Vượt Qua Một Cuộc Chia Tay: Hai Tuần Đầu Tiên

Có một kiểu buổi sáng đặc biệt thường đến sau một cuộc chia tay. Bạn thức dậy, và trong khoảng ba giây mọi thứ vẫn bình thường. Rồi nó lại ập xuống. Người ấy đã đi, những dự định đã tan, tương lai mà bạn đã nửa vời dựng nên trong đầu cũng không còn, vậy mà bạn vẫn phải đứng dậy và làm một con người như thường.

Nếu đó là nơi bạn đang đứng lúc này, chúng tôi mừng vì bạn ở đây. Hai tuần đầu thường là phần ồn ào nhất. Không phải vì bạn yếu đuối hay làm sai điều gì, mà vì những gì thực sự đang diễn ra bên trong bạn. Bài viết này nói về chuyện đi qua những ngày ấy. Không phải vượt lên trên nó, không phải để nó lại phía sau, chỉ là đi xuyên qua. Bây giờ thế là đủ.

Vì sao nó đau đến vậy

Sẽ nhẹ lòng hơn khi biết rằng nỗi đau không phải là dấu hiệu cho thấy bạn hỏng hóc hay đang làm quá. Một cuộc chia tay là một mất mát thật sự, và bộ não của bạn xem nó đúng như vậy.

Khi các nhà nghiên cứu tại Rutgers, dẫn đầu bởi nhà nhân học Helen Fisher, đưa những người vừa bị từ chối vào máy quét não và cho họ xem ảnh của người đã rời đi, các vùng não liên quan đến phần thưởng, động lực và khao khát sáng rực lên. Chính là những vùng kích hoạt trong nghiện ngập. Đó không phải là một ẩn dụ. Việc mất đi một người bạn gắn bó có thể đẩy bộ não bạn vào trạng thái gần như cai nghiện, đó là lý do bạn có thể thấy bồn chồn, ám ảnh, không ăn không ngủ được, lén xem trang cá nhân của họ lúc 2 giờ sáng dù lý trí bảo đừng. Bạn không hề đáng thương. Bạn đang ở trong một sự thiếu hụt mà cơ thể bạn cảm nhận được.

Có một phát hiện dịu dàng hơn ẩn trong chính nghiên cứu ấy. Càng nhiều ngày trôi qua kể từ lúc bị từ chối, các mạch gắn bó trong não càng lắng dịu lại. Thời gian thực sự vặn nhỏ âm lượng. Đến ngày thứ ba bạn chưa cảm thấy thế. Nhưng nó đang xảy ra, chầm chậm, bên dưới, dù bạn có cảm nhận được hay chưa.

Nó cũng nằm trong cơ thể bạn, không chỉ trong đầu

Nhiều người ngạc nhiên vì một cuộc chia tay lại gây cảm giác thể chất đến thế. Bạn mất cảm giác thèm ăn, hoặc thức ăn chẳng còn vị gì. Giấc ngủ của bạn rối tung, bạn nằm thao thức lặp đi lặp lại cùng một cuộc trò chuyện, hoặc bạn ngủ mười tiếng mà thức dậy vẫn kiệt sức. Ngực bạn nhói đau. Bụng bạn quặn thắt. Bạn không thể tập trung nổi một đoạn email. Không có điều nào trong số đó là bạn yếu đuối. Đó chính là gánh nặng căng thẳng-và-cai-nghiện mà máy quét não phát hiện ra, hiện diện trong cái cơ thể phải mang nó đi khắp ngày dài.

Điều này đáng được gọi tên, bởi vì trong khoảnh khắc ấy, những triệu chứng này có thể khiến bạn tưởng đó là bằng chứng rằng bạn có gì đó sai lệch sâu sắc. Không phải vậy. Đó là một phản ứng bình thường trước một mất mát có thật, và chúng dịu đi khi các tuần trôi qua. Trong lúc chờ, hãy đối xử với cơ thể mình dịu dàng, như cách bạn làm khi bị cúm. Hạ thấp tiêu chuẩn xuống. Ăn đồ ăn đơn giản nếu đó là tất cả những gì bạn nuốt nổi. Uống nước. Cứ chợp mắt một giấc. Tha thứ cho bản thân vì công việc bạn không thể tập trung làm. Bạn đang hồi phục sau một điều gì đó, dù chẳng có bó bột nào để cho người ta thấy.

