu ndaje, benn laaj dafay ñëw. Dangay ko gën a yég li nga koy xalaat. Ndax dinaa wax nit kii sama tas mbëggeel bi ma yàq? Faj-xel bi may def? Mbir mi ma mësul a wax kenn ci kaw? Danga bëgg a dëggu. Danga bëgg it a bañ a doon nit ki tuur dundam bépp ci kaw ñetteelu añu pasta te mësul a jot benn xebaar.
Diis boobu dëgg la, te du benn ay ci sa jikko. Dangay jéem a def ñaari mbir yu di dëddante. Danga bëgg ñu la xam, ndax kenn du dëgg-dëgg ci benn kayitu jaay bu rafet. Te danga bëgg a am jamm, ndax ki toog ci sa kanam, léegi, benn nit bu doo xam la. Téye ñoom ñaar ci benn saa mooy liggéey bu dëgg bu mbëggeel bu bees.
Xebaar bu baax bi mooy am na lu bare bu ñu xam ci naka wóolu di tabax ci diggante ñaari nit. Dafay ndànk, dafay dem ci ñaari wàll, te am na benn tempo bu ngay mën a jàng a yég.
Lu tax nu bëgg a ubbiku bu gaaw
Bëgg a tëb ba ci xóot dafa yombal a xam. Waxtaanu suuf mën na mel ni amul njariñ bu ngay yaakaar benn mbir bu am solo. Te bu benn ndaje di dox bu baax, bëgg-bëgg bu wone ne yaw dëgg nga, ne am nga xóotal, ne dund nga, mën na dëgër.
Am na it benn ngér bu nëbbu, te dafa jar nga dëggu ak sa bopp ci moom. Yenn saa dañuy wax lu bare, ci njëkk, ngir téye li ci topp. Waxal ñépp lëpp ci saa si te dinga jot benn tontu bu gaaw: dañuy des walla ñu daw, te ci ñaar yépp musal nga naqaru bañ a xam. Boroom xam-xam Brené Brown am na benn tur ngir anam bii bu dul jëf. Dafay ko woowe floodlighting, te dafay wax bu leer li mu di.
Wax lu ëpp du ubbiku. Ci dëgg-dëgg, dafay faral a indi tasaroo, ñàkk wóolu, ak ñàkk cër.
Dama bu di dëgg-dëgg mooy tuur lëpp mën na doon benn yoon ngir bañ a ubbiku. Bu nga tuur nit ki, doo war a toog ci doo-xamu bàyyi mu la xam ndànk. Jël nga jéll bépp ci benn yoon te jeexal ko. Waaye jox nga leen it benn jege bu ñu tànnul te ñu ko yelloowul, te ñu bare dañuy dellusi ginnaaw bu loolu xewee.
Naka jege di tabaxu dëgg-dëgg
Fii mooy wàll bi di jële diis bi. Jege am na benn melokaan bu ñu xam, te dafay dem ci ñaari wàll.
Ci ñeent-fukki at yu 1990, boroom xam-xamu xel Arthur ak Elaine Aron defar nañu benn saytu bu léegi siiw. Boole nañu ñaari nit yu doo xamante te ñu laajante ay laaj yu tàmbalee ci woyof di gën a jëm ci biir ci lu tollu ci ñeent-fukk ak juróomi simili. Ci mujj, ñoom ñaar yég nañu ñu gën a jege lool bu ñu leen méngaleek ñaar yu waxtaanoon rekk waxtaan bu woyof. Ñenn ñi ñu wax ne benn ci ñoom séy nañu. Laaj yi mujj siiw ni "36 laaj yi jëm ci mbëggeel."
Waaye magic bi mësul a nekk ci benn laaj bu wéet. Da nekkoon ci ñaari mbir yi defar bi aar. Wax gi dafa yéeg ndànk, woyof bala xóot. Te dafa dem ci ñaari wàll, ñoom ñaar di ubbiku ci benn tempo bu jege bokk. Melokaan bi dafa wóoral ne kenn du raw meneen bu bare.
Loolu mooy xalaat bépp, te man ngaa ko yóbbu ci benn ndaje bu amul kayitu-liggéey. Wóolu ci ay yoon lañu koy tabax. Danga wax lu néew. Ñu wax la lu néew ci ginnaaw. Danga xóotal tuuti. Ñu dajeek yaw fa. Yoon bu nekk dafay jëndal bu ci topp. Bu càngoo boobu di dox, wax lu jëmm dafay yég ni mu jamm, sax buy bég. Bu benn nit dawee te keneen ki dawul, jege gi dafay daanu du yokku.
Kon laaj bu dëgg du ñaata laa mën a wone. Mooy ndax wax gu dem-ak-dellu gi di topp tempo bi.
