Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki
- E nānā i kou manaʻo nou iho.
- E noʻonoʻo i ʻeono mahina hou me ka hoʻololi ʻole.
- E kamaʻilio me ka leo, ʻaʻole i loko.
Hoʻomaka pinepine ia ma ke ʻano he nīnau liʻiliʻi, mālie i hiki ʻole iā ʻoe ke waiho pono. Maikaʻi ka hapa nui o nā mea. Eia naʻe, ke nīnau mau nei kekahi ʻāpana ou inā kūpono kēia. Hoʻopāʻē hou ʻoe i kahi kūkākūkā. Kākau ʻoe i kahi paukū i kahi hoaaloha a holoi aku. Manaʻo ʻoe inā he ʻano hewa ke kānalua, a i ʻole, ʻo ke kānalua ke ʻano o ke aloha mua no nā poʻe a pau.
Mua, kahi hōʻoluʻolu iki: ʻaʻole ʻo ka maopopo ʻole he hōʻailona o kou hāʻule ʻana i kēia. ʻO ka poʻe ʻimi noiʻi e aʻo ana i ke ʻano o ka hoʻoholo ʻana o ka poʻe e noho me kahi hoa, ua ʻike lākou he hapa o ka poʻe a lākou i nīnau ai he mau kumu maoli e noho ai a he mau kumu maoli e haʻalele ai i ka manawa like. ʻO ua haʻawina lā, i alakaʻi ʻia e ka loea noʻonoʻo ʻo Samantha Joel, ua hōʻike i 27 kumu kūʻokoʻa i hāʻawi ʻia e ka poʻe no ka noho, a he 23 no ka hele. Manaʻo maoli ka hapa o ka poʻe ua weluwelu ka manaʻo. No laila, inā ke hali nei ʻoe i kahi ʻae a me kahi ʻole i loko o ka umauma hoʻokahi, aia ʻoe i loko o ka hui maʻamau loa.
ʻAʻole ʻo ka maopopo kāu makemake. Hōʻea kakaʻikahi ka maopopo i ka manawa, a hiki i ke kali ʻana iā ia ke hoʻopaʻa iā ʻoe no nā makahiki. ʻO kāu makemake, ʻo ka noʻonoʻo maopopo lawa i kēia i lilo maoli ai ke koho āu e hana ai i kāu iho, ʻaʻole ka mea a ke ala palupalu loa e koho ai.
No ke aha i paʻakikī ai ke heluhelu i kēia
Walaʻau nā pilina hou. Ke hana nui nei kou ʻōnaehana aʻalolo i ka manawa hoʻokahi. ʻO ka hauʻoli, ka pili, ka makaʻu maʻamau o ka hewa. Ma luna o kēlā, he pahuhopu neʻe nā mahina mua. Ke aʻo mau nei ʻoe i ke ʻano o kēia kanaka i ka wā luhi, kaumaha, a hoʻonāukiuki ʻia, a ke aʻo nei lākou i ka mea like nona ʻoe.
Ua ʻike ua hui noiʻi hoʻokahi lā i kekahi mea kūpono. Ke kaulike ʻole nā mea maikaʻi a me nā mea paʻakikī, ʻhiki maoli ke hoʻoholo. ʻO nā koho pili kokoke ka mea ʻeha. Ke ʻano like nā maikaʻi a me nā hewa, e noho ʻoe i ka weluwelu manaʻo, a hoʻomaka ka weluwelu ponoʻī e like me he hoʻoholo. ʻAʻole ia. He kani wale ia o kahi kūlana ʻelua-ʻaoʻao maoli.
Aia kekahi huki mālie i ka noho no ka mea ʻoi aku ka maʻalahi o ka noho ma mua o ka haʻalele. ʻOi aku ka lōʻihi o kou noho ʻana i kahi mea, ʻoi aku ke kaumaha o ua huki lā. Kūpono e kapa, i hiki iā ʻoe ke ʻike i ka ʻokoʻa ma waena o *makemake au i kēia* a me *ʻaʻole wale au makemake i ke kūkākūkā paʻakikī.*
E hoʻokaʻawale i nā mea hoʻopau pilina mai nā ʻeha ulu
ʻAʻole kaupaona like nā pilikia a pau, a ʻo ka mālama ʻana iā lākou e like me ia, he ala wikiwiki e huikau mau ai. Kōkua ke hoʻokaʻawale i nā mea e hiki ke hoʻoponopono mai nā mea hiki ʻole.
ʻO kekahi paʻakikī, ʻo ia ke kumukūʻai wale o ʻelua kānaka maoli e pili kokoke ana. Nā ʻano like ʻole. Nā hakakā mua hemahema. Ka hoʻoholo ʻana i ka pinepine o ke kelepona. Kahi pule hemahema. ʻO kēia mau mea he mau ʻeha ulu maʻamau, a hiki ke kūkākūkā i nā ʻeha ulu.
