Skip to main content
Aia ʻoe i loko o ka pilikia a i ʻole ke noʻonoʻo nei e hōʻeha iā ʻoe iho? ʻAʻole ʻoe hoʻokahi. E ʻimi i kahi laina kōkua →

Hoʻoikaika kino

Pehea e mau ai ka hoʻoikaika kino (i ka wā e holo a hoʻi ai ka manaʻo ʻeleu)

ʻAneʻane hiki i nā mea a pau ke hoʻomaka. ʻO ka mau ʻana me ia ka mea paʻakikī. Eia ka mea e mālama maoli ai i ka neʻe ʻana i loko o kou pule ke pau ka ʻeleu mua.

He pūʻulu wāhine e holo ana ma luna o ka papahele lāʻau ʻākala

Photo by Kaspars Eglitis on Unsplash

Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki

  • E hoʻomaka liʻiliʻi aʻe ma mua o ka mea i kūpono ʻia, a laila e ulu aʻe.
  • E hoʻopaʻa i kāu hoʻoikaika i kahi maʻamau āu e mālama mua nei.
  • E haʻule i hoʻokahi lā inā pono, akā mai haʻule ʻelua.

ʻAʻole haʻalele ka hapa nui o ka poʻe i ka hoʻoikaika kino no ko lākou molowā. Haʻalele lākou no ka mea ua kūkulu lākou i kahi hoʻolālā no kekahi ʻano o lākou iho i ola ʻole. Ua manaʻo ka hoʻolālā e loaʻa iā ʻoe he hola hoʻokahi, he lumi kuke maʻemaʻe, he pō hiamoe maikaʻi, a me ka noʻonoʻo mālie. A laila puka mai ke ola maoli.

Inā ua hoʻomaka a kū ʻoe i nā manawa he nui a hiki ʻole iā ʻoe ke helu, aia ʻoe me ka lehulehu kūpono. ʻO ka ʻāwaha ma waena o ka hoʻomaka ʻana a me ka mau ʻana, ʻo ia kahi e paʻa ai ʻaneʻane nā kānaka a pau. ʻO ka nūhou maikaʻi, ʻo ka mau, ʻoi aku ka liʻiliʻi o kona pili ʻana i ka ikaika o ka manaʻo ma mua o ke kani ʻana. ʻO kona pili nui i ka hoʻolālā. Hiki iā ʻoe ke hoʻonohonoho i nā mea i like ai ke koho maʻalahi a me ke koho olakino.

E kamaʻilio kāua i ke ʻano.

No ke aha e hāʻule mau ai ka manaʻo ʻeleu iā ʻoe

He manaʻo ka manaʻo ʻeleu, a neʻe nā manaʻo. I kekahi mau kakahiaka ala ʻoe me ka mākaukau. I kekahi mau kakahiaka ʻē aʻe e kūʻai ʻoe i kekahi lima no ʻumi minuke hou ma kahi moe. Inā e hilinaʻi kāu hoʻoikaika kino i ka manaʻo ʻeleu, e like nō kāu hoʻoikaika kino me kou manaʻo i ka hilinaʻi ʻole.

ʻO ka poʻe e neʻe mau ana no nā makahiki, ʻaʻole ʻoi aku ko lākou manaʻo ʻeleu ma mua ou. Ua pau ko lākou hilinaʻi i ka manaʻo ʻeleu. Ua hana lākou i ka neʻe ʻana i mea maʻamau, kekahi mea e hana ʻia inā makemake a makemake ʻole lākou, e like me kāu pulupulu niho ʻana me ka haʻiʻōlelo hoʻoikaika ʻole. ʻAʻole ka pahuhopu i ka manaʻo hoʻoulu ʻia i kēlā me kēia lā. ʻO ka pahuhopu ka pono ʻana i ka hoʻoulu liʻiliʻi e hoʻomaka ai.

E hoʻomaka liʻiliʻi aʻe ma mua o ka mea i manaʻo kūpono ʻia

ʻO ka hewa maʻamau loa, ʻo ia ka hoʻomaka nui loa ʻana. Hoʻoholo ʻoe e hoʻoikaika ʻoe i hoʻokahi hola i ka lā, ʻelima lā o ka pule, a no nā lā he ʻumi paha, hana ʻoe. A laila haʻule ʻoe i hoʻokahi. A laila ʻelua. A laila manaʻo ʻia ua haki ka mea holoʻokoʻa a hele ʻoe i waho.