Tuần này bạn thực sự phải làm gì (và không phải làm gì)

Hãy giữ mọi thứ thật nhỏ, bởi lúc này mọi thứ đều nặng nề.

Bạn không cần phải hiểu ra tất cả những điều đó có ý nghĩa gì. Bạn không phải quyết định liệu hai người có làm bạn không, liệu bạn có sai lầm không, liệu bạn có bao giờ yêu ai nữa không. Đó là những câu hỏi thật, và chúng không phải là câu hỏi của tuần này. Việc của tuần này nhỏ hơn nhiều: giữ cho mình được ăn, giữ cho mình được nghỉ ngơi tàm tạm, và giữ một khoảng cách với vết thương để nó có thể bắt đầu khép lại.

Đây là những điều thường thực sự giúp ích trong những ngày đầu.

1. Đặt một khoảng cách giữa bạn và người cũ

Đây là điều khó nhất, và cũng là điều quan trọng nhất. Nhà tâm lý học Adam Borland của Cleveland Clinic nói thẳng: trong giai đoạn vừa mới chia tay, hãy để ý đến mức độ bạn tiếp cận người yêu cũ. Tắt thông báo của họ, bỏ theo dõi họ, có lẽ xóa số điện thoại đi tạm. Không phải vì tức giận hay nhỏ nhen. Mà vì mỗi lần liếc nhìn trang của họ là một liều nhỏ làm khởi động lại đồng hồ cai nghiện và giữ cho vết thương tươi rói.

Nếu bạn cứ thấy thôi thúc muốn liên lạc, hãy tìm một người để nhắn tin thay vào đó. Borland gợi ý có một kiểu "người đỡ đầu", ai đó bạn có thể nhắn để nói, "Tôi đang rất muốn gọi cho họ ngay lúc này," để cơn thôi thúc có chỗ trút ra mà không phải là số của họ. Cơn khao khát sẽ đến theo từng đợt. Nó qua nhanh hơn bạn tưởng khi bạn không nuôi dưỡng nó.

2. Dựng một bộ khung thói quen

Khi cái cấu trúc mà mối quan hệ từng đem lại cho ngày của bạn biến mất, các giờ trong ngày có thể trở nên vô hình vô dạng, và đó là một kiểu khủng khiếp riêng. Bạn không cần một thời gian biểu hoàn hảo. Bạn cần vài điểm cố định. Một giờ thức dậy. Một bữa ăn bạn thực sự ăn. Một cuộc đi dạo ngắn. Đi ngủ vào một giờ tương đối bình thường ngay cả khi giấc ngủ chẳng dễ đến.

Mục đích không phải là năng suất. Mà là những hành động nhỏ, lặp đi lặp lại cho bạn một chỗ bám khi mọi thứ khác cứ như đang trượt đi. Mỗi việc bạn hoàn thành là một bằng chứng nhỏ lặng lẽ rằng bạn vẫn còn có thể tự điều hành cuộc đời mình.

3. Vận động cơ thể, dù chỉ một chút

Điều này nghe như điều cuối cùng bạn muốn nghe, mà lại là một trong những thứ đáng tin cậy nhất có tác dụng. Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) lưu ý rằng vận động đều đặn có thể nâng tâm trạng bạn lên, và bạn không cần phòng gym hay một kế hoạch nào. Chỉ một cuộc đi bộ nhanh mười phút cũng có thể làm đầu óc bạn quang đãng và nới lỏng căng thẳng đi một nấc. Vận động cho não bạn một nguồn hóa chất khác, lành mạnh hơn, mà nó đang thiếu. Một vòng đi dạo quanh khu nhà sẽ không chữa lành trái tim bạn. Nhưng nó có thể giúp bạn đi qua một giờ tới, và ngay lúc này một giờ tới đã là đáng kể.