ʻOi aku ke kaumaha o nā ʻano ʻē aʻe, a kūpono e mālama koʻikoʻi ʻoiai i ka wā mua. Ua hoʻolilo ka mea noiʻi pilina ʻo John Gottman i nā ʻumi makahiki e nānā ana i nā kāne wahine a ʻike i ʻehā maʻa kamaʻilio i ʻino loa a kapa ʻo ia iā lākou ʻo nā Hoʻoholona ʻEhā: ka hoʻohewa e hoʻouka i ke ʻano kanaka ma mua o kahi ʻano kikoʻī, ka hoʻowahāwahā, ka pale, a me ka pā paʻa (ka pani a anuanu). ʻO nā ʻehā, ua ʻike ʻo ia ʻo ka hoʻowahāwahā (ka hoʻohenehene, ka ʻakaʻaka henehene, ka huli ʻana o nā maka, ka hoʻolilo ʻana iā ʻoe i mea liʻiliʻi) ka mea wānana ikaika loa ʻaʻole e mau ana kahi pilina.
Eia kahi ʻokoʻa mai kāna hana i maopopo maoli. He pili ka hoʻopiʻi i kekahi mea i hana ʻia: "Hopohopo au i kou kelepona ʻole mai a ʻike ʻole au inā ua maikaʻi ʻoe." Hele ka hoʻohewa i ke kanaka: "He pākī loa ʻoe, ʻaʻole loa ʻoe noʻonoʻo iaʻu." Hoʻopiʻi ka hapa nui o nā kāne wahine. ʻO ke ʻano e nānā ai, ʻo ka pahee mai ka hoʻopiʻi ʻana no kahi pilikia i ka hoʻouka ʻana i kekahi i kekahi.
No laila, ke ulu mai kahi hopohopo, hiki iā ʻoe ke nīnau iā ʻoe iho i kahi nīnau ʻoi aʻe ma mua o *he ʻino anei kēia?* E nīnau: he pilikia kēia a kāua e hoʻoponopono nei, a i ʻole he ʻano a kāua e mālama ai i kekahi i kekahi?
Kekahi mau nīnau ʻoiaʻiʻo e noho me lākou
ʻAʻole pono iā ʻoe kahi pakuhi. Pono iā ʻoe he puʻupuʻu nīnau āu e pane ʻoiaʻiʻo ai, ʻoi aku ka maikaʻi inā kākau ʻia i hiki ʻole i nā manaʻo leo nui ke hoʻololi mau iā lākou.
- Pehea kaʻu manaʻo noʻu iho i loko o kēia? ʻAʻole pehea kaʻu manaʻo iā lākou — pehea kaʻu manaʻo no *aʻu* i ka wā me lākou, a i nā hola ma hope. ʻOi aku ka like me aʻu, a i ʻole ka emi? ʻOi aku ka mālie, a i ʻole ka maka piʻi?
- Hiki iaʻu ke lawe mai i kahi mea paʻakikī iā lākou? Ke hoʻonāukiuki kekahi mea iaʻu, manaʻo paha au e palekana lawa e ʻōlelo, a lohe ʻia? A i ʻole, ʻʻike au iaʻu iho e hoʻoemi ana i nā kūkākūkā e pale ai i ka hopena?
- Ke neʻe nei anei ka hilinaʻi i ke ala kūpono? He hapa ka hilinaʻi mua ma ke ʻano. ʻO ka nīnau inā ke kūkulu mālie nei ia ma o nā ʻōlelo hoʻohiki liʻiliʻi i mālama ʻia, a i ʻole ke heleleʻi mālie nei.
- Ke pane nei anei au iā lākou, a i kahi mea kahiko aʻe? I kekahi manawa, ke loaʻa nei i kahi hoa o kēia lā ka wela mai kahi ʻeha kahiko. Kūpono e ʻoiaʻiʻo no kēlā, ma nā ʻaoʻao ʻelua.
- Makemake anei au e noho kahi hoaaloha pili i loko o kēia? Maopopo pinepine iā mākou ke ola o nā poʻe ʻē aʻe ma mua o ko mākou ponoʻī. E ʻaiʻē i kēlā maopopo.
E nānā i kāu e ana nei. ʻAʻole ʻoe e ʻimi nei inā hemolele lākou. Ke nānā nei ʻoe inā maikaʻi ka pilina no ke kanaka āu i loko ona.
