Skip to main content
Aia ʻoe i loko o ka pilikia a i ʻole ke noʻonoʻo nei e hōʻeha iā ʻoe iho? ʻAʻole ʻoe hoʻokahi. E ʻimi i kahi laina kōkua →

ALAKAʻI I HAʻI · PAIO

Ke alo ʻana i kahi kanaka paʻakikī

Aia kekahi i kou lā āu e hoʻomākaukau ai. Ma mua o ka hālāwai, ma mua o ka leka uila, hiki iā ʻoe ke haha i kou mau poʻohiwi e piʻi ana. Eia ke ʻano e kūpaʻa ai a puni lākou, e loaʻa i kāu mea e pono ai, a e mālama i kou maluhia i ka manawa like.

He kiʻi hina o kahi pākaukau a me kahi noho

Photo by Artur Aldyrkhanov on Unsplash

Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki

  • E haʻi i kou manaʻo mālie iā ʻoe iho.
  • E ʻōlelo mai kou ʻike ponoʻī, ʻaʻole ko lākou hewa.
  • E hoʻokuʻu i nā hoʻopaʻapaʻa liʻiliʻi e hala.

Ua noʻonoʻo paha ʻoe iā lākou ma mua o kou pau ʻana i ke poʻo. ʻO ka hoa hana me kahi ʻōlelo no nā mea a pau. ʻO ka ʻohana e hoʻololi i ka ʻaina ahiahi i hoʻāʻo. ʻO ka luna nona kau e heluhelu ai i kona ʻano me he ʻano lewa lā. Aia kekahi ʻano luhi e puka mai i kahi kanaka hiki ʻole iā ʻoe ke pale a hoʻoponopono ʻole, a inā ke lawe nei ʻoe i ia i kēia manawa, ʻaʻole ʻoe e hoʻomāʻewaʻewa ana. Lawe ka pā paʻa a mau me hoʻokahi kanaka i kahi kaumaha maoli.

Eia ka wahi hoʻomaka ʻoiaʻiʻo. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke komo i kekahi a hoʻololi i ko lākou ʻano. ʻO ka mea hiki iā ʻoe ke hoʻololi ʻo ka nui o ka wahi a lākou e lawe ai i kou poʻo, ke ʻano o kou pane ke kaomi lākou, a me ka mea āu e ʻae ai. He lever liʻiliʻi aʻe kēlā ma mua o kā mākou makemake. A he lawa ia, i ka hapa nui o ka manawa.

Mua, he aha ka mea a ka "paʻakikī" e haʻi maoli nei iā ʻoe

Kōkua ka hoʻomālie ʻana ma ka huaʻōlelo iho. He hoʻoholo ka "paʻakikī," ʻaʻole he ʻoiaʻiʻo, a i ka manawa kau ʻoe iā ia ma kekahi hoʻomaka ia e kala i nā mea a pau a lākou e hana ai. Ke kākau nei ma Harvard Business Review, kuhikuhi ʻo Amy Gallo ʻo ke kau ʻana i kahi inoa ma kekahi kanaka, paʻa ʻoe i hoʻokahi moʻolelo no lākou, a hoʻololi mālie kēlā i kou heluhelu ʻana i kā lākou hana aʻe. Hanu lākou, a lohe ʻoe i ka hoʻowahāwahā. Mālie lākou, a lohe ʻoe i ka hōʻino. Malia. A i ʻole malia ua paʻahana lākou, a makaʻu, a luhi e like me ʻoe i kēia pili.

ʻAʻole kēia no ka kala ʻana i ka hana ʻino. ʻO ia no ka mālama ʻana i kou noʻonoʻo e palupalu, no ka mea hana kahi moʻolelo paʻa iā ʻoe e wānana ʻia a pane, ʻo ia ke ʻano e paʻakikī loa ai ka mālama ʻana i ka poʻe paʻakikī.