4. Cho người khác bước vào

Bản năng sau khi chia tay thường là biến mất, là không muốn làm phiền ai, là đợi đến khi mình "khá hơn" rồi mới gặp người khác. Hãy cố cưỡng lại điều đó. Kể cho hai ba người mà bạn tin tưởng nghe chuyện gì đã xảy ra và rằng bạn đang trải qua một quãng khó khăn. Bạn không phải diễn vai người ổn. Hãy để họ mang cho bạn một ly cà phê, ngồi điện thoại với bạn, đưa bạn ra ngoài để căn nhà bớt vắng lặng. Cô đơn làm mọi thứ ồn ào hơn. Có người bên cạnh làm nó dịu xuống.

Hãy cảm nhận nó, từng liều một

Có một lời đồn rằng bạn nên khóc cho hết một lần cho xong, hoặc phải mạnh mẽ và không bao giờ vỡ vụn. Cả hai đều không phải đích đến. Nỗi đau buồn thường đến theo từng đợt, và bạn không cần phải cưỡi từng đợt một cho đến tận cùng.

Hãy thực sự cho phép mình được buồn. Khóc không phải là một bước lùi. Đó là hệ thống của bạn đang xử lý mất mát, và việc dồn nén lại thường khiến bạn mắc kẹt lâu hơn, chứ không ngắn hơn. Đồng thời, bạn được phép cười trước một câu đùa, thưởng thức một bữa ngon, có một giờ mà bạn quên đi. Đó không phải là phản bội nỗi đau bạn đã chịu. Đó là sự chữa lành đang lặng lẽ làm việc của nó.

Nếu cảm xúc trở nên quá lớn trong một khoảnh khắc nào đó, đặt nó xuống một lúc cũng chẳng sao. Bật một bộ phim lên. Gọi cho một người bạn. Đi dạo. Bạn có thể quay lại với nỗi buồn sau. Nó sẽ chờ. Bạn không cần phải cảm nhận tất cả trong hôm nay.

Còn một điều nữa về cảm xúc: đừng tin vào những kết luận mà chúng trao cho bạn lúc này. Nỗi đau buồn là một người dẫn chuyện ồn ào. Khi ở giữa cơn đau, tâm trí bạn có thể khăng khăng rằng bạn sẽ mãi cô đơn, rằng bạn đã phá hỏng tất cả, rằng sẽ không ai yêu bạn như thế nữa. Những ý nghĩ ấy nghe như sự thật vì chúng mang theo nhiều sức nặng đến vậy. Nhưng chúng không phải. Đó là nỗi đau đang nói, và nỗi đau không phải nhân chứng đáng tin về tương lai của bạn. Bạn có thể nhận ra ý nghĩ đó, thậm chí nói "đó là nỗi đau, không phải sự thật", và để nó trôi qua mà không ký tên mình vào.

Vài điều đáng tránh né

Không ai đi qua những ngày đầu một cách hoàn toàn sạch sẽ, nên hãy đọc những điều này như những hàng rào dịu dàng, chứ không phải luật lệ để rồi thất bại.

• Tin nhắn lúc 2 giờ sáng. Bất cứ điều gì bạn muốn gửi khi không ngủ được, hãy viết nó vào ứng dụng ghi chú thay vì ô tin nhắn. Gần như không có tin nhắn đêm khuya nào gửi cho người cũ làm buổi sáng tốt đẹp hơn.
• Dùng thứ gì đó để làm tê liệt cảm giác. Tìm đến thêm vài ly rượu, hay bất cứ thứ gì khác, để làm cùn nỗi đau là điều dễ hiểu, mà nó thường đào cái hố sâu thêm. Borland chỉ ra việc dùng chất kích thích là một nguy cơ thực sự trong giai đoạn này. Hãy cẩn thận với chính mình một chút ở đây.
• Vội lao vào một người mới. Một mối tình lấp chỗ trống có thể như sự nhẹ nhõm cho một đêm. Nhưng nó hiếm khi cho mất mát đủ thời gian nó thực sự cần để lắng xuống.
• Phát lại cuốn băng những khoảnh khắc đẹp nhất. Tâm trí bạn sẽ tua đi tua lại những kỷ niệm đẹp nhất. Nếu nó giúp ích, hãy giữ một ghi chú ngắn, thành thật về lý do chuyện này kết thúc, và đọc lại khi đoạn băng bắt đầu quay một câu chuyện rằng mọi thứ từng hoàn hảo.