Benn yoon bu yomb ngir jàng néeg bi
Doo soxla ay sart ci ban topik la ñu may ci ban ndaje. Danga soxla topp yëngu bi. Yenn yëf ngay xool:
- Ndax dañu lay daje? Bu nga joxee benn mbir bu jëmm tuuti, ndax dañuy joxe benn mbir ci ginnaaw, walla ñu wéddi te soppi waxtaan bi? Dem-ak-dellu mooy màndarga bi gën a leer nga am. Bu ngay wéy di joxe ay xaaj ci sa bopp te di jot ay nërméelu yu jub rekk, yeexal. Loolu benn xibaar la.
- Dëppool xóotal bi, ba noppi jóllil ko. Xoolal li nekk ci taabal bi bala nga xóot ko. Bu waxtaan bi nekkee ci "sama njaboot dafa jafe," loolu wuute na ak "lii mooy mbir bi gën a bon sama waajur mësa def." Jëlal jéll bi ci kaw, du ñetti.
- Xamal sa ngér. Bala nga wax benn mbir bu diis, saytul sa bopp. Ndax dangay joxe lii ndax danga bëgg dëgg-dëgg nit kii xam la, walla ndax danga bëgg benn nërméelu, benn dalal, benn àtte? Bu njëkk bi dafay tabax jokkoo. Ñaareel bi dafay faral a doon floodlighting bu sol yére bu rafet.
- Yenn yëf dañu yelloo lu ëpp jamono. Xaaj yi gën a jafe ci sa dund du benn mbir bu ngay natt ku nga xam benn ayu-bés. Benn feebar bu tar, benn naqaru xel bu xóot, benn taariix bu ngay ba léegi faju ci moom. Yooyu dañu yelloo ñu leen wax nit ki jub, bu mat sëkk, ci mujj. Dañu sañ a xaar ba am tuuti wóolu bu leen di téye. Denc leen du fen. Xam-xam la.
Benn ci yii du tekki ngay nëbb ki nga nekk. Man ngaa yaram-neex, di bég, di dëggu, te di sa bopp bu leer ci waxtu bu njëkk bi. Nekk dëggu ak nekk benn gaañu-gaañu bu ubbeeku du benn.
Kañ tabax bu yeex bi di jar
Bàyyi mbir yi di feeñ ci tempo bu jariñ du benn po walla nekk bu tegu. Fajkat yu séy dañuy wax lii saa su nekk: jokkoo yu am solo dañu leen di tabax ci jamono, te forse jege yu xel dafay faral a indi coono, du mbëggeel. Am na sax lu ngay mën a àndal ci jamono bu njëkk bi ngeen di xamante, wàll bi nga mën a am benn yoon rekk ak ku ci nekk.
Tempo bi dafay aar la itam. Bu ngay wone ci tempo bu jub, dinga gis naka benn nit di jàppe wàll bu nekk bala nga koy wóolu ci bu ci topp. Ndax dañuy des yaram-wér bu nga leen wone benn mbir bu jëmm? Ndax dañuy fàttaliku li nga leen wax ci bu njëkk? Ndax dañuy joxe ci ginnaaw, walla dañuy dajale rekk? Dangay xam ku jamm ci xool li ñuy def ak yëf yu ndaw, bala nga jël jéll ci yëf yu mag. Loolu du benn moytu ngir moytu rekk. Mooy naka ngay xam ndax nit kii jar nañu la xam bu mat sëkk.
Benn kàddu ci melokaan yuy metti
Ci ñenn ñi ci nun, jàng dayoo bii dafa jafe dëgg-dëgg. Bu nga màggee fu mbëggeel meloon ni mu am ay sart walla xool bu ñu war a jariñ, wax lu ëpp mën na mel ni bi rekk di yoonu dugg, mel ni fàww nga joxe lëpp ci njëkk ngir ñu la bëgg. Walla nga gis sa bopp ngay ne tekk mu mat, doo mën a bàyyi kenn jege la mukk. Ñoom ñaar ñu leen jàng lañu, te ñoom ñaar mën nañu woyof.
Bu mbëggeel bu bees di la wéyal di jox tiitaange, tuuru, walla tegu ci benn càngoo bu metti bu bokk, benn fajkat mën na la dimbali xam fu melokaan bi jóge te jéem beneen anam ngir jokkoo. Doo war a xam sa taariixu jokkoo bépp sa bopp rekk, te bëgg ndimbal ci moom benn màndargau sédduku la, du néew doole.
Nit ki jar sa taariix bépp du gaawantu koy jële. Dinañu bég a jariñ ko, benn waxtaan bu baax bu ci nekk.
Cosaan
- Greater Good in Action, UC Berkeley, 36 Questions for Increasing Closeness
- Aron, Melinat, Aron, Vallone & Bator (1997), The Experimental Generation of Interpersonal Closeness, Personality and Social Psychology Bulletin
- Brené Brown, on oversharing versus vulnerability ("floodlighting")
- Laurel van der Toorn, LMFT, How to Pace Yourself in Dating