No laila ma mua o kou hoʻolālā, e ʻimi naʻauao no kekahi kekona. He aha ka mea a ka hana o kēia kanaka e mālama nei? ʻO ka hapa nui o ka paʻakikī mau he hoʻāʻo hēmahema e mālama i kekahi mea ma lalo. Ke kūlana. Ka makaʻu o ka hewa. He pono e ʻike ʻia he kōkua, palekana, a paʻa. ʻAʻole pono ʻoe e hoʻomaopopo iā lākou. E hoʻomanaʻo wale ʻoe e holo lākou mai kekahi mea kekahi. Hoʻomālie ia i ka paʻa o ka paio iā ʻoe.

ʻO ka mālie ka pāʻani holoʻokoʻa

Ke ʻō kekahi iā ʻoe, pane kou kino ma mua o kou hoʻoholo. ʻOi ka puʻuwai, paʻa ka iwi ʻā, a he makemake wela e pane hou a i ʻole e pani. I kēlā ʻano ʻōlelo ʻoe i nā mea ʻaʻole āu e koho ai me ke poʻo akahele. Hana pinepine ka kanaka paʻakikī i ka maikaʻi i loko o ka haunaele ma mua ou. Mai hāʻawi iā lākou i ka haunaele.

Aia kahi hana liʻiliʻi, i aʻo maikaʻi ʻia, e kōkua aku ma mua o kona pono: e haʻi i kou manaʻo, iā ʻoe iho, me nā ʻōlelo maopopo. *Huhū au. Hilahila au. Ke manaʻo au ua pā ʻia au.* Ua ʻike kahi hui o nā ʻepekema lolo i alakaʻi ʻia e Matthew Lieberman ma UCLA ʻo ke kau wale ʻana i kahi manaʻo i nā ʻōlelo, hoʻomālie ia i ke kikowaena makaʻu o ka lolo, ʻo ka amygdala, a hoʻihoʻi i ka ʻāpana noʻonoʻo nui o kou lolo. Kapa nā mea noiʻi i ia ka affect labeling. Hiki iā ʻoe ke kapa i ia ka kūʻai ʻana iā ʻoe iho i kahi pana. Ma kēlā me kēia ʻano, ʻo kēlā ʻōlelo hapa mālie i loko o kou poʻo ponoʻī ka ʻokoʻa pinepine ma waena o kahi pane āu e mihi ai a me kahi pane āu e koho ai.

He mau mea e maʻalahi ai ka noho mālie ke haha ʻoe i ka piʻi e hiki mai ana:

  • E hanu i waho mālie ma mua o kou ʻōlelo ʻana. ʻO hoʻokahi hanu lōʻihi e haʻi i kou kino he liʻiliʻi aʻe ka pōʻino ma mua o kona ʻano.
  • E hoʻohaʻahaʻa i kou leo ma kahi o ka hoʻopiʻi. ʻO ka leo āu e mālama ai he kanaka āu e mālama ai.
  • E kūʻai i ka manawa me ka leo nui. He ʻōlelo piha a ikaika ka "E noʻonoʻo au i ia a hoʻi mai iā ʻoe." ʻAneʻane ʻaʻohe mea e pono maoli ai i kahi pane koke.
  • E kau i kou mau wāwae i ka papahele a hoʻohaʻahaʻa i kou mau poʻohiwi. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke noʻonoʻo i kou ala i ka mālie ke paʻa kou kino no kahi hakakā.

E ʻōlelo i ka mea ʻoiaʻiʻo, me ke aloha a maopopo

Ke ʻōlelo ʻoe, ʻaʻole ka pahuhopu ka hoʻopalupalu iā ʻoe iho i kapuaʻi a i ʻole ka hoʻoʻoi iā ʻoe iho i mea kaua. ʻO ia ke koʻikoʻi, ka mea e noho ana ma waena o ia mau mea ʻelua. ʻO ke koʻikoʻi ke ʻano e haʻi ai ʻoe i ka mea ʻoiaʻiʻo nou a me kāu e pono ai, pololei, me ke hoʻouka ʻole i kekahi. Hilinaʻi ia i ka manaʻo he koʻikoʻi ʻolua ma ʻaneʻi.