Tìm lại những đường viền của chính mình

Có một nỗi đau lặng lẽ hơn nằm bên dưới nỗi đau hiển nhiên. Khi bạn đã là một nửa của một cặp đôi, phần lớn cuộc sống thường nhật của bạn được định hình quanh một người khác. Người bạn nhắn khi có chuyện buồn cười. Thứ bạn xem vào một ngày Chủ nhật. Những nghi thức nhỏ, những câu đùa riêng, một bên giường. Khi họ đi rồi, bạn có thể thấy mình nhòe đi một cách kỳ lạ, như thể không còn chắc mình là ai khi chỉ có một mình.

Quãng đầu này không phải lúc để cải tổ toàn bộ cuộc đời hay "tìm lại chính mình" theo một cách to tát nào đó. Nó nhỏ hơn thế. Đó là vươn tay về phía những phần của bạn mà mối quan hệ có thể đã lấn át đi. Một người bạn bạn ít gặp hơn. Một sở thích bạn để lơi đi. Một kiểu nhạc, một nơi chốn, một thói quen chỉ thuộc về riêng bạn. Bạn không làm điều này để chứng minh điều gì với người cũ hay để bước tiếp nhanh hơn. Bạn làm vì những sợi tơ tạo nên con người bạn chưa từng thực sự rời đi, và nhặt lại dù chỉ một sợi cũng nhắc bạn rằng bạn đã tồn tại trước người ấy, và bạn sẽ tiếp tục tồn tại sau họ.

Hãy nhẹ nhàng với chuyện đó. Một điều nhỏ là đủ cho tuần đầu tiên. Mục tiêu không phải là một con người mới. Mà là nhớ lại con người vẫn luôn ở đây.

Khi đây không chỉ là hai tuần khó khăn

Một cuộc chia tay vốn dĩ phải đau, và cảm thấy tan nát một thời gian là một phản ứng lành mạnh trước việc mất đi một người quan trọng. Hầu hết mọi người thấy phần sắc nhọn nhất của nó dịu đi trong những tuần đầu, dù nỗi buồn còn nán lại lâu hơn nhiều.

Một số dấu hiệu cho thấy nên tìm thêm sự hỗ trợ, càng sớm càng tốt. Nếu bạn không thể ăn hay ngủ trong một quãng dài, nếu bạn không thể làm việc hay tự chăm sóc bản thân, nếu tâm trạng thấp cứ bám riết không chịu nhấc lên, hoặc nếu bạn thấy mình dựa quá nhiều vào rượu hay các chất khác để gắng gượng qua ngày, đó là những lý do chính đáng để nói chuyện với bác sĩ hay nhà trị liệu. Tìm đến sự giúp đỡ không phải là thừa nhận rằng cuộc chia tay đã đánh bại bạn. Đó là tìm đúng loại trợ giúp cho một vết thương có thật.

Và nếu có lúc nào bạn đến mức nỗi đau cảm thấy không chịu nổi, hoặc bạn bắt đầu có những ý nghĩ không muốn ở đây nữa, xin hãy xem đó là khẩn cấp và nói với ai đó ngay trong hôm nay. Một đường dây hỗ trợ khủng hoảng, một bác sĩ, một người bạn tin tưởng. Bạn không phải gồng mình chịu đựng điều đó một mình, và bạn cũng không nên phải thế.

Bây giờ, công việc nhỏ thôi mà đã đủ. Ăn gì đó. Uống chút nước. Ra ngoài mười phút. Cho một người biết rằng bạn đang chật vật. Bộ não đau đớn đến thế ngày hôm nay cũng chính là bộ não đã, một cách lặng lẽ, bắt đầu lành lại. Hai tuần nữa kể từ bây giờ bạn sẽ không cảm thấy giống y như sáng nay. Hãy cho nó cơ hội ấy.

Nguồn tham khảo

• Cleveland Clinic, How To Get Over a Breakup: 11 Tips for Healing
• Rutgers University, Study Finds Romantic Rejection Stimulates Areas of Brain Involved in Motivation, Reward and Addiction
• NHS, Exercise for depression