Ke ʻano o kahi pilina paʻa
Maʻalahi ke loaʻa ka nānā paʻa i nā hae ʻula a poina i kāu e ana maoli nei. Wehewehe ka Cleveland Clinic i nā hōʻailona o kahi pilina olakino ma nā huaʻōlelo ʻoi aku ka maopopo ma mua o ka ʻoihana aloha: ka mahalo like a me nā palena maoli, ka hilinaʻi e ulu ana i ka manawa, ke kamaʻilio e paʻa ana ke paʻakikī nā mea, ka lokomaikaʻi e haʻalele ai iā ʻoe me ka palekana a me ka mea nui, a me ka lumi lawa e mau ai he kanaka holoʻokoʻa me kāu mau hoaaloha a me nā pahuhopu.
Koʻikoʻi kēlā hope ʻoi aku ma mua o ko ka poʻe manaʻo. Hoʻohui kahi pilina maikaʻi i kou ola. ʻAʻole ia e hoʻoemi mālie iā ia.
ʻAʻole o kēia a pau e koi i ka pilina e maʻalahi. Pono nā pilina olakino i ka hoʻoikaika. ʻO ka ʻokoʻa, hele ka hoʻoikaika i ke kūkulu i kekahi mea pū, ʻaʻole i ka mālama ʻana i ke ʻano e mālama ʻia ai ʻoe.
Ma mua o kou hoʻoholo ʻana ma kekahi ʻaoʻao
Hana hou ʻia pinepine kahi hoʻoholo i hana ʻia i kahi piʻi manaʻo, no laila e hāʻawi iā ʻoe iho i kahi mamao mua.
- E kamaʻilio me ke kanaka maoli, inā palekana. Hele ka nui o ke kānalua mai kahi kūkākūkā āu i hana nei i loko o kou poʻo ma kahi o ka leo nui. ʻO ka mea āu e makaʻu nei e ʻōlelo, ʻo ia pinepine ka mea pono e ʻōlelo.
- E loaʻa hoʻokahi nānā mai waho mai kahi mea e makemake nei i ka mea maikaʻi nou, ʻaʻole kahi mea e makemake wale ana iā ʻoe ke kaʻawale a i ʻole e makemake wale ana iā ʻoe ke noho paʻa.
- E nānā i nā maʻa ma luna o nā manaʻo. He ʻikepili kahi pō ʻino hoʻokahi, akā ʻaʻole ia ka moʻolelo holoʻokoʻa. ʻO kahi maʻa e hana hou ʻia ana ma nā pule ka mea e kaupaona ai.
- E noʻonoʻo i ʻeono mahina hou aʻe o kēia mau mea pololei, ʻaʻohe hoʻololi nui. Inā lawe mai kēlā kiʻi i ka hōʻoluʻolu, haʻi kēlā iā ʻoe i kekahi mea. Inā lawe i ka makaʻu, haʻi kēlā iā ʻoe i kekahi mea pū.
I ka wā e kiʻi ai i kōkua hou aʻe
ʻOi aku ka nui o kekahi o kēia ma mua o kahi papa kūpono-a-ʻole, a ʻaʻole pono ʻoe e hoʻokaʻawale wale iā ʻoe iho. Inā ke poʻai mau nei ʻoe i ka hoʻoholo hoʻokahi no nā mahina a hiki ʻole ke neʻe, hiki i kahi loea olakino noʻonoʻo ke kōkua iā ʻoe e lohe i kou noʻonoʻo ponoʻī me ka maopopo aʻe. Inā ke hoʻopau nei ka pilina i kou hiamoe, kou pōloli, kou manaʻo o ka mea nona ʻoe, a i ʻole pehea ʻoe e hōʻea ai no ka poʻe āu e aloha ai, kūpono kēlā e kūkākūkā me kahi loea.
A e ʻoluʻolu, e kahakaha i kahi laina paʻa a puni ka palekana. Inā ke hoʻomalu nei kahi hoa i kahi āu e hele ai a i ka mea āu e ʻike ai, ke koi nei iā ʻoe ma waho o kāu ʻole, ke hoʻomakaʻu nei iā ʻoe, a i ʻole ke hōʻeha nei iā ʻoe ma ke kino, ka naʻau, a i ʻole ke kālā, ʻaʻole kēlā he nane noho-a-hele e hoʻoponopono ai iā ʻoe iho. Aia ke kōkua hūnā, a he mea ikaika, manaʻo maopopo ke kiʻi ʻana iā ia.
Me kekahi mea āu e hoʻoholo ai, e lilo ia i hoʻoholo āu i hana maoli ai, me kou mau maka hāmama, ʻaʻole kahi mea i hana iā ʻoe ʻoiai e kali ana ʻoe e maopopo. ʻAe ʻia ʻoe e koho i kēia. ʻAe ʻia ʻoe e koho iā ʻoe iho kekahi.
Nā Kumu
- University of Utah, Should I Stay or Go? (research by Samantha Joel)
- The Gottman Institute, The Four Horsemen: Criticism, Contempt, Defensiveness, and Stonewalling
- Cleveland Clinic, 12 Signs You're in a Healthy Relationship