ʻO ka mea hana hilinaʻi loa no kēia he maʻalahi a kahiko iki: e ʻōlelo mai kou ʻike ponoʻī ma kahi o ko lākou hewa.

  • Ma kahi o ka "E ʻoki mau ʻoe iaʻu," e hoʻāʻo i ka "Makemake au e hoʻopau i kuʻu manaʻo ma mua o ko kāua neʻe."
  • Ma kahi o ka "Hiki ʻole ke hoʻolālā me ʻoe," e hoʻāʻo i ka "Pono au i kahi ʻae a i ʻole ʻaʻole ma ka Pōʻahā i hiki iaʻu ke kau i ka lumi."
  • Ma kahi o ka "Pono ʻole ʻoe," e hoʻāʻo i ka "ʻAʻole pono kēia iaʻu, a makemake au e maopopo pehea ʻoe i hōʻea ai i laila."

E ʻike i ka hana o kēia. Wehewehe lākou i ka hana a noi i kekahi mea kikoʻī, no laila ʻaʻohe mea e hoʻopaʻapaʻa ai. Kāhea ka "E ʻoki mau ʻoe" i kahi hakakā inā ʻoiaʻiʻo ka mau. Haʻi wale ka "Makemake au e hoʻopau i kuʻu manaʻo" i kahi pono. E kikoʻī. Loaʻa i nā noi ʻano ʻole nā hopena ʻano ʻole, a he loea ka poʻe paʻakikī i ka wahi hina. Kau ke aʻo a nā loea e aʻo nei i ka poʻe ma o nā kamaʻilio paʻakikī ma kahi like: e noho kikoʻī, e noho mālie, a e ʻimi i ka pilikia i mua ma kahi o ke ʻano holoʻokoʻa o ke kanaka.

A laila e hana i ka hapa paʻakikī aʻe. E hoʻolohe. ʻAʻole ke ʻano hoʻopunipuni e hoʻouka ana ʻoe i kāu manaʻo aʻe. E hoʻokuʻu maoli iā lākou e hoʻopau, a e hōʻike hou i ka mea āu i lohe ai ma mua o kou pane. "No laila ke ʻōlelo nei ʻoe ʻaʻole i hana ka papahana manawa no kāu hui." Piʻi ka poʻe ke manaʻo lohe ʻole ʻia, a hoʻomālie lākou, liʻiliʻi, ke manaʻo maopopo ʻia, ʻoiai e kekahi e kūʻē ana iā lākou. Hoʻi mau ke noiʻi hoʻoponopono paio i ka mea hoʻokahi: ʻaʻole ʻo ka pahuhopu o kahi kamaʻilio paʻakikī ka pono, ʻo ia ka haʻalele ʻana i nā kanaka ʻelua me ka manaʻo ua lohe maoli ʻia. ʻO ia ka mea e paʻa ai kahi hoʻoponopono.

E koho i kāu mau kaua, a me kāu mau puka

ʻAʻole kēlā me kēia hoʻonāukiuki e pono i kahi pane. ʻO kekahi o nā mākau mālie o ke alo ʻana i kahi kanaka paʻakikī ʻo ka hoʻoholo ʻana, me ka manaʻo, i ka mea e hoʻokuʻu ai e hala. ʻO ka hoʻopaʻapaʻa koke i ka hālāwai, ka hoʻopaʻapaʻa liʻiliʻi, ka maunu. Hiki iā ʻoe ke nahu ʻole. ʻAʻole ka hāmau a me ka hoʻololi kumuhana mālie he nāwaliwali. ʻO ia ʻoe e hōʻole ana e hānai i kahi ahi.

E mālama i kou ʻano ikaika maoli no nā mea e pā maoli ai i kāu hana, kou ola, a i ʻole kou mau waiwai. Pono kēlā i kahi kamaʻilio pololei. Hiki iā ʻoe ke hoʻokuʻu i ke koena e hala, a he ʻoi aku kou hilinaʻi ke hāpai ʻoe i kekahi mea, no ka mea ʻaʻole ʻoe e hāpai i nā mea a pau.