Wahi a ka Mayo Clinic me ka maopopo loa: hoʻomaka ka poʻe he nui i kahi papahana hoʻoikaika kino me ka ikaika nui loa, koi ikaika loa, ʻeha a ʻeha kino paha, a haʻalele. ʻOi aku ka lōʻihi o ke komo palupalu. No laila e hōʻemi i ke ʻano mua o ka hana a ʻaneʻane ʻakaʻaka ʻia.

  • ʻUmi minuke, ʻaʻole he kanaono.
  • ʻElua lā o ka pule, ʻaʻole ʻeono.
  • He hele wāwae a puni ke kaiāulu ma mua o kou komo ʻana i kekahi keʻena hoʻoikaika kino.

ʻOi aku ka maikaʻi o ka hele wāwae ʻumi minuke āu e hana maoli ai ma mua o ka hoʻoikaika hola hoʻokahi āu e haʻalele mau ai. Ke maʻamau ke ʻano liʻiliʻi, ulu ʻo ia ma kona ʻano iho. ʻIke pinepine ʻoe iā ʻoe iho e hana hou ana no ka mea aia ʻoe i waho o ka puka a e neʻe ana.

E hoʻopaʻa iā ia i kekahi mea āu e hana mau nei

Paʻa maikaʻi loa nā maʻamau hou ke kau ma luna o nā maʻamau kahiko. Loaʻa iā ʻoe kahi maʻamau hilinaʻi, ʻoiai ʻaʻole pēlā ka manaʻo. Hana ʻoe i kope. Hele wāwae ʻoe i ka ʻīlio. Hoʻopau ʻoe i ka hana. E hoʻopaʻa i ke ʻano hou i kekahi o kēlā mau kiko paʻa.

Ma hope o kaʻu kope kakahiaka, hoʻolōʻihi au i nā ʻiʻo no ʻelima minuke. Ke hoʻi mai au mai ka hana, komo au i nā kāmaʻa ma mua o koʻu noho ʻana i lalo. Lilo ka maʻamau e kū nei i mea hoʻomanaʻo, no laila ʻaʻole ʻoe e hilinaʻi i kou hoʻomanaʻo a i ʻole kelepona nei e haʻalulu ana. E koho i kekahi manawa e hana ʻia i kēlā me kēia lā, a e ʻae iā ia e lawe i ka mea hou.

E hoʻomaʻalahi loa i ke ʻanuʻu aʻe

ʻO kēlā me kēia ʻāpana o ka kīkē ma waena ou a me kahi hoʻoikaika, he kumu liʻiliʻi ia e haʻalele ai. ʻO kāu hana ka wehe ʻana i ka nui o kēlā kīkē e hiki ai ma ka pō ma mua, ʻoiai ʻo kou manaʻo ʻeleu he pilikia o kekahi.

  1. E waiho i kou mau lole ma kahi āu e ʻike ai.
  2. E hoʻopiha i ka ʻeke a waiho ma ka puka.
  3. E hoʻopiha i ka ʻōmole wai.
  4. E koho i ka hoʻoikaika pono i hoʻoholo ʻole ʻoe ʻoiai ʻoe e māluhiluhi ana.

Inā e hoʻoikaika ʻoe ma ka home, e waiho i ka moena ʻowili ʻole. Inā hele ʻoe i kahi keʻena hoʻoikaika kino, e koho i ka mea ma kou ala e hoʻi ai i ka home, ʻaʻole ka mea ʻoi aku ka nani ma kekahi ʻaoʻao o ke kūlanakauhale. Lanakila ka maʻalahi i ka maikaʻi ʻaneʻane i nā manawa a pau, no ka mea, ʻo ka hoʻoikaika maikaʻi loa nāu, ʻo ia ka mea āu e hana hou ai.

E koho i kekahi mea āu e hoʻowahāwahā ʻole ai

Aia kekahi moʻolelo wahaheʻe mālie, ʻo ia hoʻi he pono e ʻeha ka hoʻoikaika kino, a inā ʻaʻole ʻo ia he hoʻopaʻi, ʻaʻole ia e helu ʻia. E hoʻokuʻu i kēlā. ʻO ka hoʻoikaika maikaʻi loa nāu, ʻo ia ka mea āu e hana mau ai, ʻaʻole ʻoe e hana mau i kekahi mea āu e hoʻowahāwahā ai.

Helu ʻia ka hula. Helu ʻia ka ʻauʻau. ʻO ka hele wāwae me kekahi hoaaloha, ka mahiʻai māla, ka peku ʻana i kekahi kinipōpō me kāu keiki, kekahi papa hoʻomaka kahi e ʻakaʻaka ai ʻoe i nā ʻāpana hupo. Inā hoʻoweliweli ʻo ka holo iā ʻoe, ʻaʻohe ou ʻaiʻē i ka holo. E hoʻāʻo i ʻelima mau mea ʻokoʻa a e mālama i nā ʻelua i ʻano kauoha ʻole ʻia. ʻAʻole ka leʻaleʻa he mea pākela ma ʻaneʻi. ʻO ia ka mīkini.

E hoʻohana i nā poʻe ʻē aʻe

ʻOi aku ko kākou hiki ʻana mai no nā poʻe ʻē aʻe ma mua o ko kākou hiki ʻana mai no kākou iho. He mea mana kekahi hoaaloha e kali ana iā ʻoe ma ke poʻo o ke alanui. Pēlā nō kekahi papa me ka manawa paʻa, kekahi hoa hele wāwae, kekahi kamaʻilio hui kahi e hōʻike ai ʻoe.

Helu ʻo Harvard Health i nā hoa hoʻoikaika ma waena o nā ala maikaʻi loa e hoʻāla hou ai i kekahi maʻamau i pau, a he maʻalahi ke kumu. ʻOi aku ka maʻalahi o ka haʻalele ʻana i kahi hoʻolālā ma mua o ka haʻalele ʻana i kekahi kanaka. ʻAʻole ʻoe e pono i ka lehulehu. Hiki i hoʻokahi hoa hilinaʻi, a i ʻole i hoʻokahi hālāwai paʻa e manaʻo ʻia e kekahi e mālama, ke kōkua iā ʻoe i nā pule āu e lana ai inā ʻole.

E mālama hōʻike iki

Aia kekahi mea ʻoluʻolu i ka haki ʻole ʻana i ke kaulahao. ʻO kekahi māka maʻalahi ma kahi kalena no kēlā me kēia lā āu e neʻe ai, hoʻolilo ʻo ia i ka maʻamau i kekahi mea hiki iā ʻoe ke ʻike. Manaʻo ʻo Harvard i kēia pololei: e kākau i kou mau minuke ma kahi papa, ʻoiai i hoʻopili ʻia ma ka pahu hau.

E mālama māmā naʻe. Aia ka hōʻike e hoʻoikaika iā ʻoe, ʻaʻole e hōʻailona iā ʻoe. Inā hoʻomaka ka mālama hōʻike e like me kahi hana ʻelua, a i ʻole inā luku kekahi pahu i lele i kou lā, e hoʻolei. ʻO ka neʻe ka mea koʻikoʻi, ʻaʻole ka papa helu.

E hoʻolālā no ka lā e haʻule ai ʻoe

E haʻule ʻoe i kekahi mau lā. Loaʻa ia i nā mea a pau. ʻO ka pule āu e huakaʻi ai, ka pule e maʻi ai kekahi, ka pule e ʻai ai ka hana iā ʻoe. ʻAʻole ʻo ka haʻule ka pilikia. ʻO kāu mea e hana ai ma hope ka pilikia.

ʻO ke pahele, ʻo ia ka noʻonoʻo a pau-a-ʻole: ua haki au i ke kaulahao, no laila ua luku ʻia ka mea holoʻokoʻa. ʻO kēlā noʻonoʻo hoʻokahi ua hoʻopau i nā maʻamau hoʻoikaika kino he nui ma mua o kekahi ʻeha. ʻO hoʻokahi hoʻoikaika i haʻalele ʻia, he hoʻoikaika i haʻalele ʻia. ʻO ʻelua i hahai, he ʻelua wale nō. E hoʻoholo ma mua ʻaʻole loa ʻoe e haʻule ʻelua manawa, a e mau ka ʻāwaha i ʻāwaha ma kahi o ka lilo ʻana i kahi pau loa.