Kōkua nō ka ʻike i kou mau palena ma mua o kou hoʻāʻo ʻia. E hoʻoholo ma mua i kāu hana inā hala kahi laina. "Inā lilo ka leo i pilikino, e pani au i ke kelepona a hiki iā kāua ke hoʻomaka hou i ka lā ʻapōpō." ʻO ka loaʻa o kēlā hoʻolālā ke ʻano ʻaʻole pono ʻoe e haku i kahi pane i ka wela o ka manawa, ke ʻino loa kou hoʻoholo.

I ka manawa ʻoi aku ma mua o ka paʻakikī

Aia kahi ʻokoʻa ma waena o kekahi paʻakikī ke alo a me kekahi e hōʻino nei iā ʻoe. ʻO nā hoʻohaʻahaʻa mau, nā hoʻoweliweli, ka hoʻopunipuni e kānalua ai ʻoe i kou hoʻomanaʻo ponoʻī, kekahi mea e waiho ai iā ʻoe i liʻiliʻi a makaʻu aku i kēlā me kēia manawa. ʻAʻole ia he kuʻi ʻano e mālama me nā ʻōlelo "au" maikaʻi. ʻO ia ka hōʻino, a ʻaʻole ʻoe e ʻaiʻē i kekahi i ka hoʻomanawanui pau ʻole no ia.

Inā ke hoʻoluhi mau nei kahi pilina ma ka hana a i ka home iā ʻoe, e hoʻokomo i ka poʻe hiki ke hoʻololi i ke kūlana: he luna, HR, kahi hoaaloha hilinaʻi e haʻi i ka ʻoiaʻiʻo, kahi loea olakino e kōkua iā ʻoe e hoʻokaʻawale i kāu e hāpai a me ka mea ʻaʻole. Inā ke ʻike nei ʻoe e noho ana hoʻokahi kanaka i kou mau manaʻo lōʻihi ma hope o kou haʻalele ʻana i ka lumi, ʻaihue i kou hiamoe, a i ʻole hoʻomākaukau iā ʻoe i nā ʻāpana o kou ola āu i hauʻoli mua ai, he mea kēlā e kamaʻilio ai me kahi loea. ʻAʻole ka ʻimi ʻana i ke kōkua ma ʻaneʻi he hōʻailona ʻaʻole hiki iā ʻoe ke hāpai. ʻO ia ke ʻano e hoʻōki ai ʻoe i ka hāpai hoʻokahi.

ʻAʻole ʻoe e hana pololei i kēlā me kēia kamaʻilio, a ʻaʻole pono ʻoe. ʻAʻole ka paʻa he kaulahao hiki iā ʻoe ke haki. He hoʻomaʻamaʻa ia āu e hoʻi mau ai. I kēlā manawa aʻe e haha ai ʻoe i kou mau poʻohiwi e hoʻomaka e piʻi, e loaʻa iā ʻoe kahi e kau ai i kou noʻonoʻo ma kahi o ke kanaka ʻē, a ʻo kēlā wahi liʻiliʻi nāu e mālama.

Nā kumu

Ma mua o kou haʻalele ʻana, he ʻōlelo no ka mālama

Hāʻawi ʻo KEEP CALM i nā mea hana hoʻonaʻauao manuahi e kōkua iā ʻoe iho. ʻAʻole kēia he ʻōlelo aʻo lapaʻau, he hōʻoia maʻi, a i ʻole he lāʻau lapaʻau, a ʻaʻole ia he pani no ka mālama ʻana a ka loea. Inā kani kekahi mea ma ʻaneʻi me he mea ʻoi aku ma mua o ke koʻikoʻi maʻamau, he ʻanuʻu ikaika a kūpono ka launa ʻana me ka loea.

If you are in crisis or thinking about harming yourself, you are not alone. In the US, call or text 988 (Suicide & Crisis Lifeline, 24/7), text HOME to 741741 (Crisis Text Line), or call 911 in an emergency.