Ke hoʻi mai ʻoe ma hope o ka hoʻomaha lōʻihi aʻe, e hoʻi liʻiliʻi aʻe. Manaʻo ʻo Harvard e ʻoki i kou ikaika maʻamau ma kahi o ka hapalua no ka hana mua a ʻelua paha, a laila e kūkulu hou aʻe. ʻO ke komo mālie e pale iā ʻoe mai ka ʻeha o nā ʻiʻo a me ka manaʻo emi e kipaku hou ai i ka poʻe.

He pule kūpono e ʻimi ai, ma hope iho

ʻAʻole pono ʻoe e hōʻea i nā pahuhopu kūhelu i pono ai ʻoe, a ʻaʻole loa pono ʻoe e hōʻea i ka pule mua. Akā kōkua ka ʻike i kāu mea e kūkulu nei. ʻO ke aʻo maʻamau mai ka CDC, ma kahi o 150 minuke o ka hana waena i ka pule, ke ʻano e hiki ai iā ʻoe ke kamaʻilio akā ʻaʻole hīmeni, a me ʻelua lā o ka hoʻoikaika ʻana i kou mau ʻiʻo. Hoʻokaʻawale ʻia ia i ma kahi o 30 minuke, ʻelima lā o ka pule, a hiki ke māhele ʻia i nā ʻāpana liʻiliʻi e like me ʻumi minuke.

Inā manaʻo ʻia he mamao loa ia mai kou wahi i kēia manawa, e hoʻokuʻu iā ia no kekahi manawa. E kūkulu mua i ka maʻamau o ka hiki ʻana mai. Mālama nā minuke iā lākou iho ke maʻamau ka hiki ʻana mai.

Ka manawa e nīnau mua ai i kekahi

He palekana a maikaʻi ka neʻe no ʻaneʻane nā mea a pau. Eia naʻe, inā loaʻa iā ʻoe kekahi maʻi puʻuwai, ke mālama nei ʻoe i ka maʻi kō a i ʻole ke koko kiʻekiʻe, ke hāpai nei ʻoe, ke hoʻola nei ʻoe mai kekahi ʻeha a i ʻole ʻoki kino, a i ʻole ʻaʻole ʻoe i neʻe no ka manawa lōʻihi, e kamaʻilio koke me kāu kauka ma mua o kou piʻi ʻana. He kamaʻilio pōkole ia e hiki ai iā ʻoe ke holo i mua me ka hilinaʻi ma kahi o ka hopohopo.

A inā ʻo ka mea e kū ana ma waena ou a me ka neʻe, ʻaʻole kou papahana akā kekahi manaʻo kaumaha, pālahalaha e ala ʻole ana, kūpono nō ia ke kapa i kekahi kauka a i ʻole loea olakino noʻonoʻo. Hiki i ka hoʻoikaika kino ke hāpai i kahi manaʻo haʻahaʻa, akā ʻaʻole ia i hana ʻia e hāpai i kona kaumaha holoʻokoʻa wale. ʻO ka makemake i ke kākoʻo hou he hana noʻonoʻo, ʻaʻole he hāʻule o ka hoʻopaʻi iho.

ʻAʻole ka mau he ʻano kanaka i hānau pū ʻia me ʻoe a i ʻole. He mea ia āu e kūkulu ai, hoʻokahi koho liʻiliʻi a hiki ke hana hou ʻia i ka manawa. E hoʻomaʻalahi i ke koho, a e hoʻomau ʻoe i ka hana ʻana.

Nā kumu

Ma mua o kou haʻalele ʻana, he ʻōlelo no ka mālama

Hāʻawi ʻo KEEP CALM i nā mea hana hoʻonaʻauao manuahi e kōkua iā ʻoe iho. ʻAʻole kēia he ʻōlelo aʻo lapaʻau, he hōʻoia maʻi, a i ʻole he lāʻau lapaʻau, a ʻaʻole ia he pani no ka mālama ʻana a ka loea. Inā kani kekahi mea ma ʻaneʻi me he mea ʻoi aku ma mua o ke koʻikoʻi maʻamau, he ʻanuʻu ikaika a kūpono ka launa ʻana me ka loea.

If you are in crisis or thinking about harming yourself, you are not alone. In the US, call or text 988 (Suicide & Crisis Lifeline, 24/7), text HOME to 741741 (Crisis Text Line), or call 911 in an emergency.